Alaliya: bola hammasini tushunadi, lekin gapirmaydi

«Uch yoshga to'ldi. Aytganimni tushunadi: eshikni yop desam yopadi, kitobni olib kel desam olib keladi. Lekin o'zi gapirmaydi — bir-ikki bo'g'in, qolgani imo-ishora. Bog'chada tengqurlari gaplashib ketdi». Bunday tafovut — tushunish bor, nutq yo'q — logopedni alaliya (алалия) ehtimolini tekshirishga undaydi.

Alaliya nima va nutq kechikishidan nimasi bilan farq qiladi

Alaliya — eshitishi saqlangan va aqli birlamchi zaiflashmagan bolada nutqning shakllanmasligi yoki juda og'ir shakllanishi. Nutq rivojlanishining kechikishida bola kechroq, lekin o'z yo'li bilan gapirib ketadi; alaliyada esa nutq tizimi mutaxassis yordamisiz qurilmaydi. Shu farqni faqat ko'rik aniqlaydi — tashqi ko'rinishi dastlab o'xshash bo'ladi.

  • homiladorlik davridagi asoratlar, kislorod yetishmasligi;
  • og'ir tug'ruq, tug'ruq jarohatlari;
  • chaqaloqlikdagi og'ir infeksiyalar;
  • bosh miya rivojlanishiga bog'liq holatlar;
  • ba'zi hollarda sabab aniq topilmaydi.

Yosh mo'ljallari: qachon kutib o'tirmaslik kerak

Mo'ljallar taxminiy, har bola o'z tezligida rivojlanadi, lekin quyidagi chegaralar e'tibor talab qiladi:

  • 1 yosh: bo'g'inli gugulash va alohida so'zlar yo'q;
  • 1,5–2 yosh: faol lug'at bir necha so'zdan oshmaydi;
  • 2 yosh: ikki so'zli gap qurmaydi;
  • 2,5–3 yosh: nutq o'rnida imo-ishora va tovushlar ishlatiladi;
  • 3 yosh: nutqni yaxshi tushunadi, lekin o'zi gapirmaydi — ko'rikni kechiktirmaslik kerak;
  • har qanday yoshda nutqning orqaga ketishi — shoshilinch ko'rik uchun asos.

Xavotirli belgilar

  • nutqni tushunish va gapirish o'rtasida katta tafovut;
  • so'zning faqat bir bo'g'inini aytadi: «qoshiq» — «qo»;
  • bo'g'inlar o'rnini almashtiradi, so'z tanib bo'lmaydigan holga keladi;
  • o'z nomidan emas, takrorlab gapiradi;
  • imo-ishoraga juda tayanadi, qo'lingizni tortib ko'rsatadi;
  • gapirishga urinmaydi, urinishdan qochadi;
  • o'yin bir xil, takrorlanuvchi harakatlardan iborat.

Tekshiruv qanday o'tadi

Alaliya ehtimolida tekshiruv bir necha mutaxassisni jalb qiladi va bir qabulda yakunlanmaydi.

  • eshitishni tekshirish — birinchi navbatda, eshitish pastligini chetlab o'tish uchun;
  • nevrolog ko'rigi;
  • logoped-defektolog qabuli: nutqni tushunish darajasi alohida baholanadi;
  • psixolog bilan muloqot, o'yin va diqqat ko'nikmalarini ko'rish;
  • nutq a'zolari harakati va taqlid qilish qobiliyatini tekshirish;
  • bir necha hafta kuzatuvdan keyin xulosaning aniqlashtirilishi.

Kutish o'rniga tekshirish — bu yerda asosiy qoida. Alaliya haqidagi sahifada holatning turlari va ish yo'nalishlari yoritilgan.

Mashg'ulotlar va uyda nima qilish mumkin

Ish nutqni noldan, tabiiy ketma-ketlikda qurishdan boshlanadi: avval tovushga taqlid, keyin bo'g'in, so'z, so'ngra oddiy gap. Mashg'ulotlar qisqa va tez-tez bo'ladi, ko'pincha ota-ona ishtirokida olib boriladi. Bu uzoq yo'l, natija haftalar emas, oylar bilan o'lchanadi. Uyda:

  • mashqni kuniga bir necha marta, 5–10 daqiqa bajaring;
  • harakatlarni ovoz chiqarib nomlab yuring: «ochdik», «quydik», «ketdik»;
  • bola imo bilan so'raganda darhol bermang, so'zni aytib eshittirib, imkon bering;
  • taqlid o'yinlari o'ynang: hayvonlar ovozi, transport tovushlari;
  • qo'l mayda harakatlari — plastilin, qum, konstruktor — nutqqa yordam beradi;
  • ekran vaqtini keskin kamaytiring, tirik muloqotni ko'paytiring.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Alaliya ehtimolida eshitish tekshiruvi, nevrolog, logoped va psixolog ko'rigi bir joyda bo'lishi tashxisni tezlashtiradi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish uchun: +998 55 055 10 02. Maqola umumiy ma'lumot beradi — nutq shakllanmaganining sababini faqat mutaxassislar ko'rigi aniqlaydi.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi