Bola yiqilib boshini urgandan keyin yoki uzoq davom etgan bosh og'rig'i bilan qabulga borganda, shifokor bosh suyagi rentgenini yozib berishi mumkin. Ota-onaning birinchi savoli odatda bir xil: bu surat miyani ko'rsatadimi va nurlanish xavflimi? Halol javob shunday: tekshiruv suyakni ko'rsatadi, miya to'qimasini esa yo'q, shuning uchun u ko'rikni va boshqa tekshiruvlarni almashtirmaydi. Quyida u qanday o'tishini va natija nimani aytishini ko'rib chiqamiz.
Bosh suyagi rentgeni qanday tekshiruv
Bu — bosh suyagining ikki holatda, oldindan va yonboshdan olingan surati. Ikki proyeksiya kerak, chunki bitta tasvirda suyaklar ustma-ust tushib, yoriq yoki o'zgarish ko'rinmay qolishi mumkin.
- suyakdagi yoriq va singanlarni ko'rsatadi;
- suyak shakli va qalinligidagi o'zgarishlarni aniqlaydi;
- bosh suyagi choklari holatini baholashga yordam beradi;
- suyakdagi tug'ma o'zgarishlarni va nuqsonlarni ko'rsatadi;
- metall yoki boshqa zich begona jismni topadi;
- miya to'qimasi, qon quyilish va shish bu suratda ko'rinmaydi.
Bolaga qachon tayinlanadi
Yo'llanmani travmatolog, nevrolog yoki pediatr beradi. Boshga urilgan har bir holat uchun surat kerak emas: shifokor avval bolani ko'rikdan o'tkazadi, keyin qarorga keladi.
- boshga qattiq urilgan, shish yoki chuqurcha paydo bo'lgan holatlar;
- urilishdan keyin qusish, uyquchanlik, hush yo'qolishi bo'lsa;
- yiqilgan joyda og'riq uzoq davom etsa va suyak ustida bo'lsa;
- bosh suyagi shakli notekis o'sayotgani gumon qilinsa;
- liqildoqning juda erta yoki juda kech yopilishi tekshirilayotganda;
- burun va yuz suyagi jarohati bilan birga kelgan holatlar;
- uzoq davom etgan bosh og'rig'ida boshqa tekshiruvlar bilan birga;
- ba'zi operatsiyalar va mutaxassis xulosasi oldidan.
Qanday o'tadi, og'riydimi va qanday tayyorlanadi
Tekshiruv og'riqsiz va tez: bola hech narsa sezmaydi. Yagona qiyinchilik — qimirlamay turish, ayniqsa kichkintoylarda. Shuning uchun tayyorgarlik asosan bolani xotirjam qilishga qaratiladi.
- boshdan taqinchoq, soch qisqich va metall buyumlar olinadi;
- bola stol ustida yotadi yoki o'tiradi, boshi kerakli holatda qo'yiladi;
- tana va qalqonsimon bez sohasi himoya fartugi bilan yopiladi;
- oldindan va yonboshdan ikki surat olinadi, har biri bir necha soniya;
- kichik bolani ushlab turish kerak bo'lsa, kattalarga himoya kiyimi beriladi;
- bolani ovqatlantirib olib borish va tetik vaqtni tanlash foydali;
- oldingi suratlar, xulosalar va yo'llanmani olib borish;
- bolaga «surat olinadi, og'rimaydi, faqat qimirlamay tur» deb aytib qo'yish.
Natija nimani ko'rsatadi
Suratni rentgenolog ko'rib xulosa yozadi, keyingi qadamni esa yo'llanma bergan shifokor belgilaydi. Surat «toza» chiqishi hamma narsa joyida degani emas: miya to'qimasi bu tekshiruvda ko'rinmaydi.
- suyak butunligi: yoriq, singan yoki chuqurcha bormi;
- suyak qalinligi va tuzilishidagi o'zgarishlar;
- choklar va liqildoq sohasining holati;
- zich begona jismlarning bor-yo'qligi;
- xulosa shifokorga qo'shimcha tekshiruv kerakmi yoki yo'qmi degan savolga javob beradi;
- shikoyatlar davom etsa, shifokor boshqa turdagi tekshiruvni ko'rib chiqadi.
Tekshiruvning tartibi va ko'rsatmalari bosh suyagi rentgeni (ikki proyeksiyada) sahifasida berilgan, suratning kerak-keraksizligini esa faqat shifokor ko'rikdan keyin hal qiladi.
Nurlanish va xavfsizlik haqida
Rentgen nurlanish bilan ishlaydi, bu esa suratni «har holda» olishga yo'l qo'ymaydi. Ayni paytda zamonaviy apparatlarda nur miqdori kichik va tekshiruv bir necha soniya ichida tugaydi, shuning uchun shifokor ko'rsatmasi bilan olingan surat asossiz xavf tug'dirmaydi.
- surat faqat aniq savol bo'lganda olinadi, ota-onaning tinchlanishi uchun emas;
- bo'yin, ko'krak va qorin sohasi himoya vositalari bilan yopiladi;
- bolani oldindan tayyorlash qaytariladigan suratlar sonini kamaytiradi;
- eski suratlarni saqlab borish keraksiz takrorlashdan saqlaydi;
- bolani ushlab turadigan kattalar himoya kiyimida bo'ladi, homiladorlar esa bu ishni bajarmaydi;
- shifokor zarur bo'lganda nurlanishsiz yoki boshqa turdagi tekshiruvni tanlaydi;
- savollaringizni laborantga emas, yo'llanma bergan shifokorga bering.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Boshga urilish yoki uzoq davom etgan bosh og'rig'i bilan bolani ko'rsatish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga murojaat qilish mumkin. Yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda ishlaydi.
Yozilayotganda urilish qachon bo'lganini va bolada qanday belgilar borligini ayting, surat olish shartlarini administratordan aniqlashtiring. Keyingi qadamni shifokor belgilaydi.