Bolada ko'kyo'tal: xurujli yo'tal va shoshilinch belgilari

Bolaning yo'tali ikki haftadan oshib, tunda xurujga aylanib, yo'talgandan keyin qayt qilish darajasiga yetsa, bu oddiy shamollash emas. Ko'kyo'tal ko'pincha shunday kechadi va ayniqsa chaqaloqlar uchun xavfli hisoblanadi.

Ko'kyo'tal qanday kasallik

Ko'kyo'tal (коклюш) — bakteriya qo'zg'atadigan yuqumli kasallik. Bakteriya nafas yo'llarining shilliq qavatiga joylashib, yo'tal markazini uzoq vaqt qo'zg'atib turadi. Shu sababli yo'tal haftalar davomida, ba'zan bir-ikki oygacha saqlanadi va «yuz kunlik yo'tal» degan nom ham shundan kelib chiqqan.

Kasallik havo orqali, bemor yo'talganda yuqadi. Kattalarda u yengil, cho'zilgan yo'tal ko'rinishida kechishi mumkin, lekin shunda ham uydagi chaqaloqqa yuqtirish xavfi bor. Chaqaloqlarda ko'kyo'tal eng og'ir kechadi.

Qanday belgilar bo'ladi

Kasallik bosqichma-bosqich rivojlanadi:

  • dastlabki bir-ikki hafta oddiy shamollashga o'xshaydi: tumov, yengil yo'tal, harorat ko'tarilmasligi ham mumkin;
  • keyin yo'tal kuchayib, xuruj shaklini oladi: bola ketma-ket yo'taladi va orada nafas olishga ulgurmaydi;
  • xuruj oxirida chuqur, hushtakka o'xshash nafas olish eshitiladi;
  • yo'tal paytida yuzi qizaradi yoki ko'karadi, ko'zi suvlanadi, tomirlari bo'rtib ketadi;
  • xurujdan keyin qayt qilish yoki quyuq balg'am ajralishi bo'ladi;
  • xurujlar ko'proq kechasi takrorlanib, bolaning uyqusini buzadi;
  • xurujlar orasida bola o'zini nisbatan yaxshi his qilishi mumkin — bu ota-onani chalg'itadi.

Chaqaloqlarda tipik xuruj bo'lmasligi mumkin: ular shunchaki jim bo'lib qoladi, nafasi to'xtaydi, lablari ko'karadi. Bu juda xavfli holat.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

Quyidagi belgilarda shoshilinch tibbiy yordam chaqirish kerak:

  • bolaning nafasi to'xtab qolgan yoki to'xtab-to'xtab kelyapti;
  • lablari, til atrofi yoki barmoq uchlari ko'kargan;
  • yo'talish paytida hushini yo'qotgan, bo'shashib qolgan;
  • chaqaloqda xurujli yo'tal yoki uzoq davom etgan yo'tal paydo bo'lgan;
  • yo'taldan keyin har safar qayt qilyapti, suyuqlik ham ushlab turmayapti;
  • nafas olishi tezlashgan, ko'krak qafasi ichkariga tortilyapti;
  • harorat yangidan ko'tarilgan — bu asorat qo'shilganidan belgi berishi mumkin.

Bir yoshga to'lmagan bolalarda ko'kyo'talga shubha bo'lsa, kutish davri bo'lmaydi: shifokorga o'sha kuni murojaat qilish kerak, ko'pincha davolash shifoxona sharoitida olib boriladi.

Tashxis qanday qo'yiladi

Shifokor avval yo'talning tarixini batafsil so'raydi: qachon boshlangan, qanday kechadi, xurujdan keyin qayt qilish bormi, uyda uzoq yo'talayotgan katta odam bormi, bolaning emlash ma'lumotlari qanday. Ko'kyo'talni oddiy bronxitdan farqlashda ana shu tafsilotlar hal qiluvchi bo'ladi.

So'ng o'pka eshitiladi, nafas olish chastotasi va kislorod darajasi baholanadi. Tasdiqlash uchun burun-halqumdan surtma olinadi, qon tahlili buyuriladi, asoratga shubha bo'lsa ko'krak qafasi rentgeni qilinadi.

Davolash va parvarish

Davolashni shifokor tayinlaydi: bakterial kasallik bo'lgani uchun antibiotik qo'llanadi, uning turi va miqdori faqat qabulda belgilanadi. Dori yo'talni bir kunda to'xtatmaydi, lekin kasallikning tarqalishini va asoratlarini kamaytiradi. Uyda quyidagilar yordam beradi:

  • xonadagi havoni toza va salqinroq tutish, kuniga bir necha marta shamollatish;
  • tamaki hidi, kuchli hid va changdan saqlash — ular xurujni qo'zg'atadi;
  • ovqatni kam-kam, lekin tez-tez berish, xurujdan keyin darhol to'ydirmaslik;
  • ko'p ichirish;
  • bolani tinchlantirish: qo'rquv va yig'i xurujni kuchaytiradi;
  • kechasi bola yonida bo'lish, nafas olishini kuzatish.

Yo'tal to'liq ketishi vaqt oladi. Shu davrda bolani shifokor kuzatuvida ushlash va ko'rikka qayta borish kerak.

Oldini olish

Ko'kyo'taldan himoyalanishning asosiy yo'li — emlash. Emlash jadvalini va uni qachon takrorlash kerakligini shifokor belgilaydi; chaqaloq bilan bir uyda yashaydigan kattalar ham o'z himoyasi haqida shifokor bilan maslahatlashishi mumkin.

Shu bilan birga uzoq yo'talayotgan odamni chaqaloqqa yaqinlashtirmaslik, qo'l yuvish va xonani shamollatish ham ahamiyatli. Yo'tal ikki haftadan oshsa, ko'kyo'tal ehtimolini shifokor bilan tekshirib ko'rish kerak.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Bolani pediatr ko'rigiga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallariga yozish mumkin:

Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi