Bolaning bo'yi o'sayotgani ko'rinadi, lekin qo'l-oyog'i ozg'in, qovurg'alari bilinib turadi va kiyimi bir yildan beri keng — ko'p ota-ona shu holatni «tabiati shunday» deb qabul qiladi. Aslida vazn yetishmovchiligi (гипотрофия) alohida baholanadigan holat: u bolaning o'sishiga, immunitetiga va rivojlanishiga ta'sir qiladi. Quyida gipotrofiya nima, uni qanday payqash mumkin, qanday tekshiriladi va ovqatlanishni qanday tiklash kerakligini ko'rib chiqamiz.
Vazn yetishmovchiligi nima degani
Gipotrofiya — bolaning vazni bo'yiga va yoshiga nisbatan yetarli emasligi. Shifokor bu holatni «ko'z bilan» emas, o'lchov va o'sish jadvallari orqali baholaydi: har bir ko'rikda bo'y, vazn va bosh aylanasi o'lchanadi hamda avvalgi natijalar bilan solishtiriladi.
- yengil daraja: vazn ozgina kam, bola faol, kayfiyati yaxshi;
- o'rta daraja: teri osti yog' qatlami kamayadi, qovurg'alar bilinadi;
- og'ir daraja: mushaklar ham ozadi, bola sustlashadi va tez kasal bo'ladi;
- o'tkir holat: vazn qisqa muddatda tez kamayadi;
- surunkali holat: bo'y o'sishi ham sekinlashadi;
- eng muhim ko'rsatkich — bitta raqam emas, bir necha oylik dinamika.
Belgilari: ota-ona nimani sezadi
Ilk bosqichda belgilar sezilmasligi mumkin, shuning uchun muntazam o'lchov muhim. Quyidagi belgilar birgalikda uchrasa, ularga e'tibor bering.
- kiyim va poyabzal uzoq vaqt kichik bo'lmaydi;
- qo'l-oyoq ozg'in, qovurg'a va kurak suyaklari aniq bilinadi;
- teri quruq, elastikligi pasaygan, sochlari xira;
- bola tez charchaydi, o'yinni uzoq davom ettirmaydi;
- ovqatdan tez to'yadi yoki ovqatga umuman qiziqmaydi;
- uyqusi tinch emas, kayfiyati tez o'zgaradi;
- sovuq va infeksiyalarni tez-tez va uzoq o'tkazadi;
- chaqaloqda: nam tagliklar soni kam, emgandan keyin ham tinchlanmaydi.
Nega bolada vazn yetmaydi
Sabablar ikki guruhga bo'linadi: ovqat yetarli emas yoki ovqat o'zlashtirilmaydi. Shifokorning vazifasi — ayni qaysi guruh ekanini aniqlash, chunki yordam usuli shunga bog'liq.
- ko'krak suti yoki aralashma hajmining yetarli emasligi;
- qo'shimcha ovqatning kech yoki noto'g'ri kiritilishi;
- ovqat tanlab yeyish va ovqat atrofidagi urushlar;
- emish texnikasidagi muammolar, til yoki jag' tuzilishi;
- ovqat hazm qilish tizimi kasalliklari, surunkali ich ketishi;
- oziq moddalarni o'zlashtirmaslik, shu jumladan gluten yoki laktozaga bog'liq holatlar;
- surunkali infeksiyalar va parazitlar;
- yurak, buyrak, o'pka yoki endokrin tizim kasalliklari;
- bolaning energiya sarfi oshgan holatlar.
Qachon shifokorga borish va qanday tekshirish kerak
Vazn masalasida kutish deyarli hech qachon yordam bermaydi. Agar quyidagilardan biri bo'lsa, pediatrga yoziling va ko'rikka bolaning o'lchov daftarini olib boring.
- bola bir necha oy davomida vazn qo'shmasa;
- vazn kamayib borsa yoki keskin tushsa;
- chaqaloq tug'ilgandagi vaznini ikki haftada tiklamasa;
- vazn kamayishiga qusish, ich ketishi yoki isitma qo'shilsa — tezda;
- bola holsiz, suv ichmayotgan bo'lsa — shoshilinch yordam;
- tekshiruvlar: umumiy va biokimyoviy qon tahlili, temir ko'rsatkichlari;
- najas tahlillari, parazitlarga tekshirish;
- ko'rsatma bo'lganda qorin bo'shlig'i ultratovush tekshiruvi va endokrinolog ko'rigi.
Davolash va uyda ovqatlanishni qanday tashkil qilish
Davolashning asosi — aniqlangan sababni bartaraf etish va kaloriyani bola ko'taradigan darajada oshirish. Rejani shifokor tuzadi, oila esa uni kundalik tartibga aylantiradi.
- yosh va holatga mos ovqatlanish rejasi, bir kunlik hajmni hisoblash;
- kam-kam, lekin tez-tez ovqatlantirish;
- emizikli bolada emizish texnikasini tuzatish yoki aralashmani shifokor bilan tanlash;
- vitamin va mineral yetishmovchiligini shifokor nazoratida to'ldirish;
- asosiy kasallikni davolash: hazm tizimi, infeksiya yoki endokrin muammo;
- ovqat vaqtini tinch o'tkazish: ekran yo'q, majburlash yo'q;
- har hafta bir xil sharoitda vazn o'lchab, daftarga yozib borish;
- har o'n-o'n besh kunda nazorat ko'rigi.
Agar sabab va daraja haqida savollar qolgan bo'lsa, bolalarda gipotrofiya haqidagi ma'lumot qabulda nimani so'rash kerakligini tartibga solishga yordam beradi. Ovqatlanish rejasini va qo'shimchalarni faqat shifokor belgilaydi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolaning vazni va ovqatlanishi bo'yicha «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi pediatriga murojaat qilish mumkin. Qabulga yozilish va jadvalni aniqlash: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Ko'rikka bolaning vazn va bo'y o'lchovlari yozilgan daftarni, oldingi tahlil natijalarini va bir haftalik ovqat ro'yxatini olib boring. Ovqatlanish rejasini va qo'shimchalarni faqat shifokor belgilaydi.