"Tonusi baland", "tonusi past" — chaqaloqli ota-onalar eng ko'p eshitadigan iboralardan. Lekin bu so'zlar nimani bildirishi va qachon tashvishlanish kerakligi kam tushuntiriladi. Tonusni to'g'ri tushunish keraksiz vahimadan ham, muhim belgini o'tkazib yuborishdan ham saqlaydi.
Mushak tonusi nima
Mushak tonusi (мышечный тонус) — mushaklarning tinch holatdagi tabiiy tarangligi, har qanday harakat uchun asos. Uni nerv tizimi boshqaradi, shuning uchun tonusning o'zgarishi shifokor uchun muhim ma'lumot beradi.
Tonus ikki tomonga chetlanishi mumkin: taranglikning oshishi (gipertonus) yoki pasayishi (gipotonus). Ikkala holatda ham baholashni shifokor o'tkazadi — buning uchun bolalar nevrologi qabuliga yozilish kerak, chunki tonusni qo'l bilan tekshirib ko'rmasdan baho berish mumkin emas.
Tonus bolaning yoshi bilan o'zgarib boradi:
- yangi tug'ilgan chaqaloqda qo'l va oyoq bukilgan, mushtlar siqilgan holatda bo'ladi — bu normal;
- 1-2 oylikda taranglik sekin kamayib boradi, qo'l harakatlari erkinlashadi;
- 3 oylikka yaqin bola qo'lini ochib narsaga cho'zila boshlaydi, boshini ushlaydi;
- 4-9 oylikda bola o'giriladi, o'tirishni va tayanishni egallaydi;
- bir yoshga yaqin tik turish va yurish uchun tonus yetarli bo'ladi.
Shuning uchun "tonus baland" degan xulosa bir oylik va olti oylik chaqaloqda butunlay boshqa ma'no beradi: baholash doim yoshga nisbatan qilinadi.
Chetlanish belgilari
Taranglik oshganida: mushtini ochmaslik, qo'l-oyoqni yoyganda qarshilik, oyoq uchida turishga urinish, boshni orqaga tashlab taranglashish, bezovta uyqu. Batafsil ma'lumot chaqaloqlarda mushak gipertonusi sahifasida berilgan.
Taranglik pasayganida: qo'ltig'idan ushlaganda sirg'alib tushgandek bo'lish, boshini ko'tarmaslik, emishga kuchi yetmasligi, kam harakat — chaqaloqlarda mushak gipotonusi sahifasiga qarang.
Alohida e'tibor beriladigan holat — nosimmetriklik: bir qo'lning kam ishlatilishi, boshni doim bitta tomonga burib yotish.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
- taranglik 3-4 oylikdan keyin ham kamaymasa;
- o'ng va chap tomon o'rtasida aniq farq bo'lsa;
- bola yoshiga mos ko'nikmani kechiktirsa: boshini ushlamasa, o'girilmasa, o'tirmasa;
- emizish qiyin kechsa, vazn yetarli oshmasa;
- egallagan ko'nikmasini yo'qotsa — bu kechiktirilmaydigan holat.
Ko'rik va tekshiruv qanday o'tadi
Ko'rik og'riqsiz va tez o'tadi. Shifokor chaqaloqni turli holatlarda tutib ko'radi, qo'l-oyog'ini sekin yoyadi, reflekslarni, tananing simmetriyasini va yoshiga mos ko'nikmalarni baholaydi. Homiladorlik, tug'ruq, emizish va uyqu haqida so'raladi.
Ko'rsatmaga qarab neyrosonografiya, chanoq-son bo'g'imlari ultratovushi, qon tahlillari buyuriladi. Tonusni "tuzatish" uchun darhol dori ichirish kerak degan fikr noto'g'ri: ko'p holatda to'g'ri mashg'ulot va kuzatuv yetarli.
Uyda nima qilish mumkin
- kuniga bir necha marta qorni bilan yotqizish;
- yerda tekis va qattiqroq joyda erkin harakat uchun vaqt berish;
- o'yinchoqni gal-gal ikki tomondan ko'rsatib, ikki tomonga burilishga undash;
- beshikdagi va emizishdagi holatni almashtirib turish;
- iliq suvda cho'miltirish, qattiq o'ramaslik;
- massaj va mashqlarni faqat mutaxassis ko'rsatgandan keyin bajarish.
Mushak tonusi bir martalik ko'rikda emas, dinamikada baholanadi. Shuning uchun shifokor belgilagan muddatda takror ko'rikka borish kerak.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Ko'rikdan o'tish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasining qulay filialini tanlash mumkin:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent (mo'ljal: «Novza» metrosi, Ziraat bank)
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent ()
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Mirzo Ulug'bek tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Sergeli tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini aniqlashtirib olish qulay.