«Bolamning orqasidan qarasam, tovonlari tashqariga og'ib turadi, oyoq kaftini ichkariga bosib yuradi. Yangi poyabzalning ichki tomoni bir oyda yeyildi». Bolalar ortopedi qabulida bu shikoyat juda ko'p. Yassi-valgus oyoq (плосковальгусная стопа) — kaft gumbazining pasayishi tovonning tashqariga og'ishi bilan qo'shilgan holat: oyoqlar orqadan qaraganda «X» harfiga o'xshab ko'rinadi. Holat yosh bilan ham bog'liq, shuning uchun baho berishni shifokorga qoldirish kerak.
Yassi-valgus oyoq nima va nega paydo bo'ladi
Yurganda oyoq kafti zarbani yumshatadi va og'irlikni taqsimlaydi. Gumbaz pasaysa, tovon ichkariga «qulaydi», tizza esa ichkariga buriladi — butun oyoqning o'qi o'zgaradi. Sabablari quyidagicha bo'ladi:
- yosh xususiyati — kichkina bolada boylamlar bo'sh, gumbaz asta shakllanadi;
- nasliy moyillik, biriktiruvchi to'qimaning tabiatan bo'shligi;
- bola juda erta va uzoq tik turishga o'rgatilgani;
- ortiqcha vazn, harakat kamligi;
- raxit, mushak tonusining pasayishi yoki nerv tizimi bilan bog'liq holatlar;
- tovonni ushlab turmaydigan yumshoq poyabzal yoki eskirgan oyoq kiyimi.
Qanday bilinadi: belgilari
Bola og'riqdan shikoyat qilmasligi mumkin, shuning uchun yurishni kuzatish muhim. Diqqat talab qiladigan belgilar:
- orqadan qaraganda tovon tashqariga og'gan, Axill payi chizig'i qiyshaygan;
- oyoq kafti ichkarisi yerga tegib turadi, gumbaz ko'rinmaydi;
- bola yurganda qadamini keng tashlaydi, tez charchaydi;
- poyabzalning ichki tomoni va tovon qismi notekis yeyiladi;
- kechqurun boldir yoki tizza og'riydi, bola uzoq yurishdan bosh tortadi.
Qachon ortopedga murojaat qilish kerak
Yosh xususiyati bilan bog'liq valgus odatda bola o'sgani sari kamayib boradi, lekin bu har bolada sodir bo'lmaydi. Ko'rikni kechiktirmang, agar:
- bir oyoq ikkinchisidan aniq farq qilsa;
- og'ish 4–5 yoshdan keyin ham saqlanib qolsa yoki kuchaysa;
- bola oyoq yoki tizza og'rig'idan shikoyat qilsa;
- yurishi notekis bo'lsa, tez-tez qoqilib yiqilsa;
- bola kech yura boshlagan yoki mushak tonusi bilan bog'liq kuzatuvda bo'lsa.
Poyabzalni o'zingizcha «davolovchi» deb tanlash tavsiya etilmaydi: noto'g'ri taglik holatni yaxshilamaydi.
Tekshiruv qanday o'tadi
Ortoped bolaning qachon yura boshlaganini, shikoyatlarini va qanday poyabzal kiyishini so'raydi, so'ngra ko'rik o'tkaziladi:
- bola tik turganda tovon va boldir o'qi orasidagi burchak baholanadi;
- yurish tarzi, barmoq uchida turish, tovonda yurish sinovlari ko'riladi;
- mushak kuchi, boylamlarning cho'ziluvchanligi tekshiriladi;
- plantografiya yoki podometriya bilan yuklama taqsimoti o'lchanadi;
- zarurat bo'lsa yuklama ostidagi rentgen, nevrolog ko'rigi tavsiya etiladi.
Shundan keyingina valgusning darajasi va mos reja aniqlanadi. Yassi-valgus oyoq haqidagi batafsil ma'lumot ko'rikka tayyorlanishda qo'l keladi.
Davolash: LFK, massaj va uyda nima qilish mumkin
Davolash bolaning yoshiga va og'ish darajasiga qarab tanlanadi. Ko'p holatda mashqlar bilan kuzatuv yetarli bo'ladi:
- davolash gimnastikasi (LFK) — kaft, boldir va dumba mushaklarini mustahkamlovchi mashqlar;
- oyoq va boldir massaji — mushak tonusini muvozanatlashtiradi;
- tovonni mahkam ushlab turadigan, qattiq orqa qismli poyabzal;
- ortopedik tagliklar yoki individual ortezlar — faqat ortoped o'lchovi bilan;
- fizioterapiya muolajalari, suv muolajalari — ko'rsatma bo'lganda;
- og'ir, og'riq bilan kechadigan holatlarda jarrohlik masalasi alohida ko'riladi.
Uyda muntazam bajariladigan oddiy ishlar:
- notekis sath — qum, maysa, mayda tosh — ustida yalangoyoq yurgizish;
- barmoqlar bilan buyumlarni terish, matoni g'ijimlash o'yinlari;
- tovonda va barmoq uchida navbatma-navbat yurish;
- suzish va velosiped — oyoqqa ortiqcha zarba bermaydigan harakat;
- vaznni nazoratda tutish, uzoq tik turishni cheklash.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Yassi-valgus oyoqda ortoped ko'rigi, LFK va massaj bo'yicha maslahat bir joyda bo'lsa qulay. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Oyoq holatini va mashqlar majmuasini shifokor ko'rigi belgilaydi.