«Bolam tengdoshlari kabi o'tirmaydi, bir qo'lini kam ishlatadi, oyoqlari doim tarang» — bolalar nevrologi qabulida ota-onalar aynan shunday gaplar bilan keladi. Serebral falaj (ДЦП) — bitta kasallik emas, balki miyaning harakatni boshqaradigan qismlari homilalik davrida, tug'ruq paytida yoki hayotning ilk oylarida shikastlanishi natijasida kelib chiqadigan holatlar guruhi. Quyidagi ma'lumot umumiy tasavvur beradi, lekin shifokor ko'rigi o'rnini bosmaydi.
Serebral falaj nima va nega yuzaga keladi
Miya mushaklarga harakat buyrug'ini yuboradi. Shu hududlar erta zarar ko'rsa, mushak tonusi, muvozanat va harakat ketma-ketligi buziladi. Ko'p hollarda bir nechta omil qo'shiladi:
- homiladorlik yoki tug'ruq davrida miyaga kislorod yetishmasligi;
- chuqur chala tug'ilish va juda past tug'ilish vazni;
- chaqaloqlik davridagi og'ir infeksiya yoki miya ichiga qon quyilishi;
- ba'zan aniq sabab topilmaydi — bu ota-onaning aybi degani emas.
Qanday belgilardan bilinadi
Birinchi yilda asosiy ishora — harakat rivojining kechikishi va tonusning notekisligi:
- bola boshini ushlash, o'tirish, emaklash va yurishni kechikib boshlaydi;
- faqat bitta qo'l bilan ishlaydi, ikkinchisini musht qilib yopib turadi;
- oyoqlari kesishadi, tovoni yerga tegmaydi, oyoq uchida tiraladi;
- so'rish, chaynash va yutish qiyin, so'lak ko'p oqadi;
Qachon shifokorga, qachon zudlik bilan
Rejali qabulga yoziling, agar bola 3 oyda boshini ushlamasa, 8 oyda o'tirmasa, 1,5 yoshda mustaqil yurmasa yoki doim bitta tomonini ishlatsa.
Shoshilinch tibbiy yordam kerak bo'ladigan holatlar:
- tirishish, ko'zning bir nuqtaga qadalib qolishi, qo'l-oyoqning ritmik silkinishi;
- hushning xiralashuvi, bolani uyg'otishning qiyinligi;
- ilgari egallangan ko'nikmaning yo'qolishi;
- to'xtovsiz qusish, boshning tez kattalashishi;
- nafas olishning qiyinlashuvi, ovqatning nafas yo'liga ketishi.
Qanday tekshiriladi
Bitta tahlil bilan tashxis qo'yilmaydi — shifokor ma'lumotni bir necha manbadan yig'adi:
- homiladorlik, tug'ruq va chaqaloqlik davri haqida batafsil suhbat;
- nevrologik ko'rik: tonus, reflekslar, harakat namunalari;
- chaqaloqlarda miyaning ultratovush tekshiruvi (neyrosonografiya);
- ko'rsatma bo'lsa miyaning MRT tekshiruvi;
- tirishish shubhasida EEG, mushak va nerv holati uchun elektroneyromiografiya (ЭНМГ);
Shifokor nima qiladi
Maqsad — bolaning imkoniyatini oshirish va asoratlarning oldini olish. Bu bir kishining emas, jamoaning ishi:
- nevrolog umumiy rejani tuzadi va uni davriy qayta ko'rib chiqadi;
- reabilitatsiya mutaxassisi harakat ko'nikmalarini bosqichma-bosqich o'rgatadi;
- ortoped bo'g'im va umurtqa shaklini kuzatadi, kerak bo'lsa ortez tanlaydi;
- logoped va defektolog nutq, chaynash-yutish va ta'lim ko'nikmalari bilan ishlaydi;
- tirishish bo'lsa, u alohida va uzoq nazoratda davolanadi;
Uyda nima qilish mumkin
- mashqlarni kunlik tartibga kiriting: oz-oz, lekin har kuni;
- o'yinchoqni biroz narida qo'yib, bolani harakatga undang;
- o'tirish va ovqatlanish holatini barqaror qiling — chaynash osonlashadi;
- o'z kuchingizni ham asrang: ota-ona holdan toysa, reabilitatsiya to'xtaydi.
Tashxis bosqichlari va reabilitatsiya yo'nalishlari haqida serebral falaj (ДЦП) sahifasida batafsil yozilgan.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolalar nevrologi va reabilitatsiya mutaxassisi qabuliga «Sog'lom bolalar» («Здоровые дети») klinikasining quyidagi filiallarida yozilish mumkin. Yozilish uchun: +998 55 055 10 02.
- «Sog'lom bolalar» («Здоровые дети») — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Sog'lom bolalar» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod-17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Sog'lom bolalar» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Sog'lom bolalar» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61, Toshkent.
- «Sog'lom bolalar» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Diqqat: bu filial Toshkentda emas.
Qaysi filialda qaysi mutaxassis qabul qilayotganini va ko'rikka qanday tayyorlanishni klinika raqamidan aniqlashtiring. Tashxis va davolash rejasini faqat bolani ko'rgan shifokor belgilaydi.