«Bolam ikki yoshga to'ldi, lekin «ona», «ota» va yana ikki-uch so'zdan boshqa hech narsa aytmaydi. Kerakli narsani barmog'i bilan ko'rsatadi, qo'limni tortadi. Katta oyim «kutaver, o'zi gapirib ketadi» deydi, men esa qo'rqib yuraman». Bu — logoped qabulida eng ko'p eshitiladigan gaplardan biri. Javob esa qisqa: kutish mumkin, lekin tekshirmay kutish tavsiya etilmaydi.
2 yoshda nutqdan nima kutiladi
Quyidagi ko'rsatkichlar taxminiy mo'ljal — har bola o'z tezligida rivojlanadi va bu ro'yxat tashxis o'rnini bosmaydi:
- faol lug'at 40–50 so'z atrofida bo'lishi (noaniq aytilgan so'zlar ham hisobga olinadi);
- ikki so'zni qo'shib gap qurish: «ona ket», «suv ber», «dada keldi»;
- o'zi haqida va atrofdagi narsalar haqida gapirishga urinish;
- ismiga doim javob berish, chaqirilganda qarash;
- oddiy so'rovni bajarish: «koptokni olib kel»;
- tanadagi a'zolarni va taniqli narsalarni ko'rsatish.
Agar bola gapirmasa-da, aytilganni yaxshi tushunsa, bu yaxshi belgi — lekin u ham ko'rikni bekor qilmaydi.
Qaysi belgilarda kutib o'tirmaslik kerak
- bir yoshda bo'g'inli gugulash bo'lmagan;
- ismiga javob bermaydi, chaqirganda qaramaydi;
- aytilganni tushunmaydi, oddiy so'rovni bajarmaydi;
- ilgari aytgan so'zlarini aytmay qo'ygan;
- ko'z kontaktidan qochadi, ko'targanda qo'lingizga yopishmaydi;
- o'yinchoq bilan o'ynamaydi, faqat bir xil harakatni takrorlaydi;
- faqat multfilmdagi iboralarni, ma'nosiz takrorlaydi.
Nutq nega kechikishi mumkin
Sababni faqat tekshiruv aniqlaydi, lekin amalda eng ko'p uchraydigan omillar quyidagilar:
- eshitishning pastligi — tez-tez o'tkazib yuboriladi, chunki bola ovozga qaraydi;
- homiladorlik va tug'ruq davridagi asoratlar;
- oilada kam gaplashish, bolaning gapini kattalar o'rniga aytib yuborish;
- ekran oldida ko'p vaqt o'tkazish — ekran muloqot o'rnini bosmaydi;
- nasliy moyillik;
- nerv tizimi rivojlanishiga bog'liq holatlar.
Tekshiruv qanday o'tadi
- eshitishni tekshirish — birinchi qadam;
- pediatr ko'rigi va umumiy rivojlanishni baholash;
- nevrolog maslahati;
- logoped-defektolog qabuli: nutqni tushunish, taqlid qilish, lug'at baholanadi;
- zarur bo'lsa psixolog bilan o'yin va muloqot ko'nikmalarini ko'rish;
- bir necha hafta kuzatuv va qayta baholash.
Uyda nutqni qanday rivojlantirish mumkin
Bu yoshda eng kuchli vosita — kundalik muloqot. Maxsus jihoz ham, uzun mashg'ulot ham shart emas:
- kun bo'yi harakatlaringizni ovoz chiqarib nomlab yuring: «suv quyamiz», «etik kiyamiz»;
- bola ko'rsatganda darhol bermang: «suv? ayt-chi: suv» deb kutib bering;
- savol bering va javobni sabr bilan kutib turing;
- qisqa, aniq gaplar bilan gapiring, uzun izohdan saqlaning;
- kuniga 2–3 marta rasmli kitob ko'ring, narsalarni nomlang;
- taqlid o'yinlari: hayvon ovozlari, mashina tovushlari, qo'shiq va barmoq o'yinlari;
- ekran vaqtini keskin kamaytiring;
- qum, suv, plastilin bilan o'yin — qo'l harakatlari nutqqa ham yordam beradi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bu yoshda eng qulay yo'l — eshitish tekshiruvi, pediatr, nevrolog va logoped ko'rigini bir joyda o'tkazish. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent. Mo'ljal: Novza metrosi (avvalgi Hamza), Ziraat bank.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy.
Qabulga yozilish uchun: +998 55 055 10 02. Maqoladagi me'yorlar mo'ljal sifatida berilgan — bolangizning holatini mutaxassis ko'rigi baholaydi.