Bolalardagi qo'rquv: qachon normal, qachon psixolog yordami kerak

«Chiroqni o'chirsak yig'laydi», «karavotiga yolg'iz yotgisi yo'q», «ertalab bog'chaga borishdan oldin qorni og'riydi» — bolalar psixologi qabulida shunday gaplar tez eshitiladi. Qo'rquv o'z-o'zidan kasallik emas: u bolaning atrofni o'rganayotgani, xavfni sezishni mashq qilayotganining belgisi. Ammo ba'zida qo'rquv kuchayib, bolaning uyqusiga, o'yiniga va muloqotiga aralashib qoladi. Shunday paytda qarab turishdan ko'ra mutaxassis bilan gaplashish eng oson yo'l bo'ladi.

Bolada nima bo'lyapti

Qo'rquv paytida bolaning tanasi xuddi haqiqiy xavf oldidagidek javob beradi: yuragi tez uradi, nafasi tezlashadi, mushaklari tarang bo'ladi. Kichik bolada xayol va haqiqat orasidagi chegara hali yupqa, shuning uchun o'zi o'ylab topgan narsa ham unga bordek tuyuladi. Qo'rquvni ko'pincha quyidagilar kuchaytiradi:

  • yoshiga mos kelmaydigan multfilm, o'yin yoki kattalar ko'rayotgan yangiliklar;
  • oiladagi kutilmagan o'zgarish: ko'chish, bog'cha almashishi, yangi chaqaloqning tug'ilishi;
  • kattalarning «qo'rqitib» tartibga solish usuli — «hozir seni olib ketadi» kabi gaplar;
  • bolaning tabiatan sezgir, taassurotni tez qabul qiladigan bo'lishi.

Muhim bir narsa: bola qo'rqayotgani ota-onaning xatosi degani emas. Qo'rquv eng e'tiborli tarbiyada ham paydo bo'ladi.

Shu yoshda nima normal

Har yoshning o'z qo'rquvi bor va ularning ko'pi rivojlanishning tabiiy bosqichi hisoblanadi:

  • bir yoshdan keyin — onadan ajralish, notanish odam va baland ovozdan cho'chish;
  • uch-besh yoshda — qorong'ulik, yolg'izlik, yomon tush, ertak qahramonlari va «karavot tagidagi» narsalar;
  • maktab yoshida — baho, doska oldida javob berish, o'rtoqlar oldida uyalish;
  • o'smirlikda — tashqi ko'rinish, tengdoshlar fikri, kelajak haqidagi xavotir.

Bunday qo'rquvlar odatda vaqti-vaqti bilan paydo bo'ladi, bolani tinchlantirsa pasayadi va uning kundalik hayotini to'xtatib qo'ymaydi.

Xavotirli belgilar: qachon mutaxassisga murojaat qilish kerak

Qo'rquv bolaning hayotini cheklaydigan holga kelsa, kutib o'tirmaslik kerak. Bolalar psixologiga murojaat qilishga asos bo'ladigan belgilar:

  • qo'rquv bir necha hafta davomida pasaymaydi yoki kuchayib boradi;
  • bola bog'chaga, maktabga, mehmonga borishdan butunlay bosh tortadi;
  • uyqu buziladi: uxlashga qo'rqadi, tez-tez cho'chib turadi, tungi siyish qaytadi;
  • qo'rquvga tana belgilari qo'shiladi — qorin og'rig'i, ko'ngil aynishi, bosh og'rig'i, nafas yetmay qolgandek tuyulishi;
  • o'zi haqida «men qo'rqoqman», «menga hech narsa o'xshamaydi» degan gaplarni takrorlaydi.

Bolalar psixologi qanday yordam beradi

Bolalar psixologi bolani «tuzatmaydi» va unga yorliq qo'ymaydi. Uning ishi — qo'rquv qayerdan kelayotganini tushunish va bolaga shu holatni boshqarishni o'rgatish. Odatda ish quyidagi yo'nalishlarda boradi:

  • o'yin va rasm orqali bola o'zi aytib ulgurmagan hislarini ifodalashi;
  • qo'rqinchli vaziyatga asta-sekin, bola tayyor bo'lgan tezlikda ko'niktirish;
  • ota-ona bilan ishlash: bolani qanday tinchlantirish, qaysi gap qo'rquvni kuchaytirib qo'yishini birga ko'rib chiqish;
  • uyqu, bosh og'rig'i yoki boshqa tana belgilari bo'lsa — pediatr va nevrolog ko'rigiga yo'llash.

Bolalar qo'rquvi haqidagi batafsil ma'lumot qabulga tayyorlanishda va savollarni oldindan yozib qo'yishda yordam beradi.

Qabul qanday o'tadi va uyda nima qilish mumkin

Birinchi uchrashuv ko'pincha oddiy suhbatdan boshlanadi va bola uchun qo'rqinchli emas:

  • psixolog ota-ona bilan gaplashadi: qo'rquv qachon boshlangan, nimadan keyin kuchayadi, oilada qanday o'zgarishlar bo'lgan;
  • bola bilan o'yin, rasm yoki yoshiga mos topshiriqlar orqali muloqot qilinadi;
  • natijada nima bo'layotgani tushuntiriladi;
  • kerak bo'lsa bir nechta uchrashuvdan iborat reja taklif qilinadi.

Uyda ota-ona qiladigan ishlar ham sezilarli ta'sir beradi:

  • qo'rquvni masxara qilmang va «bu bo'sh gap» deb kesib tashlamang — bolaga hissini nomlashga yordam bering;
  • yotish oldidan bir xil, tinch tartib bo'lsin: yuvinish, kitob, xira chiroq;
  • bolaga tanlash imkonini bering: xonada kichik chiroq yoqib qo'yish, eshikni ozgina ochiq qoldirish;
  • qo'rqitib tartibga solishdan voz kechishni oila a'zolari bilan kelishib oling;
  • bola o'zi uchun qiyin bo'lgan qadamni bosganida — kichik bo'lsa ham — e'tirof etib qo'ying.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Bolalar psixologi maslahati, kerak bo'lsa pediatr va nevrolog ko'rigi bir joyda bo'lsa qulay. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Maqola umumiy ma'lumot beradi — bolaning holatini mutaxassis ko'rigi baholaydi.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi