Bolaning harorati uchinchi kun ham tushmadi, nafas olishi tezlashdi, ovqatdan qoldi. Shunday paytda ota-ona eng ko'p qo'rqadigan so'z — zotiljam. Bu kasallik haqiqatan jiddiy, lekin vaqtida aniqlansa, yaxshi boshqariladi. Eng muhimi — belgilarni bilish.
Zotiljam qanday kasallik
Zotiljam, ya'ni pnevmoniya (пневмония) — o'pka to'qimasining yallig'lanishi. Bronxit nafas yo'llariga tegsa, zotiljamda yallig'lanish o'pkaning havo almashinadigan qismiga o'tadi. Shu sababli bolaning nafas olishi tezlashadi va organizmga kislorod yetishmay qoladi.
Kasallikni bakteriya ham, virus ham qo'zg'atishi mumkin. Ko'pincha u shamollashdan keyin boshlanadi: bola bir-ikki kun yaxshi bo'lib turadi, keyin harorat yana ko'tariladi va holati yomonlashadi. Kichkina bolalarda zotiljam tezroq rivojlanadi, shuning uchun ularda shifokor ko'rigini kechiktirish mumkin emas.
Qanday belgilar bo'ladi
Zotiljamga shubha tug'diradigan belgilar:
- harorat baland va bir necha kun tushmayapti;
- nafas olish tezlashgan — bu eng muhim belgilardan biri;
- yo'tal: avval quruq, keyin balg'amli, ba'zan og'riq bilan;
- bola nafas olganda ko'kragi yoki yon tomoni og'riyapti;
- holsizlik, ishtaha yo'qolishi, uyquchanlik;
- chaqaloqda emishdan bosh tortish, ingrab nafas olish, burun kataklarining kerilishi;
- ba'zi bolalarda yo'tal sezilmasdan faqat harorat va holsizlik bo'ladi;
- kichkina bolalarda qorin og'rig'i va qayt qilish ham kuzatilishi mumkin.
Nafas olish sonini bola tinch holatda, uxlayotgan paytida sanash eng to'g'ri bo'ladi — yig'layotganda son tabiiy ravishda ko'payadi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Zotiljamga shubha bo'lsa, shifokor ko'rigi o'sha kuni kerak. Quyidagi belgilarda esa shoshilinch yordam chaqiriladi:
- nafas olishi juda tezlashgan yoki qiyinlashgan;
- nafas olganda qovurg'a orasi, ko'krak osti ichkariga tortilyapti;
- lab, til atrofi yoki barmoq uchlari ko'kargan;
- bola ingrab nafas olyapti, gapirishga yoki emishga nafasi yetmayapti;
- hushi noaniq, bo'shashgan yoki uyg'otish qiyin;
- talvasa (tutqanoq) bo'lgan;
- suyuqlik ichmayapti, siydigi kamaygan, takror qayt qilyapti;
- harorat baland va dori bilan ham yaxshi tushmayapti;
- bemor bir yoshga to'lmagan bola, muddatidan oldin tug'ilgan yoki surunkali kasalligi bor bola.
Shu belgilarda uyda kutish, isitish yoki xalq usullarini sinab ko'rish vaqtni yo'qotadi.
Tashxis qanday qo'yiladi
Shifokor avval o'pkani eshitadi, nafas olish chastotasini sanaydi, ko'krak qafasi harakatini kuzatadi va kislorod darajasini o'lchaydi. Ko'rikda o'pkaning ayrim sohasida nafas eshitilishining o'zgarishi zotiljam belgisi bo'lishi mumkin.
Tasdiqlash uchun ko'krak qafasi rentgeni va qon tahlillari buyuriladi, ba'zi hollarda qo'shimcha tekshiruvlar qilinadi. Bolaning yoshi, holati va asorat xavfiga qarab shifokor uyda davolash yoki shifoxonaga yotqizish masalasini hal qiladi.
Davolash va parvarish
Davoni faqat shifokor tayinlaydi: dorining turi, miqdori va muddati bolaning yoshi, vazni va kasallik kechishiga bog'liq. Boshlangan kursni yarmida to'xtatish kasallikning qaytishiga olib keladi. Uyda ota-onaning vazifasi — parvarish va kuzatuv:
- ko'p va tez-tez ichirish;
- xonani shamollatib turish, havoni juda quruq qoldirmaslik;
- yengil ovqat berish, zo'rlab to'ydirmaslik;
- boshni balandroq qilib yotqizish;
- harorat, nafas olish soni va bolaning holatini kuzatib borish;
- tamaki tutunidan va changdan butunlay saqlash.
Bola yaxshi bo'lib ketgandek ko'rinsa ham, nazorat ko'rigiga borish kerak: shifokor o'pkaning tiklanishini tekshiradi. Holsizlik va yengil yo'tal yana bir necha hafta saqlanishi mumkin.
Oldini olish
Zotiljamdan himoyalanishda emlash muhim o'rin tutadi — qaysi emlashlar kerakligi va emlash jadvalini shifokor belgilaydi. Qolgan choralar oddiy: qo'l yuvish, kasal odam bilan muloqotni cheklash, xonani shamollatish, yetarli uyqu va yoshga mos ovqatlanish.
Uyda chekishdan voz kechish bola o'pkasi uchun katta yordam bo'ladi. Shamollash cho'zilsa yoki harorat qaytsa, zotiljam ehtimolini chetga chiqarish uchun bolani albatta shifokorga ko'rsatish kerak.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani pediatr ko'rigiga «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallariga yozish mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini oldindan aniqlashtirib olish qulay.