Chaqaloq tunda uxlamay yig'lab chiqdi, so'lagi oqadi, hamma narsani tishlaydi, milki qizarib shishgan. «Tishi chiqyapti» deyishadi — va shu bilan birga harorat, ich ketishi ham bo'lsa, ota-ona nimasi tishdan, nimasi kasallikdan ekanini bilmay qoladi.
Tish chiqishi qanday kechadi
Tish chiqishi (прорезывание зубов) — tabiiy jarayon. Sut tishlari milkni yorib o'tganda mahalliy yallig'lanish va og'riq paydo bo'ladi, shuning uchun bola bezovta bo'ladi. Odatda birinchi tishlar hayotning birinchi yili o'rtalarida ko'rina boshlaydi, lekin muddat har bolada farq qiladi.
Tishlarning kechikib chiqishi ham, biroz oldin chiqishi ham ko'p hollarda me'yor doirasida bo'ladi. Shu bilan birga tish chiqishi barcha noxushlikni tushuntirmaydi: ko'pincha ayni davrda bolaga virusli infeksiya ham yuqadi va ota-ona belgilarni bir-biriga qo'shib yuboradi. Shubha bo'lsa, pediatr ko'rigi aniqlik kiritadi.
Qanday belgilar bo'ladi
Tish chiqishiga xos belgilar:
- milk qizaradi, shishadi, teginganda bola bezovta bo'ladi;
- so'lak ko'p oqadi, iyak va bo'yin terisi qizarishi mumkin;
- bola qo'lini, o'yinchoqni, kiyimini og'ziga tiqadi va tishlaydi;
- uyqusi buziladi, kechasi tez-tez uyg'onadi;
- ishtahasi vaqtincha pasayadi, emganda ko'krakni tashlab yuboradi;
- injiq bo'ladi, ko'tarib yurishni talab qiladi;
- harorat ko'tarilsa, u odatda uncha baland bo'lmaydi va bir-ikki kunda tushadi.
Shu belgilar odatda tish ko'rinishidan bir necha kun oldin kuchayadi va tish chiqqach bosiladi. Ba'zi bolalarda esa tish deyarli sezilmasdan chiqadi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilarni «tishi chiqyapti» deb o'tkazib yuborish xatarli — bular alohida tekshiruvni talab qiladi:
- harorat baland va bir necha kun tushmayapti;
- takror qayt qilish, kuchli va suvdek ich ketishi, axlatida qon;
- bola suyuqlik ichmayapti, siydigi kamaygan, og'zi qurib qolgan;
- holsiz, bo'shashgan, uyquga ketib qolgan yoki tinimsiz ingrayapti;
- nafas olishi qiyinlashgan, yo'tali kuchaygan;
- tanasiga toshma chiqqan;
- milkda yiring, kuchli shish yoki noxush hid paydo bo'lgan;
- bir yoshga to'lmagan bolada harorat ko'tarilgan — bu holat alohida ehtiyotni talab qiladi.
Bu belgilar tish chiqishiga aloqador emas, ularning sababini shifokor aniqlaydi.
Tashxis qanday qo'yiladi
Ko'pincha tashxis ko'rikda aniq bo'ladi: shifokor og'iz bo'shlig'ini va milkni tekshiradi, chiqib kelayotgan tishni ko'radi. Shu bilan birga tomoq, quloq, o'pka va qorin ham tekshiriladi — bu ayni paytda boshqa kasallik yo'qligiga ishonch hosil qilish uchun zarur.
Harorat, ich ketishi yoki qayt qilish bo'lsa, shifokor qo'shimcha tahlil buyurishi mumkin. Tishlar kechikib chiqayotgan bo'lsa yoki chiqish tartibi juda buzilgan bo'lsa, pediatr qo'shimcha tekshiruv va stomatolog ko'rigini tavsiya qiladi.
Yordam va parvarish
Og'riqni butunlay yo'q qiladigan usul yo'q, lekin bolani yengillashtirish mumkin:
- tishlash uchun maxsus salqin halqa berish — muzlatib yubormaslik kerak;
- toza barmoq bilan milkni yengil uqalash;
- iyakdan so'lakni yumshoq salfetka bilan artib turish, terini himoya kremi bilan yumshatish;
- yoshi mos bo'lsa, salqin pyure yoki qatiq taklif qilish;
- ko'proq quchoqlash va ovutish — bola yaqinlikka ayniqsa muhtoj bo'ladi;
- og'izga asal, nondan qattiq luqma yoki xalq vositalarini qo'ymaslik.
Og'riq qoldiruvchi vositalar va milkka surtiladigan gellar masalasini faqat shifokor hal qiladi — dorini va miqdorini o'zboshimchalik bilan tanlash mumkin emas. Tish chiqa boshlagach, uni yumshoq cho'tka bilan tozalashni boshlash kerak.
Oldini olish va keyingi parvarish
Tish chiqishining oldini olish mumkin emas, lekin tishlarni asrash qo'lda. Shishadagi shirin ichimlik bilan uxlatmaslik, shirinlikni cheklash, tishni ikki mahal tozalash, yoshiga mos ovqatlanish — eng oddiy himoya. Pediatr ko'rigida tishlar holati ham baholanadi va kerak bo'lsa bolalar stomatologiga yo'llanma beriladi.
Bezovtalik kuchli bo'lsa yoki boshqa belgilar qo'shilsa, tish chiqishi bilan bog'liq deb o'ylab o'tirmasdan bolani shifokorga ko'rsatish kerak.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani pediatr ko'rigiga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallariga yozish mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.