Issiq kunda ko'chadan olingan ovqatdan keyin bola birdan qusa, qorni og'rib ichi keta boshlasa, ota-onaning xayoliga birinchi bo'lib zaharlanish keladi. Ko'pincha shunday bo'ladi ham: noto'g'ri saqlangan mahsulot bilan ichakka mikrob va uning zaharli chiqindilari tushadi, organizm esa ularni tezda chiqarib tashlashga urinadi. Ko'p holatlar bir-ikki kunda tinchiydi, lekin kichkina bolada asosiy xavf suyuqlik yo'qotishda. Quyida belgilari va parvarishi haqida gaplashamiz.
Ovqatdan zaharlanish nima va nega yuz beradi
Bu — buzilgan yoki ifloslangan ovqat orqali ichakka mikrob va uning zaharli moddalari tushishi natijasida boshlanadigan o'tkir holat. Bolaning ichagi kattalarnikiga qaraganda sezgir, shuning uchun u katta odam sezmagan mahsulotdan ham kasal bo'lib qolishi mumkin.
- issiqda uzoq turgan sut, qaymoq va kremli shirinliklar;
- yetarli pishmagan go'sht, tovuq, tuxum va baliq;
- ko'chada ochiq sotiladigan, yopilmagan tayyor ovqat;
- bir necha marta isitilgan yoki qayta muzlatilgan taomlar;
- yuvilmagan meva, ko'kat va sabzavotlar;
- xom mahsulot bilan tayyor ovqat uchun bitta taxta ishlatish.
Belgilari: nimaga qarab bilib olinadi
Zaharlanish ko'pincha ovqatdan keyin bir necha soat ichida boshlanadi va tez kuchayadi. Bitta dasturxonda ovqatlangan bir nechta odamda bir xil belgining paydo bo'lishi ham muhim ishora.
- ko'ngil aynaydi, so'ng takroriy qusish boshlanadi;
- qorin tortib og'riydi, og'riq to'lqin-to'lqin keladi;
- ich suvday ketadi, najasning hidi yoqimsiz bo'ladi;
- harorat ko'tariladi, bola qaltiraydi va holsizlanadi;
- lab va til quriydi, siydik kamayib to'qroq rangga kiradi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Bir yoshgacha bolada har qanday qusish va ich ketishi shifokor ko'rigini talab qiladi: ularda suyuqlik juda tez yo'qoladi. Kattaroq bolalarda esa quyidagi belgilar kutib o'tirishga imkon bermaydi.
- bola suv ichmayapti yoki ichgani darhol qusiq bilan qaytmoqda;
- bir necha soat siydik yo'q, taglik quruq turgan;
- ko'z ichiga tushgan, yig'laganda yosh chiqmaydi, chaqaloqda liqildoq botgan;
- bola uyquchan, chaqirganda sust javob beradi, holdan ketgan;
- najasda qon yoki qoramtir aralashma bor;
- konserva yoki uyda tuzlangan mahsulotdan keyin ko'z oldi ikkilangan, yutinish qiyinlashgan;
- isitma tushmayapti yoki belgilar ikki kundan ortiq davom etmoqda.
Tashxis va davolash qanday boradi
Shifokor avvalo bola nima yegani va belgilar qancha vaqt o'tib boshlanganini so'raydi, keyin suvsizlanish darajasini baholaydi. Ko'p holatda tashxis ko'rikda aniq bo'ladi, belgilar og'irroq bo'lsa, tahlil qo'shiladi.
- ko'rik, vaznni o'lchash va qorinni tekshirish;
- najasni bakteriologik ekish va koprogramma;
- umumiy qon tahlili, qondagi tuz muvozanatini baholash;
- og'ir suvsizlanishda tomchi yuborish uchun statsionarga yotqizish.
Davolashning o'zagi — suyuqlik va tuzni qaytarish. Shifokor og'izdan ichiladigan maxsus eritmani tavsiya qiladi va uni qanday oralatib berishni tushuntiradi: bir ko'tarishda ko'p ichirilsa qusish qaytadi, shuning uchun kichik qultumlab beriladi. Qusishni yoki ich ketishni to'xtatuvchi dorini, antibiotikni o'z bilganingizcha berish zararli — ular mikrobni ichakda ushlab qolishi mumkin. Dori kerak bo'lsa, uni faqat shifokor tayinlaydi. Birinchi soatlarda bolani zo'rlab ovqatlantirmang, ishtahasi tiklanganda yengil taomdan boshlang va shubhali mahsulotni darhol tashlab yubormang. Ovqatdan zaharlanish haqidagi ma'lumot qabulga savol tayyorlab borishga yordam beradi.
Oldini olish va qachon bog'chaga borish mumkin
Zaharlanishning oldini olish deyarli butunlay oshxona odatlariga bog'liq.
- ovqatni issiqda uzoq qoldirmaslik, pishgandan keyin muzlatgichga olish;
- go'sht, tovuq va tuxumni to'liq pishirish;
- xom mahsulot va tayyor ovqat uchun alohida taxta va pichoq ishlatish;
- meva va ko'katni oqar suvda yaxshi yuvish;
- ovqatdan oldin va hojatxonadan keyin qo'lni sovunlab yuvish.
Bog'chaga qaytish muddatini shifokor belgilaydi: qusish va ich ketishi to'xtagandan keyin ham bola bir-ikki kun uyda kuzatiladi, ichak infeksiyasi tasdiqlansa, takroriy tahlil talab qilinishi mumkin.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Qusish, ich ketishi va qorin og'rig'i bilan bolani ko'rsatish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga murojaat qilish mumkin. Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Qo'ng'iroq qilganda bola nima yegani va belgilar qachon boshlanganini ayting. Dori berishni esa o'z bilganingizcha boshlamang: tartibni shifokor ko'rikdan keyin belgilaydi.