Bolalarda nevroz: tirnoq tishlash, tik va xavotir ortida nima turadi

«Tirnog'ini tishlashni to'xtatmaydi», «so'nggi paytda ko'zini tez-tez qisadi», «arzimagan narsaga yig'lab yuboradi, keyin uzoq tinchimaydi» — bolalar psixologi qabulida bunday shikoyatlar ko'p uchraydi. Bolalardagi nevroz (невроз) — bu «ruhiy kasallik» degan yorliq emas, balki bolaning asab tizimi uzoq davom etgan zo'riqishga javob berayotganining belgisi. Bunday holat ko'pincha vaqtida sezilsa, bolaga yordam berish ancha oson bo'ladi.

Bolada nima bo'lyapti

Bola o'z hislarini kattalar kabi so'z bilan tushuntirib bera olmaydi. Shuning uchun ichidagi zo'riqish tana va xulq orqali chiqadi: odatlar, uyqu, ovqat va kayfiyat o'zgaradi. Zo'riqishni kuchaytiradigan sabablar turlicha bo'lishi mumkin:

  • oiladagi o'zgarishlar — ko'chish, ajralish, yaqin kishining kasalligi yoki yo'qotilishi;
  • bog'cha yoki maktabning almashishi, yangi jamoaga qo'shilish;
  • bolaga yoshiga nisbatan og'ir yuklama: ko'p to'garak, uzoq darslar, bo'sh vaqtning yo'qligi;
  • uyda doimiy keskinlik, baland ovozda janjal yoki talabchanlikning haddan oshishi;
  • uzoq davom etgan kasallik, operatsiya, qo'rqinchli voqea.

Bu ro'yxat ota-onani ayblash uchun emas. Bolaning asab tizimi hali shakllanayotgani uchun u kattalarga oddiy ko'ringan narsaga ham kuchli javob berishi mumkin.

Shu yoshda nima normal

Ba'zi belgilar vaqtincha paydo bo'lib, o'z-o'zidan kundalik hayotga aralashmaydi:

  • uch-besh yoshda — kayfiyatning tez o'zgarishi, qaysarlik, ba'zan barmoq so'rish yoki sochni o'rash;
  • bog'cha va maktab boshida — bir-ikki hafta davomida kayfiyatsizlik, yotishga qarshilik;
  • qiziqarli kundan keyin — uyquga qiyin ketish, tush ko'rish;
  • o'smirlikda — yopiqlik, o'z xonasida ko'p o'tirish, kayfiyatning keskin o'zgarishi.

Bunday holatlar odatda qisqa davom etadi, bola dam olgach yengillashadi va u o'yin, do'stlar, o'qishdan voz kechmaydi.

Xavotirli belgilar: qachon mutaxassisga murojaat qilish kerak

Belgilar bir necha hafta saqlansa yoki bir vaqtda bir nechtasi kuzatilsa, mutaxassis bilan maslahatlashish kerak:

  • takrorlanuvchi harakatlar: ko'z qisish, yelka uchirish, tomoq qirish, tirnoq tishlash;
  • uyqu muammolari — uzoq uxlay olmaslik, tunda cho'chib turish, tungi siyishning qaytishi;
  • sababsiz bosh va qorin og'rig'i, ko'ngil aynishi — pediatr tekshiruvida jiddiy sabab topilmagani holda;
  • o'zini ayblash, «men yaramayman» degan gaplar, yig'i yoki jahlning tez-tez takrorlanishi.

Bolalar psixologi qanday yordam beradi

Mutaxassisga borish uyat emas va u bolani «kasal» deb e'lon qilmaydi. Bolalar psixologi avvalo bolaning holati va oiladagi sharoitni tushunishga harakat qiladi, so'ng aniq qadamlarni taklif etadi:

  • bolaga o'z hislarini nomlash va ularni chiqarishning xavfsiz usullarini o'rgatish;
  • o'yin, rasm, ertak va harakatli mashqlar orqali zo'riqishni pasaytirish;
  • ota-ona bilan birga kun tartibi va yuklamani qayta ko'rib chiqish;
  • bog'cha tarbiyachisi yoki o'qituvchi bilan muloqot bo'yicha tavsiyalar;
  • tiklar, duduqlanish, uyqu buzilishi bo'lsa — nevrolog, zarurat bo'lsa logoped ko'rigiga yo'llash.

Ko'proq tushunib olish uchun bolalardagi nevroz haqidagi batafsil ma'lumot bilan tanishib chiqishingiz mumkin.

Qabul qanday o'tadi va uyda nima qilish mumkin

Qabulga bolani «tekshirishga» emas, suhbatga olib borasiz. Odatda jarayon shunday bo'ladi:

  • psixolog belgilar qachon boshlangani va nimadan keyin kuchayishini so'raydi;
  • bolaning kuni batafsil ko'rib chiqiladi: uyqu, ovqat, darslar, to'garaklar;
  • bola bilan alohida yoki ota-ona bilan birga o'yin va topshiriqlar orqali ishlanadi;
  • natijada holat tushuntiriladi, uyda bajariladigan tavsiyalar beriladi;
  • kerak bo'lsa boshqa mutaxassis ko'rigi va keyingi uchrashuvlar rejasi taklif qilinadi.

Uyda eng ko'p yordam beradigan narsalar oddiy:

  • bolani takrorlanuvchi harakatlari uchun uyaltirmang va «to'xtat» deb qaytarmang — bu zo'riqishni oshiradi;
  • uyqu vaqtini barqarorlashtiring, kechqurun shovqin va ekranni kamaytiring;
  • to'garak va darslar sonini qayta ko'rib chiqing, bolaga bo'sh vaqt qoldiring;
  • har kuni bola bilan ikkovingizga tegishli, hech kim xalaqit bermaydigan vaqt ajrating;
  • bolaning gapini bo'lmasdan tinglashga harakat qiling, maslahatni u so'ragandan keyin bering.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Bolalar psixologi, pediatr va nevrolog ko'rigi bir joyda bo'lsa, tekshiruvlar cho'zilmaydi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Maqola umumiy ma'lumot beradi — tashxis va tavsiyalarni faqat shifokor ko'rigi aniqlaydi.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi