Bolada qandli diabet ko'pincha asta-sekin emas, bir necha hafta ichida bilinadi. Bola odatdagidan ko'p suv ichadi, tunda tez-tez siyish uchun turadi, yaxshi ovqatlanishiga qaramay oriqlaydi va tez charchaydi. Ota-ona bu belgilarni issiq havoga yoki o'sish davriga bog'lab, vaqt yo'qotishi mumkin. Aslida qancha erta murojaat qilinsa, bolani og'ir holatdan saqlab qolish shuncha oson bo'ladi.
Qandli diabet nima va bolada nega paydo bo'ladi
Qon tarkibidagi qand hujayralarga kirishi uchun insulin kerak — uni oshqozon osti bezi ishlab chiqaradi. Bolalarda ko'pincha 1-tur diabet uchraydi: organizmning o'z himoya tizimi insulin ishlab chiqaradigan hujayralarga zarar yetkazadi va insulin deyarli qolmaydi. Natijada qand qonda yig'ilib, siydik bilan chiqib ketadi va o'zi bilan suvni ham olib ketadi.
- bu holat shirinlikni ko'p yeganidan kelib chiqmaydi — ota-onani ayblash o'rinsiz;
- oilada diabet bo'lsa, ehtimol ortadi, lekin kasallik meros bo'lib o'tishi shart emas;
- boshlanish ko'pincha o'tkazilgan infeksiyadan keyingi davrga to'g'ri keladi;
- o'smirlarda ortiqcha vazn bilan birga 2-tur diabet ham uchrashi mumkin — u boshqacha kechadi.
Qanday bilinadi
- bola juda ko'p suv ichadi va tashnalik tinmaydi;
- siyish miqdori ortadi, tunda uyg'onib turadi, avval quruq uxlagan bola yana to'shakka siya boshlaydi;
- ovqatni yaxshi yesa ham vazni kamayadi;
- tez charchaydi, darsda diqqati tarqaladi, injiq bo'lib qoladi;
- terisi quruqlashadi, yaralar sekin bitadi, qizlarda jinsiy a'zolar sohasida qichishish bo'ladi;
- og'zidan o'ziga xos achchiqroq, mevaga o'xshash hid kelishi mumkin — bu xavfli belgi.
Bu belgilarning bir nechtasi birga uchrasa, qonda va siydikda qand darajasini tekshirish kerak. Bu tahlil oddiy va tez bajariladi.
Qachon shifokorga, qachon zudlik bilan
- tashnalik va tez-tez siyish bir necha kundan beri davom etsa — o'sha kuni shifokorga ko'rsatish kerak;
- bola sababsiz oriqlayotgan bo'lsa;
- qusish, qorin og'rig'i va holsizlik qo'shilsa — zudlik bilan;
- nafas chuqur va tez bo'lsa, og'izdan atsetonga o'xshash hid kelsa — zudlik bilan;
- bola uyquchan, parishon bo'lsa, uyg'otish qiyin bo'lsa — darhol tez yordam chaqiriladi;
- allaqachon diabet tashxisi bo'lgan bolada qand keskin pasayib, terlash, titrash va chalkashlik paydo bo'lsa — darhol yordam kerak.
Bu holatlarda ertalabni yoki navbatni kutib o'tirmaydilar: holat bir necha soat ichida og'irlashishi mumkin.
Qanday tekshiriladi va shifokor nima qiladi
Shifokor avval bolani ko'radi, suvsizlanish darajasini va nafasini baholaydi, so'ngra qonda qand darajasini o'lchaydi. Bolalarda qandli diabet tasdiqlansa, bola darhol davolashga olinadi va ota-onaga holatni boshqarish o'rgatiladi.
- qonda qand va uning uzoq muddatli ko'rsatkichini aniqlovchi tahlillar;
- siydik tahlili, zarur bo'lsa qon kislota-ishqor holatini tekshirish;
- diabet turini ajratish uchun maxsus tahlillar;
- qalqonsimon bez faoliyati va boshqa birga keladigan holatlarni tekshirish.
1-tur diabetda davolash asosi — insulin. Bu dori brendi emas, organizmda yetishmayotgan gormonning o'rnini bosuvchi davolash: uning miqdori va kiritish tartibi har bir bolaga alohida, faqat shifokor tomonidan belgilanadi. Bundan tashqari ota-onaga qand darajasini uyda o'lchash, ovqatdagi uglevodlarni hisoblash va qand pasayib ketganda nima qilish o'rgatiladi.
Uyda nima qilish mumkin
- shifokor belgilagan o'lchov va davolash tartibini kunlik odatga aylantiring;
- qand ko'rsatkichlarini daftarga yoki ilovaga yozib boring — qabulda shu yozuvlar asosiy manba bo'ladi;
- uyda va sumkada tez ta'sir qiluvchi shirinlik zaxirasi bo'lsin: qand pasayganda u kerak bo'ladi;
- bog'cha va maktab tarbiyachilarini ogohlantiring, nima qilish kerakligini yozib bering;
- ovqatni oila bilan birga rejalashtiring: bola o'zini boshqalardan ajralgandek sezmasligi muhim;
- jismoniy mashqni to'xtatmang, lekin tartibini shifokor bilan kelishib oling.
Davolash tartibini o'zingiz o'zgartirmang va insulinni o'z bilganingizcha kamaytirmang. Har qanday savol tug'ilsa, qabulga qadar shifokor bilan bog'lanish to'g'ri yo'l bo'ladi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolalar endokrinologi ko'rigi, zarur tahlillar va ota-onaga o'rgatish bir joyda bo'lsa qulay. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Qabulga qand o'lchovlari yozuvini va oldingi tahlil natijalarini olib boring. Davolash tartibini faqat shifokor ko'rikdan keyin belgilaydi.