Shamollash o'tib ketdi, lekin yo'tal qolib ketdi: bola kechasi yo'taldan uyg'onadi, ko'kragi «qaynaydi». Ota-ona «bronxitga aylandi» deb o'ylaydi va antibiotik izlay boshlaydi. Aslida bolalarda bronxitning ko'pi antibiotik talab qilmaydi — lekin uni shifokor ko'rigi tasdiqlashi kerak.
Bronxit qanday kasallik
Bronxit (бронхит) — bronxlar, ya'ni o'pkaga havo olib boradigan yo'llar shilliq qavatining yallig'lanishi. Yallig'langan shilliq qavat shishadi, ko'proq shilimshiq ishlab chiqaradi, natijada havo o'tishi qiyinlashadi va yo'tal paydo bo'ladi.
Bolalarda bronxit ko'pincha virusli infeksiya ortidan boshlanadi: avval tumov va tomoq og'rig'i bo'ladi, keyin yo'tal pastga «tushadi». Shuning uchun antibiotik ko'p hollarda kerak bo'lmaydi — u faqat bakterial infeksiya tasdiqlanganda, shifokor tayinlovi bilan qo'llanadi. Bronxit yana tutun, chang va sovuq havo ta'sirida ham kuchayadi.
Qanday belgilar bo'ladi
Bronxitda ko'pincha quyidagi manzara kuzatiladi:
- avval quruq, keyin balg'amli yo'tal;
- yo'tal kechasi va ertalab kuchayadi;
- ko'krakda «qaynash», g'o'ldirash sezilishi;
- harorat ko'tarilishi — odatda juda baland bo'lmaydi;
- holsizlik, ishtaha pasayishi, bezovta uyqu;
- yosh bolalarda nafas olishning shovqinli bo'lishi, hushtakka o'xshash tovush;
- yo'taldan keyin ba'zan qayt qilish — bola balg'amni yutgani uchun.
Yo'tal kasallik o'tgandan keyin ham bir-ikki hafta davom etishi mumkin. Lekin yo'tal kuchayib borsa yoki nafas olish qiyinlashsa, bu alohida tekshiruvni talab qiladi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilarda shoshilinch tibbiy yordam chaqirish kerak:
- nafas olishi tezlashgan, bola gapirganda yoki emganda nafasi yetmayapti;
- nafas olganda ko'krak qafasi va qovurg'a orasi ichkariga tortilyapti;
- lab, til atrofi yoki barmoq uchlari ko'kargan;
- nafas olish shovqinli, hushtakka o'xshash tovush kuchaygan;
- bola holsiz, bo'shashgan, uyquga ketib qolgan;
- harorat bir necha kun tushmayapti yoki yaxshi bo'lgandan keyin yana ko'tarilgan;
- yo'taldan keyin balg'amda qon ko'ringan;
- bola suyuqlik ichmayapti, siydigi kamaygan;
- bemor bir yoshga to'lmagan bola yoki astmasi bor bola.
Nafas olishdagi qiyinchilik har qanday yoshda kutib o'tirishga asos bo'lmaydi.
Tashxis qanday qo'yiladi
Asosiy usul — shifokor ko'rigi. Vrach o'pkani stetoskop bilan eshitadi, nafas olish chastotasini sanaydi, ko'krak qafasi harakatini kuzatadi, tomoq va quloqni ko'radi, kislorod darajasini o'lchashi mumkin. Ko'pincha shu ko'rik tashxis uchun yetarli bo'ladi.
Zarur bo'lsa qon tahlili va ko'krak qafasi rentgeni buyuriladi — bu, ayniqsa, zotiljamdan farqlash kerak bo'lganda qilinadi. Yo'tal uzoq cho'zilsa, shifokor qo'shimcha tekshiruvlar yoki boshqa mutaxassis ko'rigini tavsiya qiladi.
Davolash va parvarish
Davolash belgilarni yengillashtirish va nafas yo'llarini tozalashga qaratiladi. Yo'tal dorilari, balg'am ko'chiruvchi vositalar, ingalatsiya va antibiotik masalasini faqat shifokor hal qiladi: bir xil yo'talga turli dori kerak bo'ladi, noto'g'ri tanlangan vosita esa holatni yomonlashtiradi. Uyda ota-ona quyidagilarni qila oladi:
- xonani kuniga bir necha marta shamollatish, havoni juda quruq qoldirmaslik;
- bolani ko'p ichirish — bu balg'amni yumshatadi;
- tamaki tutuni, kuchli hidli vositalar va changdan saqlash;
- yostiqni balandroq qilib, boshni ko'tarib yotqizish;
- bola o'zini yaxshi his qilsa, harakatni cheklamaslik — yotish balg'amni to'playdi;
- nafas olishini va haroratini kuzatib borish.
Ko'krakka surtiladigan vositalar va bug' ustida nafas olish kabi usullarni kichkina bolada o'z holicha qo'llash mumkin emas: ular nafas yo'llarini qo'zg'atishi va kuyish xavfini tug'dirishi mumkin.
Oldini olish
Bronxitning oldini olish — ko'proq virusli infeksiyadan himoyalanish: qo'l yuvish, kasal odam bilan muloqotni cheklash, xonani shamollatish, yoshiga mos kiyintirish va yetarli uyqu. Uyda chekishdan butunlay voz kechish nafas yo'llari uchun eng katta yordam bo'ladi.
Emlash masalasini pediatr bilan muhokama qilish kerak: emlash jadvalini shifokor belgilaydi. Yo'tal takrorlanib turadigan bo'lsa yoki bronxit yilda bir necha marta qaytsa, sababini aniqlash uchun qo'shimcha ko'rikdan o'tish kerak.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani pediatr ko'rigiga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallariga yozish mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.