«Oq xalat» qo‘rquvi o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmaydi: uni ko‘pincha muvaffaqiyatsiz birinchi tajriba, kattalarning aldovi yoki bola oldida aytilgan qo‘rqinchli gaplar yaratadi. Yaxshi yangilik shundaki, bu qo‘rquvning oldini olish, shakllanib ulgurganini esa asta-sekin yumshatish mumkin. Qabul hamma uchun xotirjam o‘tishi uchun bolani tashrifga qanday tayyorlashni aytib beramiz.
Shifokordan qo‘rqish qayerdan keladi
Bolalar og‘riqdan ko‘ra noma’lumlik va vaziyatni boshqara olmaslikdan qo‘rqadi: notanish joy, begona odam, tushunarsiz buyumlar. Kattalar esa olovga moy quyadi — «sho‘xlik qilsang, ukol qilishadi» degan gaplar bilan, «hech narsa bo‘lmaydi» deb va’da berib, keyin baribir nimadir «bo‘lishi» bilan, hamda o‘z xavotiri bilan: bola ota-onasining hayajonini bexato ilg‘aydi. Oilada shifokorga borish qo‘rqinchli narsa yoki jazo sifatida muhokama qilinsa, qo‘rquv deyarli kafolatlangan.
Tashrifdan bir necha kun oldin
- tashrif haqida bir-ikki kun oldin gapirib bering: kichkintoylar uchun oddiy «doktorga boramiz, tomog‘ingni ko‘radi, qanday nafas olayotganingni eshitadi» kifoya;
- rostini gapiring, lekin qo‘rqinchli tafsilotlarsiz; «og‘riydimi?» degan savolga «biroz noqulay bo‘lishi mumkin, lekin tez tugaydi» deb javob bergan ma’qul — «umuman og‘rimaydi» deb va’da berib aldagandan ko‘ra;
- kasalxona o‘yinini o‘ynang: bola o‘yinchog‘ini «davolasin» — quloq solsin, tomog‘ini ko‘rsin, ayiqchaga «ukolcha» qilsin; o‘yin muolajalarni tanish qiladi va nazorat hissini qaytaradi;
- doktor haqidagi kitobcha o‘qing yoki multfilm ko‘ring — bunday hikoyalar ko‘p va ular quruq gapdan yaxshiroq ishlaydi;
- shifokorni hech qachon tahdid va jazo sifatida ishlatmang — bu gapning «aks-sadosi» yillar davomida qaytadi.
Qabul kuni
- vaqtni zaxira bilan rejalashtiring: shoshilish va kechikish hammaning asabini buzadi;
- sevimli o‘yinchoq yoki kitobchani oling — tanish buyum o‘zini ishonchliroq his qilishga yordam beradi;
- shifokor och qoringa kelishni so‘ramagan bo‘lsa, bolani ovqatlantiring va yechintirish oson bo‘lgan kiyim kiydiring;
- o‘zingiz xotirjam bo‘ling: sizning bir maromdagi ohangingiz bola uchun har qanday so‘zdan muhimroq;
- muolaja kutilsa — masalan, qon olish, — hamshiradan bolani quchoqda ushlab turish mumkinligini oldindan so‘rang: ota-ona bilan yaqinlik stressni sezilarli kamaytiradi.
Qabul paytida
Bolaga o‘rganishga imkon bering: birinchi daqiqadayoq salomlashishga va yechinishga shoshirmang. Bo‘layotgan voqealar haqida qisqa gaplar bilan rostini ayting, aniq narsalar uchun maqtang: «doktorga orqangni shunday xotirjam eshittirding». Bola yig‘lasa — uyaltirmang va boshqa bolalar bilan solishtirmang: «o‘g‘il bola yig‘lamaydi» va «ana, u qiz qo‘rqmayapti» faqat taranglikni oshiradi. Tashrifdan keyin kichik odat kelishib oling — sayr yoki birga o‘yin. Mukofot «yig‘lamagani uchun» emas, shifokorga borishning o‘zi uchun bo‘lishi muhim.
Qo‘rquv allaqachon shakllangan bo‘lsa
Kuchli, o‘rnashib qolgan qo‘rquv bir kunda yo‘qolmaydi. Bosqichma-bosqichlik va oldindan bilish yordam beradi: muolajasiz qisqa «tanishuv» tashriflari, bola ishonishga o‘rgangan bitta shifokor, uyda kasalxona o‘yini. Klinika tanlaganda xavotirli bolalar bilan ishlay oladigan pediatrlarga e’tibor bering — bunday mutaxassislar oz emas. Qo‘rquv davolashga xalaqit bersa — masalan, bola tishi og‘risa ham ko‘rsatmasa, — vaziyatni bolalar psixologi bilan muhokama qilgan ma’qul: bu oddiy, yechiladigan masala. Darvoqe, stomatologga birinchi tashrifni hech narsa og‘rimay turgan paytda, profilaktik qilib rejalashtirgan yaxshi — bu qanday tashkil etilishini bolalar stomatologiyasi haqidagi maqolamizda yozganmiz.
Uyingizga yaqin pediatr, bolalar stomatologi yoki klinikani klinika.uz katalogidan topishingiz mumkin, salomatlik haqidagi boshqa materiallar esa yangiliklar bo‘limida. Ushbu matn ma’lumot uchun: bolaning xavotiri kuchli bo‘lib, tekshiruv va davolashga xalaqit bersa, uni pediatr bilan yuzma-yuz muhokama qiling.
