Afaziya: bola shakllangan nutqini yo'qotganda nima qilish kerak

«Qizim to'rt yoshda she'r aytardi, ertak so'zlardi. Kasalxonadan chiqqach, nutqi butunlay o'zgardi: so'z topolmaydi, bir so'zni boshqasi bilan almashtiradi, ba'zan umuman jim qoladi». Bunday holat — bola avval gapirgan, keyin nutqini yo'qotgan bo'lsa — alohida guruhga, afaziyaga (афазия) tegishli bo'lishi mumkin.

Afaziya nima va boshqa buzilishlardan nimasi bilan farq qiladi

Afaziya shakllanib bo'lgan nutqning buzilishi yoki yo'qolishidir. Alaliyada nutq hech shakllanmagan, nutq kechikishida esa sekin shakllanadi; afaziyada bola ilgari gapirgan va bu ko'nikmani yo'qotgan. Shuning uchun bu holat avvalo tibbiy muammo sifatida ko'riladi — logopedik ish shifokor ko'rigidan keyin boshlanadi.

  • bosh jarohati, qattiq zarba;
  • bosh miya pardalari va to'qimalarining yallig'lanish kasalliklari;
  • bosh miya qon aylanishining buzilishi;
  • o'smalar va ulardan keyingi davolash oqibatlari;
  • og'ir, uzoq davom etgan tutqanoq holatlari;
  • kislorod yetishmovchiligi bilan kechgan holatlar.

Qachon zudlik bilan shifokorga borish kerak

Bu holatda vaqt o'lchovi kunlar emas, soatlar bilan o'lchanadi. Quyidagi belgilarda kutib o'tirmaslik kerak:

  • bolaning nutqi birdan tushunarsiz bo'lib qolgan;
  • aytilganni tushunmay qo'ygan, savolga munosabat bildirmaydi;
  • nutq buzilishi bilan birga qo'l yoki oyoqda holsizlik paydo bo'lgan;
  • yuzning bir tomoni osilib qolgan;
  • bosh og'rig'i, qusish, hushdan ketish qo'shilgan;
  • jarohat yoki kasallikdan keyin nutq asta-sekin yo'qolib borayotgan.

Bu belgilar bo'lsa, birinchi murojaat logopedga emas, shoshilinch tibbiy yordamga bo'ladi.

Tekshiruv qanday o'tadi

Afaziyada tashxis ikki qatlamdan iborat: sababni aniqlash va nutqning qaysi tomoni shikastlanganini baholash.

  • nevrolog ko'rigi — asosiy mutaxassis;
  • shifokor tomonidan tayinlanadigan tekshiruvlar;
  • eshitishni tekshirish;
  • logoped-defektolog baholashi: nutqni tushunish, nomlash, takrorlash, yozuv va o'qish;
  • xotira va diqqatni baholash uchun psixolog maslahati;
  • holat barqarorlashgach, qayta baholash va reja tuzish.

Keyingi ishni logoped nevrolog bilan kelishib olib boradi. Afaziya haqidagi sahifada holatning shakllari haqida ma'lumot bor.

Nutqni tiklash ishi va uyda nima qilish mumkin

Tiklash ishi bolaning holati ruxsat bergandan keyin, kichik yuklamadan boshlanadi: avval nutqni tushunish, keyin nomlash, so'ng gap qurish va bog'lanishli nutq. Mashg'ulotlar qisqa va tez-tez bo'ladi, charchash tezda sezilgani uchun yuklama asta oshiriladi. Jarayon oylar davom etishi mumkin va u shifokor kuzatuvi bilan birga ketadi. Uyda:

  • tinch muhit yarating, shovqin va ko'p odamni cheklang;
  • qisqa, aniq gaplar bilan gapiring, bir vaqtda bitta savol bering;
  • javobni kutib bering, so'zini o'rniga aytib yubormang;
  • rasm va fotosuratlardan foydalaning — ular so'z topishga yordam beradi;
  • kun tartibi va uyquni barqaror saqlang;
  • bolaning har kichik siljishini sezib turing, taqqoslashdan saqlaning.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Afaziyadan keyingi tiklash ishi nevrolog kuzatuvi va logoped mashg'ulotlari birga olib borilganda samarali bo'ladi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish uchun: +998 55 055 10 02. Bu maqola umumiy ma'lumot beradi; o'tkir belgilarda esa zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi