Bolalarda X-shaklli oyoqlar (tizzalarning valgus deformatsiyasi)

«Bolamning tizzalari bir-biriga tegib turadi, boldirlari esa ochiq qoladi — oyoqlari X harfiga o'xshaydi. Shimlarining ichki tomoni ishqalanib yirilib ketadi». Ortoped qabulida bu savol tez-tez beriladi. Tizzalarning valgus deformatsiyasi, ya'ni X-shaklli oyoqlar (вальгусная деформация коленей) — oyoq o'qining tizza sohasida ichkariga burilishi. Maktabgacha yoshda bu holat ko'p bolada uchraydi va asta tekislanadi, lekin har doim emas.

X-shaklli oyoqlar nima va nega paydo bo'ladi

Bolaning oyoq o'qi o'sish bilan o'zgarib boradi: hayotning birinchi yillarida oyoqlar ko'proq O shaklida, keyin X shaklida ko'rinishi mumkin, so'ng asta-sekin tekis o'qqa yaqinlashadi. Bu jarayon buzilishiga sabablar:

  • o'sish davriga xos fiziologik o'zgarish — eng ko'p uchraydigan variant;
  • nasliy moyillik, biriktiruvchi to'qimaning bo'shligi;
  • raxit va suyak mineral almashinuvi bilan bog'liq holatlar;
  • ortiqcha vazn — tizzaga tushadigan yuk ortadi;
  • yassi-valgus oyoq bilan birga kechishi;
  • jarohat yoki o'sish zonasining zararlanishi, nerv-mushak kasalliklari.

Qanday bilinadi: belgilari

Oyoqlarni bola tik turganda, tizzalarni jipslashtirib qarash kerak. Diqqat talab qiladigan belgilar:

  • tizzalar tegib turganda tovonlar orasidagi masofa katta bo'ladi;
  • bir oyoq ikkinchisidan ko'proq buriladi — assimetriya ko'zga tashlanadi;
  • bola yurganda tizzalarini ishqalab bosadi, qadamini keng tashlaydi;
  • tez charchaydi, uzoq yurgandan keyin tizza yoki boldir og'riydi;
  • poyabzalning ichki tomoni tez yeyiladi;
  • tovon tashqariga og'gan, kaft gumbazi pasaygan bo'ladi.

Qachon ortopedga murojaat qilish kerak

Yosh bilan bog'liq o'zgarish odatda simmetrik bo'ladi, og'riq bermaydi va sekin tekislanadi. Ko'rik zarur, agar:

  • og'ish 7–8 yoshdan keyin ham saqlanib qolsa yoki kuchaysa;
  • faqat bitta oyoqda o'zgarish bo'lsa;
  • bola tizza yoki boldir og'rig'idan shikoyat qilsa;
  • bola bo'yi tengdoshlaridan sezilarli orqada qolsa;
  • raxit yoki suyak almashinuvi bilan bog'liq kuzatuv bo'lsa;
  • yurish tarzi o'zgargan, bola tez-tez yiqilsa.

Tekshiruv qanday o'tadi: ko'rik va rentgen

Ortoped bolaning o'sishi, ovqatlanishi, qachon yura boshlagani haqida so'raydi va ko'rikdan o'tkazadi:

  • tik turgan holatda oyoq o'qi va tovonlar orasidagi masofa o'lchanadi;
  • tizzalarning harakati va barqarorligi tekshiriladi;
  • oyoq kafti, tovon va chanoq holati baholanadi;
  • yurish va yugurish tarzi kuzatiladi;
  • deformatsiya kuchli yoki assimetrik bo'lsa, oyoqlar rentgeni tayinlanadi;
  • zarurat bo'lsa qon tahlillari va endokrinolog maslahati qo'shiladi.

Rentgen o'sish zonalarining holatini ko'rsatadi va taktika shunga qarab tanlanadi. X-shaklli oyoqlar haqidagi batafsil ma'lumot ko'rikka tayyorlanishga yordam beradi.

Davolash: LFK, massaj va uyda nima qilish mumkin

Ko'p holatda kuzatuv va mashqlar bilan cheklaniladi, chunki o'sish davrida o'q o'zi tekislanishi mumkin. Shifokor tayinlashi mumkin bo'lgan usullar:

  • davolash gimnastikasi (LFK) — son, dumba va boldir mushaklarini mustahkamlovchi mashqlar;
  • oyoq massaji — mushak tonusini muvozanatlashtiradi;
  • ortopedik tagliklar yoki poyabzal — kaft holati bilan birga to'g'rilanadi;
  • vaznni kamaytirishga qaratilgan tavsiyalar;
  • fizioterapiya muolajalari — ko'rsatma bo'lganda;
  • kuchli deformatsiyada o'sish zonasiga ta'sir qiluvchi jarrohlik usullari muhokama qilinadi.

Uyda qiladigan ishlar oddiy, lekin muntazamlikni talab qiladi:

  • suzish, velosiped va to'p o'yinlari — oyoq mushaklari uchun qulay harakat;
  • yalangoyoq yurish, notekis sathda mashq qilish;
  • uzoq vaqt «W» shaklida (tizzalar oldinda, tovonlar yon tomonda) o'tirishdan qaytarish;
  • ovqatlanishni muvozanatli qilish, ko'proq ochiq havoda bo'lish;
  • belgilangan nazorat ko'rigiga, odatda bir necha oyda, boring.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Oyoq o'qidagi o'zgarishni ortoped ko'rigi va kerak bo'lsa rentgen aniqlaydi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Oyoq o'qining holatini va kuzatuv rejasini shifokor belgilaydi.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi