«Bolam yura boshlaganiga bir yil bo'ldi, oyoqlari O harfiga o'xshab egilgan — tizzalari jipslashmaydi. Buvisi "beshikda noto'g'ri o'rab qo'yganingdan" deydi». Ortoped qabulida bu savol ko'p beriladi. O-shaklli oyoqlar, ya'ni varus deformatsiya (варусная деформация ног) — oyoq o'qining tizza sohasida tashqariga egilishi. Kichkina bolada bu ko'pincha o'sishga xos holat, lekin har bir holatni shifokor alohida baholaydi.
Varus deformatsiya nima va nega paydo bo'ladi
Bolaning oyoq o'qi o'sish bilan bir necha bor o'zgaradi: avval O shakliga yaqin, keyin X shakliga o'tib, so'ng tekis o'q tomon boradi. Egilish me'yordan chetga chiqishiga sabab bo'ladigan holatlar:
- o'sishga xos fiziologik variant — ayniqsa yura boshlagan davrda;
- raxit va suyak mineral almashinuvining buzilishi;
- nasliy moyillik, oilada shunday oyoq shakli bo'lishi;
- ortiqcha vazn va erta, uzoq tik turish bilan bog'liq yuklama;
- tizza o'sish zonasining kasalliklari, masalan Blaunt kasalligi;
- jarohat, suyak sinishi yoki yallig'lanishdan keyingi o'zgarishlar.
Qanday bilinadi: belgilari
Bolani tik turgan holatda, oyoqlarini jipslashtirib qarash kerak. E'tibor talab qiladigan belgilar:
- tovonlar birlashtirilganda tizzalar orasida sezilarli bo'shliq qoladi;
- bir oyoq ikkinchisidan ko'proq egilgan — assimetriya ko'rinadi;
- bola yurganda tanasini yon tomonga chayqaydi;
- tez charchaydi, uzoq yurgandan keyin tizza yoki boldir og'riydi;
- poyabzalning tashqi tomoni notekis yeyiladi;
- bola bo'yi tengdoshlariga nisbatan sekin o'sayotgandek ko'rinadi.
Qachon ortopedga murojaat qilish kerak
Fiziologik egilish simmetrik bo'ladi, og'riq bermaydi va yosh o'tishi bilan kamayadi. Ko'rik zarur, agar:
- egilish 2–3 yoshdan keyin ham saqlansa yoki kuchaysa;
- faqat bitta oyoqda o'zgarish bo'lsa;
- bola tizza, boldir yoki chanoq og'rig'idan shikoyat qilsa;
- yurish notekis bo'lsa, bola tez-tez yiqilsa;
- raxit belgilari yoki o'sish sekinligi kuzatilsa;
- oilada shunday deformatsiya jarrohlik bilan to'g'rilangan holatlar bo'lsa.
Tekshiruv qanday o'tadi: ko'rik va rentgen
Ortoped bolaning o'sishi, ovqatlanishi, qachon yura boshlagani va kasalliklari haqida so'raydi, so'ng ko'rik o'tkazadi:
- tik turgan holatda oyoq o'qi va tizzalar orasidagi masofa o'lchanadi;
- oyoqlar uzunligi, tizza barqarorligi va harakati tekshiriladi;
- oyoq kafti, tovon va chanoq holati baholanadi;
- yurish va yugurish tarzi kuzatiladi;
- egilish kuchli yoki assimetrik bo'lsa, oyoqlar rentgeni tayinlanadi;
- zarurat bo'lsa qon tahlillari va endokrinolog maslahati qo'shiladi.
Rentgen o'sish zonalarining holatini ko'rsatadi, taktika esa shunga qarab tanlanadi. O-shaklli oyoqlar haqidagi batafsil ma'lumot ko'rikka tayyorlanishda yordam beradi.
Davolash: LFK, massaj va uyda nima qilish mumkin
Kichkina bolada ko'pincha kuzatuv va mashqlar yetarli bo'ladi, chunki o'q o'sish bilan tekislanishi mumkin. Shifokor tanlaydigan usullar:
- davolash gimnastikasi (LFK) — son, boldir va dumba mushaklarini mustahkamlovchi mashqlar;
- oyoq massaji — mushak tonusini muvozanatlashtiradi;
- ortopedik tagliklar yoki poyabzal — kaft holati bilan birga to'g'rilanadi;
- raxit aniqlansa, uni davolash rejasi alohida tuziladi;
- fizioterapiya muolajalari — ko'rsatma bo'lganda;
- kuchli egilishda o'sish zonasiga ta'sir qiluvchi jarrohlik usullari muhokama qilinadi.
Uyda bajariladigan ishlar sodda:
- bolani o'zi turmaguncha oyoqqa turg'izib, uzoq tik turishga undamang;
- suzish, velosiped va to'p o'yinlarini kundalik tartibga qo'shing;
- yalangoyoq va notekis sathda yurishga imkon bering;
- ovqatlanishni muvozanatli qiling, ochiq havoda ko'proq bo'ling;
- belgilangan nazorat ko'riklariga o'z vaqtida boring.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Oyoq o'qidagi egilishni ortoped ko'rigi va kerak bo'lsa rentgen aniqlaydi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Oyoq shaklini va kuzatuv rejasini shifokor ko'rigi belgilaydi.