Bola birdan tez-tez ko'z pirpiratib, yelkasini silkitib yoki tomog'ini qirib qo'ya boshlaydi. Ota-ona odatda «qilmasang-chi» deb ogohlantiradi, ammo harakat kamaymaydi, aksincha ko'payadi. Bu tiklarning tipik manzarasi. Tiklar maktabgacha va boshlang'ich sinf yoshida ko'p uchraydi va ko'pchilik bolada vaqt o'tib o'z-o'zidan susayadi. Shunga qaramay, holatni shifokor bilan baholab olish kerak — quyidagi matn esa dastlabki mo'ljal beradi.
Tik nima
Tik — bolaning xohishidan tashqari yuzaga keladigan, qisqa va takrorlanuvchi harakat yoki tovush. Bola uni biroz vaqt ushlab turishi mumkin, lekin keyin tik yanada kuchayib chiqadi.
- harakatli tiklar: ko'z pirpiratish, yuz burishtirish, yelka silkitish, boshni burish;
- tovushli tiklar: tomoq qirish, burun tortish, pix-pix tovushlar, so'z takrori;
- charchoq, hayajon, uzoq ekran va stressda tik kuchayadi;
- bola qiziqarli ishga berilib ketsa, tik kamayadi;
- uyquda tiklar odatda yo'qoladi;
- ko'pincha oilada ham shunga o'xshash holat bo'lgan bo'ladi.
Nimalar tikni qo'zg'atadi
- uyqu yetishmasligi va tartibsiz kun rejimi;
- ortiqcha o'quv yuklamasi, oilada yoki sinfda zo'riqish;
- uzoq vaqt telefon, planshet va kompyuter o'yinlari;
- o'tkir infeksiyadan keyingi davr;
- ko'z qichishi va allergiya — bola ko'zini qisib, keyin odat bo'lib qoladi;
- tik haqida doimiy eslatish va tanbeh — bu holatni og'irlashtiradi.
Qachon shifokorga, qachon zudlik bilan
Rejali qabulga yoziling, agar tiklar bir yildan ortiq davom etsa, kuchayib borsa, tovushli tiklar qo'shilsa, bolaga og'riq yoki jarohat keltirsa, maktabda va tengdoshlar bilan muammo tug'dirsa. Diqqat buzilishi, haddan ziyod bezovtalik yoki majburiy harakatlar qo'shilsa ham ko'rik kerak.
Zudlik bilan tibbiy yordamga murojaat qiling, agar:
- harakatlar hushning yo'qolishi yoki «o'chib qolish» bilan kechsa;
- bir qo'l yoki oyoqda holsizlik, yuz assimetriyasi paydo bo'lsa;
- nutq buzilsa, yurish beqarorlashsa;
- kuchli bosh og'rig'i va qusish qo'shilsa;
- harakatlar bir xil ritmda, to'xtatib bo'lmaydigan tarzda takrorlansa;
- holat o'tkir infeksiyadan keyin keskin va og'ir boshlangan bo'lsa.
Qanday tekshiriladi
- suhbat: tik qachon boshlangan, qanday o'zgargan, nima kuchaytiradi;
- uyda olingan qisqa video yozuv — eng foydali ma'lumot manbalaridan biri;
- nevrologik ko'rik va rivojlanish, diqqat, kayfiyatni baholash;
- tikni xurujdan ajratish kerak bo'lsa EEG;
- qon tahlili, temir va qalqonsimon bez ko'rsatkichlari ko'rsatma bo'yicha;
- ko'z qichishi bo'lsa oftalmolog va allergolog ko'rigi.
Shifokor nima qiladi va uyda nima qilish mumkin
- ko'p holatda kuzatuv va kun rejimini tuzatish yetarli bo'ladi;
- xulq-atvor usullari: bolaga tikni sezishni va boshqa harakat bilan almashtirishni o'rgatish;
- zo'riqish katta bo'lsa psixolog bilan ishlash;
- tik hayot sifatini jiddiy buzsa, shifokor dori masalasini alohida ko'rib chiqadi;
- uyda: «to'xtat», «qilma» demang — bu tikni kuchaytiradi;
- uyqu vaqtini oshiring, ekran vaqtini va to'garaklar sonini kamaytiring;
- tik haqida kun bo'yi gapirmang, bolani boshqa faoliyatga jalb qiling;
- kundalik yuritib, qanday kunlarda tik kuchayganini yozib boring.
Tiklar, uyqu va diqqat bilan bog'liq boshqa holatlar haqida nevrologiya bo'limida o'qishingiz mumkin.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Tiklar bo'yicha bolalar nevrologi va psixolog qabuliga «Sog'lom bolalar» («Здоровые дети») klinikasining quyidagi filiallarida yozilish mumkin. Yozilish uchun: +998 55 055 10 02.
- «Sog'lom bolalar» («Здоровые дети») — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Sog'lom bolalar» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod-17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Sog'lom bolalar» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Sog'lom bolalar» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61, Toshkent.
- «Sog'lom bolalar» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Diqqat: bu filial Toshkentda emas.
Qabulga tik ko'rinib turgan qisqa video va kundalik yozuvlarini olib boring. Xulosani faqat bolani ko'rgan shifokor chiqaradi.