«Darsda osmonga qarab o'tiradi», «aytganimni eshitmaydi», «vazifani yarmida tashlab qo'yadi» — o'qituvchidan shunday gaplar kelsa, ko'pincha birinchi xulosa dangasalik deb qo'yiladi. Lekin diqqatning tarqoqligi ortida boshqa sabablar ham bo'ladi: uyqu yetishmasligi, ko'rish yoki eshitishdagi muammo, tez charchash, nevrologik holat. Quyida sabablarni qanday ajratish va qaysi tartibda harakat qilish haqida yozdik.
Diqqat qanday ishlaydi va nega yetmaydi
Diqqat — bitta ko'nikma emas, bir nechta vazifaning yig'indisi: kerakli narsaga qarab turish, ortiqchasini e'tiborsiz qoldirish, shartni yodda tutish va ishni oxirigacha olib borish. Shu bo'g'inlardan bittasi bo'shashsa, tashqaridan «eshitmaydi» ko'rinadi.
- diqqatni ushlab turish muddati yoshga qarab o'sadi;
- charchoq va uyqu yetishmasligi uni birinchi navbatda pasaytiradi;
- ovoz, harakat va ekran chalg'itishni kuchaytiradi;
- topshiriq juda qiyin yoki juda oson bo'lsa, bola o'chib qoladi;
- tashvish va qo'rquv ham diqqatni band qilib oladi.
Sabab nimada bo'lishi mumkin
Qidirishni oddiydan boshlash kerak, chunki ko'pincha javob shu yerdan topiladi.
- kam va betartib uyqu, kech yotish;
- ko'rishning pasayishi: bola doskani ko'rmaydi;
- eshitishning pasayishi, tez-tez quloq yallig'lanishi;
- kamqonlik yoki surunkali kasallik tufayli holsizlik;
- maktabdagi ortiqcha yuklama va bo'sh vaqtning yo'qligi;
- oiladagi tashvish, ko'chish, janjal yoki yo'qotish;
- diqqat yetishmasligi va giperaktivlik bilan bog'liq holat;
- o'qish-yozish ko'nikmasining buzilishi: bola matnni tushunmaydi va chalg'iydi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi holatlarda mashg'ulot izlashdan oldin shifokor ko'rigi kerak bo'ladi.
- diqqatsizlik bilan birga bosh og'rig'i yoki ko'z tez charchashi bo'lsa;
- bola tez-tez «qotib qolsa», bir necha soniya javob bermasa;
- eshitish yoki nutqda o'zgarish sezilsa;
- holsizlik, oriqlash, isitma takrorlansa;
- jarohat yoki bosh chayqalishidan keyin boshlangan bo'lsa;
- holat uyda ham, bog'chada ham, kelganidan beri davom etayotgan bo'lsa.
Tashxis qanday o'tadi
Birinchi uchrashuvda bolani «sinab ko'rish» emas, kuzatish muhim: u topshiriqni qanday qabul qiladi va qachon toladi.
- ota-ona bilan suhbat: rivojlanish, kasalliklar, kundalik tartib;
- daftarlar va o'qituvchi izohlari ko'rib chiqiladi;
- diqqat, xotira va fazoviy tasavvur bo'yicha topshiriqlar beriladi;
- ko'rish va eshitish tekshiruvi tavsiya qilinadi;
- nevrolog ko'rigi va zarur bo'lsa qo'shimcha tekshiruv tayinlanadi;
- xulosa va mashg'ulot yo'nalishi alohida tushuntiriladi.
Mashg'ulotlar qanday quriladi va qancha davom etadi
Mashg'ulotda qo'shimcha dars o'tilmaydi — bolaning ishlash usuli mashq qilinadi.
- harakatli mashqlar: ritm, muvozanat, kesishgan harakatlar;
- shartni yodda tutib ishlash topshiriqlari;
- vaqt bilan ishlash: taymer, qisqa bosqichlar;
- qiyinlikni asta oshirish va natijani qayd qilish;
- bir mashg'ulot 40-50 daqiqa, haftada 2 marta;
- boshlang'ich kurs odatda 2-3 oy, keyin oraliq baholash.
Ota-ona uyda nima qilishi mumkin
Uy tartibini o'zgartirish ba'zan mashg'ulotdan tez natija beradi.
- uyqu vaqtini bir xil soatga keltirish va ekranni kechqurun olib qo'yish;
- vazifani 15-20 daqiqalik qismlarga bo'lish;
- stolni toza qoldirish, telefonni boshqa xonaga olib chiqish;
- ko'rsatmani qisqa va bittalab berish;
- bajarilgan ishni belgilab borish — ro'yxat yoki jadval bilan;
- har kuni ko'chada harakatli o'yin;
- bolani boshqalar bilan solishtirmaslik va «dangasa» degan yorliqdan voz kechish.
Agar yo'nalishni oldin o'rganib olmoqchi bo'lsangiz, neyropsixologiya bo'limini ko'rib chiqing. Sababni esa nevrolog ko'rigi va kerakli tekshiruvlar aniqlaydi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolaning diqqati, xotirasi va o'qishdagi qiyinchiliklari bilan «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi mutaxassislariga murojaat qilish mumkin. Yozilish va jadval: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Qabulga bolaning daftarlari va oldingi xulosalarini olib boring: haqiqiy yozuv namunalari suhbatdan ko'ra ko'proq ma'lumot beradi. Yakuniy xulosani mutaxassis ko'rigi va tekshiruvdan keyin beradi.