«Bolam partada o'tirganda bir yelkasi pastroq ko'rinadi, suvga tushganda orqasining bir tomoni do'ngroq». Ortoped qabuliga kelgan ota-onalar ko'pincha shu gapdan boshlaydi. Umurtqa qiyshayishi — skolioz (сколиоз) — umurtqaning yon tomonga og'ishi va o'z o'qi atrofida burilishi. Bu shunchaki noto'g'ri o'tirish odati emas: haqiqiy skoliozni faqat ortoped ko'rigi va kerak bo'lsa rentgen aniqlaydi.
Skolioz nima va nega yuzaga keladi
Orqadan qaraganda umurtqa tekis chiziq bo'lib ko'rinadi. Skoliozda bu chiziq «C» yoki «S» harfiga o'xshab og'adi, qovurg'alar bir tomondan ko'tarilib, orqada do'nglik paydo bo'ladi. Sabablari turlicha:
- idiopatik skolioz — eng ko'p uchraydigani, aniq sababi topilmaydi va jadal o'sish davrida ko'zga tashlanadi;
- tug'ma shakli — umurtqa suyaklari homila davrida noto'g'ri shakllangan;
- nerv-mushak kasalliklari fonida — mushaklar umurtqani tik ushlab turmaydi;
- bir oyoqning qisqaligi, chanoqning qiyshayishi natijasida;
- jarohat yoki umurtqa sohasidagi operatsiyadan keyin.
Qanday bilinadi: nimalarga qarash kerak
Boshida bola og'riqdan shikoyat qilmaydi, shuning uchun o'zgarishni ko'pincha ota-ona payqaydi. Bolani yechintirib, orqasiga qarab ko'ring:
- yelkalar bir sathda emas, biri aniq pastroq turadi;
- kurak suyaklaridan biri ko'proq turtib chiqqan;
- qo'l bilan tana orasidagi bo'shliq o'ng va chapda teng emas;
- bola oldinga engashganda orqasining bir tomoni do'ng bo'lib ko'tariladi;
- kiyim bir yoqqa qiyshayadi, uzoq o'tirgandan keyin bel va kuraklar orasi charchaydi.
Qachon shifokorga borish kerak
Bola o'sayotgan paytda og'ish ortib borishi mumkin, o'sish tugagach uni tekislash qiyinlashadi. Ortoped ko'rigini kechiktirmang, agar:
- yelka, kurak yoki beldagi assimetriyani bir martadan ko'p payqasangiz;
- bola 9–14 yoshda bo'lib, bo'yi tez o'sayotgan bo'lsa;
- orqasi yoki belida og'riq, tortishish borligini aytsa;
- bir oyoq uzunroq ko'rinsa, bola yurganda qiyshayib qolsa;
- oilada skolioz bo'lgan qarindoshlar bor yoki maktab ko'rigida izoh yozilgan bo'lsa.
Tashxis qanday qo'yiladi: ko'rik va rentgen
Qabul suhbatdan boshlanadi: bola qachon jadal o'sishga kirgani, shikoyatlari, oilada shunday holat bo'lgan-bo'lmagani so'raladi. So'ng ko'rik:
- ortoped bolani tik turgan, o'tirgan va engashgan holatda ko'radi;
- engashish sinovi bilan orqadagi do'nglik baholanadi;
- yelka, kurak, chanoq sathlari va oyoq uzunligi o'lchanadi;
- umurtqa harakati, mushak tonusi va reflekslar tekshiriladi;
- og'ish darajasini o'lchash uchun tik holatda umurtqa rentgeni tavsiya etiladi;
- zarurat bo'lsa nevrolog ko'rigi qo'shiladi.
Burchak aynan rentgen tasvirida o'lchanadi va davolash turini belgilaydi. Skolioz haqidagi batafsil ma'lumot qabulda savol berishni osonlashtiradi.
Davolash: LFK, massaj va uyda nima qilish mumkin
Usul og'ish burchagiga, yoshga va o'sish zaxirasiga qarab tanlanadi. Yengil og'ishda kuzatuv va mashqlar bilan cheklaniladi:
- davolash gimnastikasi (LFK) — asosiy usul, mashqlar har bir bolaga alohida tanlanadi;
- massaj — mushak zo'riqishini kamaytiradi, lekin yolg'iz o'zi umurtqani tekislamaydi;
- suzish va shifokor ruxsat bergan jismoniy mashqlar;
- korset — faqat ortoped ko'rsatmasi bilan, muayyan burchak va o'sish davrida;
- tez kuchayadigan og'ir deformatsiyada jarrohlik masalasi mutaxassislar bilan ko'riladi.
Uyda kundalik sharoitni to'g'rilash ham muhim:
- stol va stulni bolaning bo'yiga moslang, tovoni polga tegib tursin;
- maktab sumkasini ikki yelkada ko'tarishga o'rgating;
- har 30–40 daqiqa o'tirgandan keyin turib harakat qilsin;
- shifokor ko'rsatgan mashqlarni har kuni muntazam bajaring.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Skoliozda ortoped ko'rigi, LFK va massaj bo'yicha maslahat bir joyda bo'lsa qulay. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Maqola umumiy ma'lumot beradi — og'ish darajasini shifokor ko'rigi aniqlaydi.