Bog'chada «qizamiq tarqaldi» degan gap chiqsa, ota-ona birinchi navbatda bolasining peshanasiga qo'l tekkizadi. Qizamiq oddiy shamollashga o'xshab boshlanadi, shuning uchun uni ilk kunlarda sezmaslik oson. Asoratlari esa og'ir bo'lishi mumkin — demak belgilarni vaqtida tanish muhim.
Qizamiq qanday kasallik
Qizamiq (корь) — virus qo'zg'atadigan yuqumli kasallik. Virus havo orqali tarqaladi: bemor yo'talganda yoki aksirganda havoga chiqadi va bir xonada bo'lgan, himoyasi yo'q bolaga juda oson o'tadi. Yuqqanidan keyin belgilar darhol chiqmaydi — yashirin davr bir-ikki haftagacha davom etishi mumkin, shu vaqtda bola o'zini sog'lom his qiladi.
Muhim jihat: kasal bola toshma chiqishidan bir necha kun oldin ham yuqtira oladi. Shu sababli tashxis aniqlangach, bog'cha va yaqin qarindoshlarni ogohlantirish zarur bo'ladi.
Qanday belgilar bo'ladi
Qizamiq odatda ikki bosqichda kechadi. Boshida shamollashni eslatuvchi belgilar paydo bo'ladi:
- harorat ko'tariladi, bola holsizlanadi, kayfiyati tushadi, ovqatdan qoladi;
- quruq, qattiq yo'tal va tumov qo'shiladi, ovozi bo'g'iladi;
- ko'zlari qizaradi, yorug'likdan bezovta bo'ladi, ko'zidan suv keladi;
- og'iz shilliq qavatida mayda oqish nuqtalar ko'rinishi mumkin.
Bir necha kundan so'ng toshma chiqadi: dastlab yuzda va quloq orqasida, keyin bo'yin, tana, so'ng qo'l-oyoqqa yoyiladi. Toshma yirik dog'lar shaklida bo'lib, bir-biriga qo'shilib ketishi mumkin. Yo'qolayotganda teri qoramtir iz qoldirib po'st tashlaydi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilarda kutib o'tirmasdan shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qilinadi:
- nafas olishi tezlashgan, qiyinlashgan, ko'krak qafasi ichkariga tortilib turgan;
- bola uyquga ketib qolgan, chaqirganda yaxshi javob bermaydi, hushi noaniq;
- talvasa (tutqanoq) bo'lgan, qo'l-oyog'i tortishgan;
- boshi qattiq og'riyapti, bo'yni qotgan, takror qayt qilyapti;
- harorat bir necha kun tushmaydi yoki toshma chiqqandan keyin yana ko'tarilgan;
- suyuqlik ichmaydi, siydigi kamaygan, og'zi va lablari qurib ketgan;
- qulog'i og'riyapti yoki qulog'idan suyuqlik oqyapti;
- bir yoshga to'lmagan chaqaloqda yoki surunkali kasalligi bor bolada qizamiqqa shubha bor.
Klinikaga borishdan oldin qo'ng'iroq qilib ogohlantirish to'g'ri bo'ladi — kasallik yuqumli, shuning uchun bolani navbatda kutmasdan qabul qilish choralari ko'riladi.
Tashxis qanday qo'yiladi
Tashxisni faqat shifokor qo'yadi. Qabulda so'rov o'tkaziladi: harorat qachon ko'tarilgan, toshma qaysi kuni va qayerdan boshlangan, bola kasal odam bilan muloqotda bo'lgan-bo'lmagani, emlash ma'lumotlari so'raladi. Shifokor teri, ko'z, og'iz bo'shlig'i va limfa tugunlarini ko'rib chiqadi, o'pkani eshitadi.
Zarur bo'lsa qo'shimcha tekshiruv buyuriladi: qon tahlili, maxsus tahlillar, asoratga shubha bo'lsa ko'krak qafasi rentgeni. Toshma bilan kechadigan boshqa kasalliklar ham bor, shuning uchun o'z-o'zidan xulosa chiqarish xato.
Davolash va parvarish
Antibiotik virusga ishlamaydi — u faqat bakterial asorat qo'shilganda, shifokor tayinlovi bilan qo'llanadi. Dorini va uning miqdorini bolani ko'rgan shifokor belgilaydi. Uyda ota-onaning asosiy vazifasi — parvarish:
- ko'p va tez-tez ichirish: suv, kompot, sho'rva suyuqligi;
- xonani kuniga bir necha marta shamollatish;
- ko'zi bezovta qilsa, xonadagi yorug'likni pasaytirish;
- yengil, mayda-mayda ovqat berish, zo'rlab to'ydirmaslik;
- bolani uydagi sog'lom bolalardan ajratib qo'yish;
- harorat va nafas olishini kuzatib borish.
Tuzalgandan keyin ham bola bir muddat holsiz yuradi, tez charchaydi. Yo'tal yoki harorat qaytsa, yana ko'rikdan o'tish kerak.
Oldini olish
Eng ishonchli himoya — emlash. Emlash jadvalini shifokor belgilaydi: u bolaning yoshi, sog'lig'i va avvalgi emlashlariga qarab qarorga keladi. Internetdagi jadvalga tayanib emlashni o'zboshimchalik bilan kechiktirish ham, tezlashtirish ham to'g'ri emas.
Oddiy qoidalar ham ishlaydi: kasal bolani bog'chaga yoki mehmonga olib bormaslik, qo'l yuvish odati, xonani shamollatish. Bola qizamiq bilan og'rigan odam bilan muloqotda bo'lgan bo'lsa, belgilar chiqishini kutmasdan shifokorga maslahatga borish kerak.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolalar shifokori qabuliga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallarida yozilish mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.