Bolalarda raxit: belgilari, tashxisi va oldini olish

Chaqaloq kechasi bezovta uxlasa, ko'p terlasa, tishi kechikib chiqsa, buvilar darhol «raxit» deb qo'yadi va D vitamini berishni maslahat beradi. Aslida raxit shunchaki noxushlik emas — u suyak rivojlanishiga ta'sir qiladigan holat va uni shifokor tasdiqlashi kerak.

Raxit qanday holat

Raxit (рахит) — o'sayotgan suyaklarning yetarli darajada mustahkamlanmasligi. Buning asosiy sababi — organizmda D vitamini yetishmasligi: u bo'lmasa, ovqatdan kaltsiy va fosfor to'liq o'zlashtirilmaydi, suyak to'qimasi esa yumshoq qoladi.

D vitamini organizmda quyosh nuri ta'sirida ishlab chiqariladi va qisman ovqat bilan tushadi. Shu sababli quyosh kam tushadigan uyda yashash, ko'chaga kam chiqish, muddatidan oldin tug'ilish, tez o'sish davri bu holatga moyillikni oshiradi. Raxit ko'proq hayotning birinchi ikki yilida uchraydi.

Qanday belgilar bo'ladi

Dastlabki belgilar umumiy bo'lib, ota-ona ularga ko'pincha e'tibor bermaydi:

  • bola bezovta uxlaydi, uyqusi yuza, tez cho'chiydi;
  • ko'p terlaydi — ayniqsa boshi, yostiq nam bo'lib qoladi;
  • boshning ensa qismidagi soch yemirilib, kal joy paydo bo'ladi;
  • ishtahasi pasayadi, injiq bo'ladi;
  • bosh suyagi yumshoq joylari uzoq bitmaydi, peshana bo'rtib chiqadi;
  • tishlari kechikib chiqadi, mushaklari bo'shashgan tuyuladi;
  • o'tirish, turish, yurish kechikadi.

Holat davom etsa, suyak shakli o'zgarishi mumkin: ko'krak qafasi deformatsiyasi, oyoqlarning qiyshayishi, bilaguzuk sohasidagi yo'g'onlashish. Ana shu o'zgarishlarning oldini olish uchun shifokorga erta murojaat qilish kerak.

Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak

Raxitning o'zi shoshilinch holat emas, lekin quyidagi belgilarda kechiktirmasdan tibbiy yordam kerak:

  • talvasa (tutqanoq) yoki qo'l-oyoqning tortishib qolishi kuzatilgan;
  • nafas olishi qiyinlashgan, tez-tez nafas olyapti;
  • bola holsiz, bo'shashgan, emishdan qolgan;
  • yurak urishi juda tezlashgan;
  • uzoq davom etgan ich ketishi yoki qayt qilish qo'shilgan;
  • bola vazn olmayotgan, o'sishdan orqada qolgan;
  • suyak deformatsiyasi tez kuchayib borayotgan yoki arzimagan zarbdan suyak shikastlangan.

Shuningdek, muddatidan oldin tug'ilgan va surunkali kasalligi bor bolalarni rejali ko'rikdan o'tkazib yubormaslik kerak.

Tashxis qanday qo'yiladi

Tashxisni faqat shifokor qo'yadi — terlash va bezovta uyqu o'z-o'zidan raxit degani emas, bu belgilar boshqa sabablardan ham bo'ladi. Qabulda bolaning ovqatlanishi, ko'chada qancha vaqt o'tkazishi, D vitamini olgan-olmagani, tug'ilish tarixi va o'sish dinamikasi so'raladi.

Keyin ko'rik o'tkaziladi: bo'y va vazn o'lchanadi, bosh suyagi, ko'krak qafasi, qo'l-oyoq suyaklari, mushak tonusi baholanadi. Zarur bo'lsa qon tahlillari, kaltsiy va fosfor ko'rsatkichlari, ba'zi hollarda suyak rentgeni buyuriladi. Tahlil natijasini ham shifokor izohlaydi.

Davolash va parvarish

Davolash asosi — D vitamini yetishmovchiligini to'ldirish. Uning qanday va qancha vaqt berilishini faqat shifokor belgilaydi: ortiqcha miqdor ham bolaga zarar, shuning uchun qo'shni yoki tanishning tajribasiga qarab dori berish xavfli. Qo'shimcha chora-tadbirlar quyidagicha:

  • har kuni ko'chada bo'lish, ayniqsa ertalabki soatlarda;
  • yoshiga mos ovqatlanish, qo'shimcha ovqat muddatini shifokor bilan kelishish;
  • yengil gimnastika va massaj — shifokor tavsiyasiga ko'ra;
  • bolani o'tirish yoki turishga majburan o'rgatmaslik;
  • suzish va harakatli o'yinlar yoshga mos tarzda;
  • belgilangan nazorat ko'riklariga qatnash.

Erta aniqlangan holat yaxshi yo'lga solinadi, suyak o'zgarishlari esa davolash cho'zilsa, uzoq vaqt saqlanishi mumkin.

Oldini olish

Oldini olish homiladorlik davridan boshlanadi: bo'lajak ona ovqatlanishi va vitamin qabuli haqida o'z shifokori bilan maslahatlashadi. Chaqaloq tug'ilgandan keyin profilaktika uchun D vitamini berish masalasini pediatr hal qiladi — muddati va miqdori bolaning yoshi, ovqatlanish turi va yashash sharoitiga bog'liq.

Kundalik sayr, ona suti yoki mos aralashma, o'z vaqtida kiritilgan qo'shimcha ovqat eng oddiy himoya bo'lib qoladi. Raxit belgilariga shubha tug'ilsa, bolani o'z-o'zidan davolamasdan pediatr ko'rigiga olib borish kerak.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Bolani pediatr ko'rigiga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallariga yozish mumkin:

Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi