Bola kiyim bichimiga chidamasa, qo'li kir bo'lishidan qo'rqsa, yoki aksincha — kun bo'yi sakrab, urilib, hamma narsani ushlab yursa, mutaxassislar «sensor» qiyinchiliklar haqida gapiradi. Shunday holatlarda sensor integratsiya mashg'ulotlari taklif qilinadi. Quyida bu usul nima ekani, kimga taklif qilinishi, mashg'ulot qanday o'tishi va uning chegarasi qayerda ekani haqida yozdik.
Sensor integratsiya nima
Miya teri, mushak, bo'g'im, quloq va ko'zdan keladigan signallarni birlashtirib, tanadan va atrofdan yaxlit tasavvur hosil qiladi. Ba'zi bolalarda bu signallar juda kuchli yoki juda kuchsiz qabul qilinadi, natijada xulq va harakat o'zgaradi.
- sezgirlik oshsa: ovoz, yorug'lik, teginish va kiyim bezovta qiladi;
- sezgirlik pasaysa: bola kuchli teginish va harakat izlaydi;
- muvozanat tizimi yetishmasa: yurishda beqarorlik, tez yiqilish;
- mushak-bo'g'im sezgisi bo'sh bo'lsa: harakatlar noaniq bo'ladi;
- natijada diqqat, o'yin va muloqot ham qiyinlashadi.
Qanday shikoyat bilan murojaat qilishadi
Ota-onalar odatda kundalik hayotdagi kuzatishlarni aytib keladi.
- bola kiyim yorlig'i, paypoq chokiga chidamaydi;
- sochni yuvish, tirnoq olish, tish tozalash yig'i bilan o'tadi;
- ovqatning yangi ta'mi va ko'rinishini qabul qilmaydi;
- baland ovozdan quloqlarini berkitadi, olomondan qochadi;
- yoki aksincha: sakraydi, hamma narsaga uriladi, bir joyda tinmaydi;
- o'yin maydonchasida xavfni sezmaydi;
- qo'li noaniq: ruchka, qaychi va koptok bilan qiynaladi.
Birinchi uchrashuv va baholash qanday o'tadi
Baholash bir uchrashuvda tugamaydi, chunki bolaning odatiy xulqini ko'rish kerak.
- ota-ona bilan batafsil suhbat va kundalik holatlar ro'yxati;
- mavjud xulosalar — nevrolog, LOR, oftalmolog — ko'rib chiqiladi;
- eshitish va ko'rish tekshirilgani aniqlanadi;
- bola erkin o'ynayotganda kuzatiladi;
- muvozanat, harakat muvofiqligi va qo'l ishi sinab ko'riladi;
- natijada qaysi sezgi bo'yicha qiyinchilik borligi yoziladi.
Mashg'ulotlar qanday quriladi
Mashg'ulot zalda, jihozlar bilan o'tadi va tashqaridan o'yin kabi ko'rinadi. Aslida har bir harakat tanlab olingan.
- arqon, gamak va aylanadigan jihozlarda muvozanat mashqlari;
- turli yuzalarga teginish: qum, don, cho'tka, suv;
- mushak-bo'g'im yuklamasi: tortish, ko'tarish, surish;
- harakat yo'lagi: emaklash, oshib o'tish, sakrash;
- bola o'zi tanlashiga joy qoldiriladi, majburlanmaydi;
- bir mashg'ulot 40-50 daqiqa, haftada 2 marta.
Usulning chegarasini bilish muhim: sensor integratsiya mustaqil tashxis emas va uning samarasi barcha holatlar uchun ishonchli ilmiy dalil bilan tasdiqlanmagan. Shuning uchun aniq natijani oldindan va'da qilib bo'lmaydi va bu mashg'ulotlar nevrolog kuzatuvi, logoped yoki defektolog ishi o'rnini bosmaydi.
Kurs qancha davom etadi
Reja bolaning holatiga qarab tuziladi va yo'l-yo'lakay o'zgaradi.
- boshlang'ich kurs odatda 2-3 oy;
- har 8-10 mashg'ulotdan keyin oraliq baholash;
- o'zgarish bo'lmasa, yo'nalish qayta ko'riladi;
- mashg'ulot boshqa yordam bilan birga olib boriladi;
- uyda kundalik mashq bo'lmasa, natija sekin keladi.
Ota-ona uyda nima qilishi mumkin
Uy sharoitida kundalik kichik o'zgarishlar bolaning kunini ancha osonlashtiradi.
- kun tartibini barqaror ushlab turish va o'zgarishga oldindan tayyorlash;
- kuniga harakat vaqti ajratish: sakrash, emaklash, ko'tarish o'yinlari;
- uyda tinch burchak yaratish: ovoz va yorug'lik kamroq joy;
- yangi ta'm va yuzani majburlamasdan, asta taklif qilish;
- yorliq va chok bezovta qilsa, kiyimni almashtirish;
- yuvinish va tirnoq olishni oldindan aytib, bosqichma-bosqich qilish;
- yangi belgi paydo bo'lsa, shifokorga ko'rsatish.
Yo'nalish bilan tanishish uchun defektologiya bo'limiga qarab chiqing. Mashg'ulot rejasini esa shifokor ko'rigi va mutaxassis baholashidan keyin tuzish to'g'ri bo'ladi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani defektolog, psixolog va nevrolog ko'rigidan o'tkazish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga borish mumkin. Qabulga yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda ishlaydi.
Qo'ng'iroq qilganda bolaning yoshini va nima bezovta qilayotganini ayting, administrator yaqin filial va bo'sh vaqtni aytadi. Mashg'ulot rejasi esa mutaxassis ko'rigi va tashxisdan keyin tuziladi.