Bola hojatga chiqishdan qo'rqadi, yig'laydi, tuvakdan qochib ketadi — qabziyat bo'lgan uyda bu manzara tanish. Ota-ona ko'pincha ovqatdan gumonsiraydi, lekin muammo ko'pincha odat va qo'rquv halqasida bo'ladi, shuning uchun uni shoshmasdan yechish kerak.
Qabziyat nima
Qabziyat (запор) — axlatning qattiqlashib qolishi, hojatga chiqish oralig'ining uzayishi va bu jarayonning og'riqli kechishi. Faqat kun soni bilan baholash to'g'ri emas: bola bir necha kunda bir marta chiqsa ham, axlati yumshoq va og'riq bermasa, bu muammo emas. Aksincha, har kuni chiqib, lekin qattiq va og'riqli bo'lsa, bu qabziyat.
Sabablari ko'pincha oddiy: suv kam ichish, ovqatda tolali mahsulot yetishmasligi, harakatning kamligi, tuvak yoki hojatxonadan qo'rqish, kun tartibi o'zgarishi, bog'chaga yangi borish. Bir marta og'riq bilan chiqqan bola keyingi safar o'zini tiyadi — va axlat yanada qattiqlashadi. Ba'zan esa sabab ichki kasallikda bo'ladi, buni shifokor aniqlaydi.
Qanday belgilar bo'ladi
Ota-ona quyidagilarga e'tibor berishi kerak:
- axlat quruq, qattiq, dumaloq bo'laklar shaklida;
- bola hojatga chiqqanda zo'riqadi, yig'laydi, qizarib ketadi;
- o'zini tiyadi: oyoqlarini qisadi, burchakka qisilib turadi, tuvakdan qochadi;
- qorni dam bo'ladi, ishtahasi pasayadi;
- anus atrofida yorilish va qon izlari paydo bo'ladi;
- kiyimiga oz-oz axlat tegib qoladi — bu ko'pincha to'planib qolgan axlat belgisi;
- qorin og'rig'i hojatdan keyin yengillashadi.
Oxirgi band muhim: kiyimga tegib qolish dangasalik emas, balki tibbiy yordam talab qiladigan holat belgisi bo'lishi mumkin. Bola uchun uyat qilish bu muammoni faqat chuqurlashtiradi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilarda kechiktirmasdan tibbiy yordamga murojaat qilinadi:
- qorin kuchli og'riyapti, shishgan va qattiq, teginishga yo'l qo'ymayapti;
- takror qayt qilish, ayniqsa yashil tusli qusuq;
- bir necha kundan beri hojatga ham, gaz ham chiqmayapti;
- axlatda ko'p qon ko'ringan;
- harorat ko'tarilgan va holsizlik qo'shilgan;
- bola vazn olmayotgan yoki vazn yo'qotgan;
- chaqaloqda tug'ilgandan keyingi birinchi kunlarda hojat kechikkan yoki qabziyat bir yoshgacha boshlangan;
- oyoqlarida holsizlik, siydik tutmaslik kabi qo'shimcha belgilar bor.
Bunday hollarda klizma yoki dori bilan uyda urinib ko'rish o'rniga darhol shifokorga borish kerak.
Tashxis qanday qo'yiladi
Shifokor avval batafsil so'rov o'tkazadi: qabziyat qachon boshlangan, bola nima yeydi va qancha suyuqlik ichadi, hojatga chiqish qanday kechadi, qo'rquv bormi, qanday dorilar ishlatilgan, bog'cha yoki maktabda hojatxonadan foydalanadimi.
So'ng ko'rik: qorin palpatsiya qilinadi, anus sohasi tekshiriladi, bo'y va vazn o'lchanadi. Kerak bo'lsa qon tahlillari, qorin bo'shlig'i ultratovush tekshiruvi yoki boshqa tekshiruvlar buyuriladi. Bolalarda qabziyat sababini aniqlash ko'pincha bir necha ko'rikni talab qiladi.
Davolash va parvarish
Davolash ikki yo'nalishda boradi: to'planib qolgan axlatni chiqarish va keyin odatni qayta shakllantirish. Dori, shamcha yoki klizma masalasini faqat shifokor hal qiladi — ularni o'z holicha uzoq ishlatish holatni yomonlashtiradi. Uyda esa quyidagilar asosiy ish bo'ladi:
- kuniga yetarli suv ichirish;
- ovqatga sabzavot, meva, quruq meva va yormalarni ko'proq qo'shish;
- harakatni ko'paytirish: sayr, yugurish, o'yin;
- har kuni bir vaqtda, ovqatdan keyin tuvakka yoki hojatxonaga o'tirish odati;
- oyoq tagiga kursi qo'yish, bola oyog'i osilib qolmasin;
- bolani urishmaslik va uyaltirmaslik, kichik muvaffaqiyatni ham maqtash.
Natija darhol ko'rinmaydi: odat shakllanishi haftalar oladi, shuning uchun shifokor kuzatuvida davom etish kerak.
Oldini olish
Oldini olish kundalik tartibda: barqaror ovqatlanish, yetarli suyuqlik, faol harakat va hojatga chiqishni ushlab turmaslik. Bog'chaga yoki maktabga o'tish davrida bolaga hojatxonadan foydalanish qulay bo'lishiga alohida e'tibor berish kerak — ko'p bolalar aynan shu sababdan o'zini tiyadi.
Agar qabziyat takrorlanib turadigan bo'lsa, uni surunkali holatga aylantirmaslik uchun pediatr bilan birga ish olib borish to'g'ri bo'ladi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani pediatr ko'rigiga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallariga yozish mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.