«Qo'shnining bolasi to'qqiz oyda yurdi, mening boladan esa hali yo'q» — bolalar shifokori eng ko'p eshitadigan gaplardan biri. Bola qachon yurishni boshlashi kerak degan savolga bitta sana bilan javob bo'lmaydi: mustaqil yurish uchun keng muddat oralig'i mavjud. Lekin shu oraliqning chegaralari va kechikish sabablarini bilish foydali. Quyida yurish qanday shakllanishini, qaysi muddat kutilgan hol hisoblanishini va qachon nevrologga ko'rsatish kerakligini ko'rib chiqamiz.
Yurish qanday shakllanadi
Mustaqil qadam birdan paydo bo'lmaydi — u oldingi ko'nikmalar ustiga quriladi. Bola avval tanasini ushlashni, keyin muvozanatni saqlashni o'rganadi, shundan keyingina oyoq bosadi. Shu zanjirdagi har bir bo'g'in o'z vaqtini oladi.
- tayanchsiz, ishonchli o'tirish — tananing markazini ushlashni o'rgatadi;
- tirmashish — qo'l va oyoqning navbatma-navbat ishlashini mashq qiladi;
- narsaga tayanib tik turish — oyoq mushaklarini kuchaytiradi;
- divan yoki stol bo'ylab yon qadam tashlash — muvozanat mashqi;
- bir qo'lni qo'yib yuborib turish — ilk mustaqil holat;
- ikki-uch qadam va yiqilish — bu ham to'g'ri bosqich;
- ishonchli, uzoq masofaga yurish — yiqilishlar kamayganda.
Qaysi muddatlar kutilgan hol hisoblanadi
Ko'pchilik bola birinchi qadamini bir yosh atrofida tashlaydi, lekin oraliq ancha keng. Erta yoki kech yurish aqlning yoki kelgusi sog'liqning ko'rsatkichi emas.
- o'n oydan o'n sakkiz oygacha bo'lgan muddat kutilgan oraliq sanaladi;
- vazni kattaroq va bo'ychan bolalar ko'pincha kechroq yuradi;
- muddatidan oldin tug'ilgan bolada tuzatilgan yoshni hisoblash kerak;
- tirmashishni yaxshi o'rgangan bola yurishga shoshilmasligi mumkin;
- oilada kech yurish holatlari bo'lsa, bu takrorlanishi mumkin;
- bolani ko'p ko'tarib yurish va harakatni cheklash muddatni orqaga suradi.
Nega bola yurishni kechiktiradi
Kechikishning bir qismi tarbiya va muhit bilan bog'liq, bir qismi esa tibbiy sabablarga ega. Shuning uchun faqat muddatga qarab xulosa chiqarilmaydi — bolaning qanday harakat qilayotgani ham qaraladi.
- harakat uchun joy yetishmasligi: tor karavot, doimiy aravacha;
- mushak tonusining pasayishi yoki oshishi;
- chanoq-son bo'g'imlarining rivojlanishidagi muammolar;
- oyoq va umurtqa holatidagi kamchiliklar;
- o'tkazilgan uzoq kasallik va umumiy holsizlik;
- temir yoki D vitamini yetishmovchiligi;
- yiqilishdan keyin paydo bo'lgan qo'rquv;
- nerv tizimi faoliyatidagi buzilishlar.
Qachon nevrologga ko'rsatish kerak
Muddatning o'zi emas, qo'shimcha belgilar ko'proq ma'lumot beradi. Quyidagi holatlarda shifokorga murojaat qilishni keyinga surmang.
- bola bir yarim yoshda mustaqil qadam tashlamasa;
- bir yoshda tayanib ham tik turolmasa;
- faqat barmoq uchida yursa va tovonini yerga qo'ymasa;
- bir oyog'ini sudrab bossa yoki bir tomonga qiyshayib yursa;
- yurishni boshlagan bola keyin undan voz kechsa;
- harakat kechikishiga nutq va muloqotdagi kechikish qo'shilsa;
- oyoqlari tez charchasa, bola doim ko'tarishni so'rasa.
Qanday tekshiriladi va uyda nima yordam beradi
Ko'rikda shifokor bolaning turishini, qadam bosishini va oyoq holatini kuzatadi, keyin kerakli tekshiruvlarni belgilaydi. Ko'p hollarda tekshiruv natijasi tinchlantiradi va ota-onaga aniq reja beradi.
- nevrolog va ortoped ko'rigi, tonus va reflekslarni baholash;
- chanoq-son bo'g'imlari ultratovush tekshiruvi yoki rentgen, yoshga qarab;
- qon tahlillari: temir, D vitamini va boshqa ko'rsatkichlar;
- uyda: qattiq yuzada yalangoyoq yurish uchun joy ajratish;
- yurgizgichdan voz kechish — u muvozanatni o'rgatmaydi;
- bolani ikki qo'ltig'idan ko'tarib «yurgizmaslik»;
- o'yinni harakat ustiga qurish: to'p, yumshoq to'siq, bosqichlar.
Agar savollar yig'ilib qolgan bo'lsa, bolalar nevrologi ko'rigi kechikish sababini aniqlashtirishga va keraksiz muolajalardan saqlanishga yordam beradi. Mashq rejasini mutaxassis tuzadi, maqola esa faqat umumiy mo'ljal beradi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolaning yurishi va oyoq holati bo'yicha savollar bilan «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga borish mumkin: nevrolog va ortoped bir joyda qabul qiladi. Yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Qo'ng'iroq qilganda bolaning yoshini va hozir qanday harakat qilayotganini ayting — administrator mos mutaxassis va bo'sh vaqtni taklif qiladi. Yakuniy xulosa va mashq rejasi ko'rikdan keyin beriladi.