Bolaning tomog'i qattiq og'rib, harorati ko'tarilsa va bir kundan keyin tanasiga mayda qizil toshma chiqsa, bu oddiy anginaga o'xshamaydi. Skarlatina aynan shunday boshlanadi va u shifokor ko'rigini kechiktirishga yo'l qo'ymaydigan kasalliklar qatoriga kiradi.
Skarlatina qanday kasallik
Skarlatina (скарлатина) — streptokokk nomli bakteriya qo'zg'atadigan yuqumli kasallik. Bakteriya havo orqali, bemor yo'talganda yoki aksirganda, shuningdek umumiy idish va o'yinchoqlar orqali yuqadi. Shu bakteriya oddiy angina ham qilishi mumkin, lekin skarlatinada u tanaga toshma chiqaradigan modda ajratadi.
Kasallik ko'proq bog'cha va boshlang'ich sinf yoshidagi bolalarda uchraydi. Bakterial kasallik bo'lgani uchun u antibiotikka beriladi, ammo dori va uning miqdorini faqat bolani ko'rgan shifokor belgilaydi — o'zboshimchalik bilan boshlangan yoki yarmida to'xtatilgan davolash asoratga olib keladi.
Qanday belgilar bo'ladi
Skarlatina ko'pincha keskin boshlanadi:
- harorat tez ko'tariladi, bola holsizlanadi, qaltiraydi;
- tomoq qattiq og'riydi, yutish qiyin bo'ladi, bodomchalar qizarib shishadi;
- bo'yindagi limfa tugunlari kattalashadi;
- bosh og'riydi, ba'zi bolalarda qayt qilish va qorin og'rig'i bo'ladi;
- bir-ikki kun ichida mayda, to'q qizil toshma chiqadi — teri qo'l tekkizganda g'adir-budur bo'lib sezilib turadi;
- til dastlab oqish parda bilan qoplanadi, keyin yorqin qizil, «malinasimon» ko'rinishga o'tadi;
- toshma burma joylarda — qo'ltiq, tirsak, chov, bo'yin — quyuqroq bo'ladi, lab atrofi esa oqarib turadi.
Bir necha kundan keyin toshma yo'qolib, teri po'st tashlashga kirishadi: barmoqlar va tovonda bu ayniqsa yaqqol ko'rinadi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Skarlatinaga shubha bo'lsa, shifokorga murojaat kechiktirilmaydi. Quyidagi holatlarda esa shoshilinch yordam chaqirish kerak:
- bola suyuqlik ham ichmaydi, so'lagi oqadi, og'zini ocholmaydi;
- nafas olishi qiyinlashgan, ovozi bo'g'ilib qolgan;
- bo'yin bir tomoni kuchli shishgan va og'riyapti;
- hushi noaniq, uyquga ketib qolgan yoki talvasa bo'lgan;
- siydigi kamaygan, rangi qoraygan yoki qizg'ish tusga kirgan;
- yuzi yoki qo'l-oyog'i shishgan, bo'g'imlari og'rib yurishga qiynalyapti;
- antibiotik boshlangandan keyin ham harorat tushmayapti.
Oxirgi uch banddagi belgilar davolanmagan streptokokk infeksiyasining buyrak va yurakka beradigan asoratiga ishora bo'lishi mumkin — shuning uchun ularni e'tibordan chetda qoldirmaslik kerak.
Tashxis qanday qo'yiladi
Qabulda shifokor tomoq, til, teri, limfa tugunlarini ko'rib chiqadi, haroratni va umumiy holatni baholaydi. Toshmaning joylashuvi va xarakteri tashxisda muhim ahamiyatga ega, shu sababli bolani toshma yo'qolishini kutmasdan ko'rsatish kerak.
Streptokokkni aniqlash uchun tomoqdan surtma yoki tezkor test olinadi, qon tahlili buyuriladi. Kasallik o'tgandan keyin shifokor buyrak va yurak holatini kuzatish uchun qo'shimcha tahlil va tekshiruvlar tayinlashi mumkin.
Davolash va parvarish
Davolash asosi — shifokor tanlagan antibiotik. Uning turi, muddati va miqdori faqat qabulda belgilanadi va kurs oxirigacha to'liq olib boriladi, bola yaxshi bo'lib ketgandek ko'rinsa ham. Uyda parvarish quyidagicha bo'ladi:
- bir necha kun yotoq rejimi, keyin tinch o'yinlar;
- yumshoq, iliq ovqat: pyure, sho'rva, bo'tqa — achchiq va nordon taomsiz;
- ko'p ichirish, og'izni iliq suv bilan chayish;
- bolaning idishi va sochig'ini alohida qilish;
- xonani shamollatish va nam latta bilan artib turish;
- toshmani qirmaslik, po'st tashlayotgan teriga yumshoq krem surtish.
Bog'cha yoki maktabga qaytish muddatini shifokor aytadi — bu boshqa bolalarni himoya qilish uchun ham zarur.
Oldini olish
Skarlatinaga qarshi emlash yo'q, shuning uchun oldini olish oddiy qoidalarga tayanadi: qo'l yuvish, idish va sochiqni almashtirmaslik, kasal bolani uyda ushlash, xonani shamollatish. Bog'chada kasallik aniqlangani haqida xabar berilsa, bolani kuzatib turish va tomog'ini tekshirib ko'rish foydali.
Tomoq og'rig'i uzoq davom etsa yoki toshma bilan birga kelsa, buni oddiy shamollashga chiqarib qo'ymaslik kerak — skarlatina belgilarini faqat shifokor ko'rigi aniqlab beradi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani pediatr ko'rigiga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallariga yozish mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.