Muddatidan oldin tug'ilgan chaqaloqqa boshning ultratovush tekshiruvi tayinlanib, xulosada «qorinchalarga qon quyilishi» yozilsa, ota-ona uchun bu eng qo'rqinchli jumlalardan biriga aylanadi. Aslida bu tashxis keng oraliqni qamraydi: hech qanday belgi bermaydigan va o'z-o'zidan so'riladigan kichik holatdan jiddiy nazorat talab qiladigan holatgacha. Shuning uchun xulosani o'zi o'qib qo'rqishdan ko'ra, shifokordan darajasini va keyingi rejani so'rash to'g'ri bo'ladi.
Miya qorinchalariga qon quyilishi nima
Miya ichida suyuqlik aylanib turadigan bo'shliqlar bor, ular qorinchalar deb ataladi. Chala tug'ilgan chaqaloqda ularning devori yonidagi tomirlar juda nozik bo'ladi va bosim o'zgarishiga chidamsiz. Ana shu tomirlardan qon oqib chiqishi miya qorinchalariga qon quyilishi deyiladi. Ko'p holatda bu hayotning birinchi hafta ichida yuz beradi.
- o'ttiz ikki haftaga to'lmasdan tug'ilish — asosiy xavf omili;
- nafas olish qiyinchiligi va kislorod yetishmasligi;
- qon bosimining keskin ko'tarilib-tushishi;
- og'ir va shoshilinch tug'ruq, qon ivishi bilan bog'liq muammolar.
Qanday ko'rinadi va keyin nima bo'ladi
Belgilar qon quyilish hajmiga bog'liq va ko'p hollarda tashqaridan umuman sezilmaydi.
- kichik hajmda belgi bo'lmasligi mumkin — faqat tekshiruvda topiladi;
- nafas pauzalarining ko'payishi;
- terining oqishi, sustlik, so'rish refleksining susayishi;
- katta liqildoqning bo'rtib chiqishi, qusish, tirishish.
Kichik hajmdagi qon quyilishlar odatda bir necha hafta ichida so'riladi va bola yoshiga mos rivojlanishda davom etadi. Katta hajmda esa miyadagi suyuqlik yo'li tiqilib, bosh aylanasi tez o'sishi mumkin. Shu sababli bunday chaqaloqlarda takroriy tekshiruv va nevrolog nazorati uzoq vaqt davom etadi.
Qachon kuzatuv yetarli, qachon emas
Ota-ona uchun mo'ljal — chaqaloqning kundalik holati va bosh aylanasining o'sish tezligi.
- kutilgan holat: nafas barqaror, chaqaloq emadi, vazn qo'shadi;
- kutilgan holat: bosh aylanasi jadvalga mos o'sadi;
- kutilgan holat: takroriy tekshiruvda qon quyilish hajmi kamayib boradi;
- tashvishli: bosh aylanasining kutilganidan tez oshishi;
- tashvishli: liqildoqning taranglashib, bo'rtib turishi;
- tashvishli: ko'nikmalarning tuzatilgan yoshga ham mos kelmasligi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Bu belgilarda darhol shoshilinch yordamga murojaat qilinadi:
- tirishish: qo'l-oyoqning ritmik silkinishi, ko'zning qotib qolishi;
- nafasning to'xtab turishi, lab va til atrofining ko'karishi;
- chaqaloqni uyg'otish imkoni bo'lmasligi;
- o'tkir, g'ayritabiiy va tinmagan yig'i yoki nola;
- liqildoqning qattiqlashib bo'rtib chiqishi;
- tez-tez va kuchli, fontan kabi qusish;
- bosh aylanasining kundan kunga sezilarli oshishi;
- emishdan butunlay bosh tortish, tana sovishi yoki isitma.
Qanday kuzatiladi, davolanadi va uyda qanday parvarish kerak
Asosiy tekshiruv usuli chaqaloq uchun og'riqsiz: boshni liqildoq orqali ultratovush bilan ko'rish.
- boshning ultratovush tekshiruvi va uni jadval bo'yicha takrorlash;
- nevrolog ko'rigi va rivojlanish ko'nikmalarini baholash;
- zarur bo'lsa magnit-rezonans yoki kompyuter tekshiruvi;
- ko'z va eshitish tekshiruvlari.
Ko'p holatda alohida muolaja talab qilinmaydi: shifokorlar nafas, qon bosimi, harorat va oziqlanishni barqaror ushlab turadi, chaqaloqni ortiqcha bezovtalikdan, yorqin yorug'lik va shovqindan saqlaydi. Suyuqlik to'planib bosim oshsa, uni chiqarish yoki shunt qo'yish masalasi mutaxassislar bilan ko'riladi. Keyinchalik reabilitatsiya — mashqlar, massaj, harakat va nutq rivojini kuzatish rejaga qo'shiladi. Rejani shifokor tuzadi, miya qorinchalariga qon quyilishi haqidagi ma'lumot esa ko'rikda to'g'ri savol berishni osonlashtiradi.
- nevrolog va pediatr nazorat kunlarini o'tkazib yubormang;
- bosh aylanasini shifokor ko'rsatgan tartibda o'lchab, daftarga yozib boring;
- chaqaloqni ko'targanda boshini qo'lingiz bilan tutib turing, silkitmang;
- yangi ko'nikmalarni kuzatib boring: boshni ushlash, kulish, ovozga javob;
- tutunli, shovqinli va dim xonadan saqlang, uyqu tartibini barqaror ushlang;
- emlash jadvalini shifokor bilan alohida kelishib oling.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Chaqaloqni ko'rsatish va kuzatuvni davom ettirish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga borish mumkin. Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy — bu Toshkent emas, filial Namanganda qabul qiladi.
Qabulga oldingi tahlillar va tug'ruqxonadan berilgan hujjatlarni olib boring, bu shifokor ishini osonlashtiradi. Oxirgi xulosani faqat shifokor chaqaloqni ko'rgandan keyin chiqaradi.