Bola oqarib ketgan, tez charchaydi, o'yinga qiziqmaydi, maktabda jamlanishga qiynaladi. Ota-ona buni «ishtahasi yo'q» deb qo'yadi. Ko'p hollarda esa sabab kamqonlikda bo'ladi — bu holat bolaning o'sishiga ham, o'qishiga ham ta'sir qiladi.
Kamqonlik qanday holat
Kamqonlik (анемия) — qonda gemoglobin miqdorining kamayishi. Gemoglobin kislorodni to'qimalarga tashiydi, u yetarli bo'lmasa, organizm kislorodga «qarz» holatida ishlaydi: bola tez charchaydi, diqqati pasayadi, immuniteti sustlashadi.
Bolalarda eng ko'p uchraydigani — temir yetishmasligidan kelib chiqadigan kamqonlik. Sabablari: ovqatda temir kamligi, tez o'sish davrida ehtiyojning ortishi, ichakda temirning yaxshi o'zlashmasligi, surunkali qon yo'qotish, ba'zi kasalliklar. Shu sababli kamqonlik aniqlangandan keyin uning sababini izlash alohida ish bo'ladi va buni shifokor olib boradi.
Qanday belgilar bo'ladi
Kamqonlik asta-sekin rivojlanadi, shuning uchun belgilar ko'zga darhol tashlanmaydi:
- teri va lab oqarishi, quloq va ko'z qovog'i ichi rangsizlanishi;
- tez charchash, holsizlik, o'yindan tez toliqish;
- bosh aylanishi, ko'z oldining qorayishi, quloq shang'illashi;
- yurak urishining tezlashishi, zinapoyada hansirash;
- diqqat va xotira pasayishi, darsga jamlanmaslik;
- ishtaha buzilishi, ba'zi bolalarda tuproq, bo'r yoki muz yeyishga moyillik;
- sochning to'kilishi, tirnoqning mo'rtlashishi, lab burchagi yorilishi;
- chaqaloqlarda bezovta uyqu va vazn olishning sekinlashishi.
Belgilar boshqa holatlarda ham uchraydi, shuning uchun ularni faqat tahlil asosida shifokor izohlaydi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi holatlarda tezkor tibbiy yordam kerak bo'ladi:
- bola juda oqargan va holsiz, o'rnidan turolmayapti;
- hushidan ketgan yoki ketishga yaqin holatda;
- tinch holatda ham hansirayapti, yurak urishi juda tez;
- axlati qora yoki qonli, siydigida qon bor;
- burundan yoki milkdan takror qon ketyapti, tanasida sababsiz ko'karishlar paydo bo'lgan;
- sarg'ayish qo'shilgan — teri yoki ko'z oqi sarg'aygan;
- harorat va suyak og'rig'i bilan birga holsizlik kuchaygan;
- o'smir qizda hayz juda ko'p qon ketish bilan kechyapti.
Bunday belgilarda temir preparatini o'z holicha boshlash o'rniga darhol shifokorga borish kerak.
Tashxis qanday qo'yiladi
Tashxis qon tahliliga tayanadi. Shifokor umumiy qon tahlilini buyuradi, kerak bo'lsa temir zaxirasini ko'rsatadigan qo'shimcha tahlillar tayinlanadi. Faqat gemoglobin raqamiga qarab xulosa chiqarilmaydi — yoshga mos ko'rsatkichlar har xil bo'ladi.
Qabulda ovqatlanish tartibi, o'sish dinamikasi, surunkali kasalliklar, qon yo'qotish ehtimoli so'raladi; teri, shilliq qavatlar, qorin va limfa tugunlari ko'rikdan o'tkaziladi. Zarur bo'lsa qorin bo'shlig'i ultratovush tekshiruvi, axlat tahlili yoki boshqa mutaxassis ko'rigi buyuriladi.
Davolash va parvarish
Davolash ikki qismdan iborat: yetishmovchilikni to'ldirish va sababni bartaraf etish. Temir preparatlari shifokor tayinlovi bilan beriladi — turi, miqdori va qabul muddati faqat qabulda belgilanadi, chunki ortiqcha temir ham bolaga zarar. Ovqat orqali esa quyidagilar yordam beradi:
- go'sht, jigar, tuxum sarig'i, baliq — yoshga mos ko'rinishda;
- loviya, no'xat, yasmiq, qorabug'doy, jo'xori yormasi;
- yashil bargli sabzavotlar, quruq meva;
- temirga boy taomni C vitaminiga boy mahsulot bilan birga berish;
- ovqat bilan birga choy bermaslik — u temir o'zlashishini kamaytiradi;
- sut mahsulotlarini temir preparati bilan bir vaqtda bermaslik.
Gemoglobin ko'tarilgandan keyin ham davolash shifokor aytgan muddatgacha davom etadi: zaxirani to'ldirish vaqt oladi. Nazorat tahlillarini o'tkazib yubormaslik kerak.
Oldini olish
Profilaktika ovqatlanishdan boshlanadi: ona suti yoki mos aralashma, qo'shimcha ovqatni o'z vaqtida kiritish, go'sht va yormalarni ratsionda ushlab turish, sutni haddan ortiq ko'p bermaslik. O'smirlarda, ayniqsa tez o'sish davrida va qizlarda, temir ehtiyoji ortadi.
Rejali ko'riklar va shifokor buyurgan tahlillar holatni erta ko'rsatadi. Kamqonlik ko'pincha hech qanday shovqinsiz rivojlanadi, shuning uchun pediatr ko'rigini kechiktirmaslik to'g'ri bo'ladi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani pediatr ko'rigiga va tahlillarga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallariga yozish mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.