«Bolamning hamma joyi joyida ko'rinadi, nega uni tekshirish kerak?» — nerv tizimi tekshiruvlari tayinlanganda ota-ona beradigan eng tabiiy savol. Gap shundaki, nerv tizimidagi ayrim o'zgarishlar tashqi ko'rinishda uzoq vaqt sezilmaydi, lekin bolaning nutqi, uyqusi, xulqi va o'qishiga ta'sir qiladi. Quyida bolaga nerv tizimini tekshirish nega kerakligini, qanday tekshiruvlar borligini, ular og'riydimi va natija nimani ko'rsatishini ko'rib chiqamiz.
Nerv tizimi tekshiruvi nima beradi
Shifokor ko'rigi juda ko'p narsani aytadi, lekin u bilvosita ma'lumot. Asboblar yordamida o'tkazilgan tekshiruv esa nerv tizimining ishini o'lchab ko'rsatadi: qayerda signal to'xtab qolgani, qaysi soha ortiqcha qo'zg'alayotganini aniqlaydi.
- kechikish sababini aniqlashtiradi: nerv tizimi, eshitish yoki muhit;
- shubha qilingan tashxisni tasdiqlaydi yoki chetlab o'tadi;
- davolash kerakmi yoki kuzatuv yetarlimi degan savolga javob beradi;
- davolash ishlayotganini raqam bilan ko'rsatadi;
- keraksiz muolajalar va dorilardan saqlaydi;
- xavf yuqori bo'lgan bolada muammoni belgi chiqishidan oldin topadi;
- ota-onaga aniq, tushunarli reja beradi.
Qachon tayinlanadi
Tekshiruvlar hamma bolaga kerak emas. Ularni shifokor belgilar va rivojlanish tarixiga qarab tanlaydi.
- nutq, harakat yoki muloqotning yoshga nisbatan kechikishi;
- tirishish, «qotib qolish» yoki hushni yo'qotish epizodlari;
- tunda qo'rqib turish, uyqudagi g'ayritabiiy harakatlar;
- takrorlanadigan bosh og'rig'i va bosh aylanishi;
- mushak tonusining aniq oshishi yoki pasayishi;
- bir tomonning sust ishlashi, qiyshiq yurish;
- eshitish va ko'rishga shubha;
- bosh jarohati, og'ir infeksiya yoki muddatidan oldin tug'ilishdan keyingi kuzatuv;
- diqqat, xotira va o'qishdagi jiddiy qiyinchiliklar.
Qanday tekshiruvlar bor va ular og'riydimi
Bolalarda qo'llanadigan tekshiruvlarning ko'pi og'riqsiz. Ota-onani ko'proq asbobning ko'rinishi cho'chitadi, bola esa odatda bir necha daqiqadan keyin ko'nikadi.
- bosh miya ultratovush tekshiruvi (neyrosonografiya) — bir yoshgacha, mutlaqo og'riqsiz;
- elektroensefalografiya (EEG) — boshga elektrodlar qo'yiladi, hech narsa sanchilmaydi;
- uyqu davrida yoziladigan EEG — bola uxlagan holda;
- chaqirilgan potensiallar — tovush yoki rasmga javobni o'lchash;
- nerv o'tkazuvchanligini tekshirish — teriga qisqa, mayda tok, chimchilash hissi;
- bo'yin tomirlari ultratovush tekshiruvi;
- ko'rsatma bo'lganda magnit-rezonans tomografiya (MRT) — kichik bolada uyqu davrida;
- qon tahlillari va kerak bo'lganda genetik tekshiruv.
Tekshiruvga qanday tayyorlanish kerak
Tayyorgarlik sodda, lekin natija sifati aynan shunga bog'liq. Asosiy maqsad — bola tinch va tetik bo'lishi.
- uchrashuvni bola odatda tinch bo'ladigan soatga belgilash;
- EEG oldidan sochni yuvish, moy va laksiz qoldirish;
- bolani oldin ovqatlantirish, suv berish;
- kofein bo'lgan ichimliklarni bermaslik;
- doimiy dorilarni o'z boshi bilan to'xtatmaslik, shifokordan so'rash;
- uyqu talab qilinadigan tekshiruvda uyqu rejimini shifokor aytganidek o'zgartirish;
- yoqtirgan o'yinchoq, kitob va ortiqcha kiyim olib borish;
- barcha oldingi xulosalar va hujum yozib olingan videolarni yig'ib olish.
Natija nimani ko'rsatadi va nimani ko'rsatmaydi
Hech bir tekshiruv yolg'iz o'zi tashxis qo'ymaydi. Xulosa doim uch narsadan yig'iladi: belgilar, ko'rik va o'lchov natijasi.
- nerv tizimining faolligi va tuzilishi yoshga mos keladimi;
- muammo bor bo'lsa, u qayerda joylashgani;
- holat barqarormi yoki o'zgarib borayotganimi;
- cheklov: me'yordagi natija kasallikni butunlay rad etmaydi;
- cheklov: yozuvdagi kichik o'zgarish davolash talab qilmasligi mumkin;
- cheklov: natija bolaning aql darajasini o'lchamaydi;
- xavfsizlik: ultratovush va tinglovchi usullar nurlanish bermaydi;
- natijalarni avvalgi tekshiruvlar bilan solishtirish kerak, shuning uchun ularni saqlang.
Qaysi tekshiruv kerakligi haqida savol bo'lsa, neyrofiziologik tekshiruvlar haqidagi ma'lumot ro'yxatni oldindan tushunishga yordam beradi, tanlovni esa shifokor ko'rikdan keyin qiladi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani nevrolog ko'rigidan o'tkazish va kerakli tekshiruvlarni bir joyda bajarish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga borish mumkin. Yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Qabulga barcha oldingi xulosalar, tahlil natijalari va bezovta qilayotgan holat yozib olingan videoni olib boring. Qaysi tekshiruv kerakligini mutaxassis ko'rikdan keyin belgilaydi.