Bolaning harorati bir necha kun davomida asta-sekin ko'tarilib borsa, boshi og'risa, qorni bezovta qilsa va u kundan kunga holsizlanib ketsa, shifokor qorin tifini ham tekshirib ko'radi. Xalq tilida ich terlama deb ataladigan bu kasallikni salmonellaning alohida turi qo'zg'atadi va u ifloslangan suv bilan oziq-ovqat orqali yuqadi. Qorin tifi o'z-o'zidan o'tib ketadigan holat emas, shuning uchun uni erta aniqlash muhim. Quyida belgilari va tashxisi haqida gaplashamiz.
Qorin tifi nima va qanday yuqadi
Qo'zg'atuvchi ichakka tushib, undan qonga o'tadi va butun organizmga tarqaladi. Shu sababli kasallik faqat ichak bilan cheklanmaydi: harorat, holsizlik va boshqa a'zolar zararlanishi ham kuzatiladi.
- qaynatilmagan yoki ifloslangan suv, muz va ariq suvi;
- shu suvda yuvilgan meva, ko'kat va sabzavotlar;
- ochiq joyda sotiladigan, yopilmagan tayyor ovqat;
- kasal odam yoki tuzalgan tashuvchining yuvilmagan qo'li;
- sut va sut mahsulotlarining noto'g'ri saqlanishi.
Belgilari: nimaga qarab shubha tug'iladi
Qorin tifining o'ziga xosligi shundaki, u birdan emas, bosqichma-bosqich rivojlanadi. Harorat kundan kunga ko'tarilib boradi va baland darajada uzoq turadi.
- harorat asta ko'tariladi va bir necha kun pasaymaydi;
- bosh og'rig'i, qulog'ida shovqin, uyquning buzilishi;
- bola holsiz, parishon, atrofga qiziqmaydi;
- qorin dam bo'ladi, kindik atrofi og'riydi;
- avval ich qotadi, keyinroq ich ketishi boshlanadi;
- til ustida kulrang qatlam, chetlari toza qoladi;
- qorin va ko'krak terisida mayda pushti toshmalar chiqadi;
- ishtaha yo'qoladi, bola vazn tashlaydi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Uzoq davom etgan va sababi tushunarsiz isitma o'z-o'zidan murojaat uchun asos. Quyidagi belgilarda esa kechikish mumkin emas:
- isitma bir necha kun davomida tushmaydi yoki qayta ko'tariladi;
- bola uyquchan, chaqirganda sust javob beradi, hushi noravshan;
- qorinda kuchli, keskin og'riq paydo bo'ldi;
- najasda qon yoki qoramtir aralashma bor;
- takroriy qusish, suv icholmaslik, siydik kamayishi;
- nafas olish tezlashgan, bola og'ir nafas oladi;
- terida toshma chiqdi va holat yomonlashdi.
Tashxis va davolash qanday boradi
Belgilar boshqa infeksiyalarga o'xshab ketgani uchun tashxis laboratoriya natijalariga tayanadi. Shifokor bolani qayerda bo'lgani, qanday suv ichgani va atrofda shunga o'xshash kasal bor-yo'qligi haqida so'raydi.
- qonni bakteriologik ekish: kasallikning dastlabki kunlarida ma'lumotli;
- najas va siydikni ekish;
- qonda qo'zg'atuvchiga qarshi antitanalarni aniqlash;
- umumiy qon tahlili, jigar ko'rsatkichlari;
- qorin bo'shlig'i a'zolarini ultratovush tekshiruvi.
Qorin tifi antibiotik bilan davolanadi va bolalarda bu ko'pincha kasalxona sharoitida olib boriladi. Dori turini, muddatini va dozani faqat shifokor belgilaydi, o'z boshimcha davolash esa qo'zg'atuvchini yashirib, asoratga yo'l ochadi. Davolash davrida tinch tartib, yengil va maydalangan ovqat, ko'p suyuqlik kerak bo'ladi. Qorin tifi haqidagi ma'lumot qabulda savol tayyorlab borishga yordam beradi.
Oldini olish va qachon bog'chaga borish mumkin
Asosiy himoya toza suv va gigiyena. Emlash ham mavjud, lekin uning zarurligini va muddatini faqat shifokor hal qiladi.
- faqat qaynatilgan yoki ishonchli idishdagi suvni ichish;
- ko'chada ochiq turgan ovqat va muzdan voz kechish;
- meva-sabzavotni toza suvda yuvish;
- hojatxonadan keyin va ovqatdan oldin qo'lni sovunlab yuvish;
- kasal bolaga alohida idish va sochiq ajratish;
- xonadonda kasal bo'lsa, qolgan a'zolarni ham tekshirtirish.
Bog'chaga yoki maktabga qaytish muddatini shifokor belgilaydi: davolash tugagandan keyin ham takroriy tahlillar topshiriladi, chunki bola o'zini yaxshi sezib turib ham bir muddat bakteriya tashuvchisi bo'lib qolishi mumkin.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Uzoq davom etgan isitma bilan bolani ko'rsatish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga murojaat qilish mumkin: ko'rikda kerakli tahlillar tanlanadi. Yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Yozilayotganda isitma qachon boshlanganini va bola qayerda bo'lganini aytib qo'ying. Tashxis faqat ko'rik va laboratoriya natijalari asosida qo'yiladi, maqola esa umumiy ma'lumot beradi.