Bola bir daqiqa ham joyida o'tirmaydi, chaqirsangiz eshitmaydi, boshlagan o'yinini yarmida tashlab yuboradi. Ko'p ota-ona bunday holatni "tarbiya yetishmagan" deb baholaydi va bolani ko'proq urishib qo'yadi. Ba'zan esa bu xatti-harakatning ortida diqqat yetishmasligi va gipefaollik sindromi (СДВГ) turadi — bu dangasalik ham, qaysarlik ham emas.
Bu qanday holat
Diqqat yetishmasligi va gipefaollik sindromi — bolaning diqqatini ushlab turish, harakatini boshqarish va o'zini tiyish qobiliyati yoshiga mos darajada shakllanmaganida kuzatiladigan holat. Miyaning diqqat hamda o'z-o'zini nazorat qilish uchun javob beradigan sohalari sekinroq yetiladi. Shuning uchun bola xohlamaganidan emas, uddalay olmaganidan e'tiborsiz bo'lib ko'rinadi.
Belgilar odatda bog'cha yoshida sezilib, maktabda — uzoq vaqt jamlanish talab qilinadigan sharoitda — yaqqol namoyon bo'ladi. Uch yoshli bolaning tinmay harakat qilishi hali tashxis emas: bu yoshda serharakatlik tabiiy hol. Shuning uchun SDVG haqida gap faqat shifokor ko'rigidan keyin boradi.
Qanday belgilar ota-onani o'ylantiradi
- topshiriqni oxirigacha eshitmaydi, yarmida chalg'iydi;
- darsni yoki o'yinni tugatmay boshqasiga o'tib ketadi;
- narsalarini tez-tez yo'qotadi, aytilganni unutadi;
- o'tirgan joyida tipirchilaydi, o'rnidan turib ketadi, qo'l-oyog'i tinmaydi;
- savol tugamay javob beradi, navbat kutishga qiynaladi;
- jahli tez chiqadi, xafagarchilikni bosa olmaydi;
- uxlashga qiynaladi, ertalab arang turadi.
Muhim shart: belgilar faqat uyda emas, bog'cha yoki maktabda ham takrorlanadi va kamida bir necha oy davom etadi. Bir haftalik charchoq yoki yangi sinfga ko'nikish bunga kirmaydi.
Qachon nevrologga ko'rsatish kerak
Qabulga yozilish uchun quyidagi holatlar yetarli asos bo'ladi:
- o'qituvchi yoki tarbiyachi bolaning xulqi va diqqati haqida takror shikoyat qilsa;
- bola aqli joyida bo'lsa-da, o'qishni o'zlashtirishga qiynalsa;
- uyqusi buzilgan, bosh og'rig'i yoki nutq kechikishi ham qo'shilsa.
Shunga o'xshash belgilar eshitish pasayishi, temir yetishmasligi yoki uyqu buzilishida ham uchraydi — sababni shifokor aniqlaydi.
Tekshiruv qanday o'tadi
Qabul suhbatdan boshlanadi: homiladorlik va tug'ruq qanday kechgani, bola qachon o'tirgani, yurgani, gapirgani, kun tartibi va ekran oldida qancha vaqt o'tkazishi so'raladi. So'ng shifokor nevrologik ko'rikdan o'tkazadi — reflekslar, muvozanat, mayda harakatlar, diqqat sinovlari baholanadi.
Zarur bo'lsa qo'shimcha tekshiruv buyuriladi: psixolog yoki defektolog xulosasi, EEG, qon tahlillari, eshitish va ko'rish tekshiruvi. Ota-ona va o'qituvchi to'ldiradigan savolnomalar ham ishlatiladi.
Yordam qanday tashkil etiladi
Asosiy ish — bolaning muhitini unga moslashtirish. Kun tartibi barqaror bo'lsa, topshiriqlar qisqa bosqichlarga bo'linsa, maqtov jazodan ko'proq bo'lsa, bola ancha yaxshi boshqariladi. Psixolog bilan mashg'ulotlar, nutq terapiyasi va ota-onalar uchun xulq bo'yicha maslahatlar birga olib boriladi.
Ba'zi hollarda shifokor dorili davoni ham qo'shadi — buni faqat vrach ko'rikdan keyin belgilaydi. Uyda esa quyidagilar foyda beradi:
- har kuni bir vaqtda yotish va turish;
- ekran vaqtini cheklash, ayniqsa kechqurun;
- kuniga kamida bir soat ochiq havoda harakat;
- bitta vazifa — bitta aniq ko'rsatma;
- harakatni jazolamay, to'g'ri yo'nalishga burish (sport, suzish, raqs).
Natija bir kunda ko'rinmaydi, lekin izchil ish sezilarli ta'sir qiladi. Kuzatuvni nevrolog bilan davom ettirish kerak.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolalar nevrologi qabuliga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallarida yozilish mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent (mo'ljal: «Novza» metrosi, Ziraat bank)
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent ()
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Mirzo Ulug'bek tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Sergeli tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini aniqlashtirib olish qulay.