«Chaqalog'im boshini doim o'ng tomonga egib yotadi, chap tomonga qaratsam yig'laydi. Bo'ynining bir tomonida qattiq joy bordek». Bolalar ortopedi va nevrologi qabulida bu shikoyat tez-tez uchraydi. Bo'yin qiyshayishi — krivosheya (кривошея) — boshning majburiy qiyshiq holatda turishi. Uning sababi mushakda, umurtqada yoki nerv tizimining tonusida bo'lishi mumkin, shuning uchun tashxisni ko'rik va tekshiruv asosida shifokor qo'yadi.
Krivosheya nima va qanday turlari bor
Boshni ushlab turuvchi bo'yin mushaklari bir tomondan qisqargan yoki zo'riqqan bo'lsa, bosh shu tomonga egiladi, yuz esa qarama-qarshi tomonga buriladi. Eng ko'p uchraydigan variantlar:
- mushak shakli — bo'yindagi mushakning qisqarishi yoki unda zichlik hosil bo'lishi;
- spastik shakli — mushak tonusining nerv tizimi bilan bog'liq oshishi;
- holat bilan bog'liq shakli — chaqaloq doim bir tomonga qarab yotganidan;
- suyak shakli — bo'yin umurtqalarining tug'ma xususiyatlari;
- ko'rish yoki eshitish bilan bog'liq holatlarda bosh majburiy burilishi;
- yallig'lanish yoki jarohatdan keyin paydo bo'lgan o'tkir shakllari.
Qanday bilinadi: belgilari
Belgilar odatda birinchi oylarda ko'rinadi. Chaqaloqni almashtirganda va emizganda kuzatib boring:
- bosh doim bir tomonga egilgan, iyagi qarama-qarshi tomonga burilgan;
- boshni teng darajada burmaydi, bir tomonga qaratilsa qarshilik qiladi;
- bo'ynining bir yonida zichlik yoki tugunga o'xshash joy seziladi;
- yuz va bosh shakli assimetrik bo'lib bormoqda, bir tomoni yassilashgan;
- bir ko'kragini yaxshi emmaydi, bir yoqda emizish qiyin;
- kattaroq bolada: yelkalar bir sathda emas, boshni qiyshiq ushlaydi.
Qachon shifokorga borish kerak
Bo'yin qiyshayishida erta boshlangan davolash osonroq kechadi, shuning uchun kuzatib o'tirish tavsiya etilmaydi. Ko'rik zarur, agar:
- chaqaloq boshini bir tomonga egib turishini payqasangiz;
- boshni burganda yig'lasa, harakat chegaralangan bo'lsa;
- bo'yinda zichlik qo'l bilan sezilsa;
- bosh yoki yuz shakli notekis bo'lib borsa;
- bola kattaroq bo'lib, boshni qiyshiq ushlashni davom ettirsa.
Uyda o'zingiz mushakni cho'zishga urinmang: noto'g'ri harakat zarar yetkazishi mumkin.
Tekshiruv qanday o'tadi
Qabulda homiladorlik va tug'ruq qanday kechgani, chaqaloq qanday yotishi so'raladi. So'ngra ko'rik va tekshiruvlar:
- boshning burilish va egilish darajasi o'lchanadi, mushaklar qo'l bilan tekshiriladi;
- yuz va bosh simmetriyasi, yelkalar holati baholanadi;
- bo'yin mushaklarining ultratovush tekshiruvi tayinlanishi mumkin;
- suyak shaklini istisno qilish uchun bo'yin umurtqasi rentgeni ko'rsatiladi;
- nevrolog ko'rigi — tonus va reflekslarni baholash uchun;
- zarurat bo'lsa ko'z yoki quloq bo'yicha maslahat qo'shiladi.
Shakli aniqlangach davolash rejasi tuziladi. Krivosheya haqidagi batafsil ma'lumot qabulda savol berishni osonlashtiradi.
Davolash: massaj, LFK va uyda nima qilish mumkin
Davolash shaklga va bolaning yoshiga qarab tanlanadi. Chaqaloqlik davrida asosiy o'rinni yumshoq usullar egallaydi:
- mutaxassis bajaradigan massaj — qisqargan mushakni bo'shashtirish, qarama-qarshi tomonni mustahkamlash;
- davolash gimnastikasi (LFK) — bo'yin harakatini tiklovchi mashqlar;
- holat bilan davolash — bolani maxsus tartibda yotqizish va ko'tarib yurish;
- fizioterapiya muolajalari — shifokor ko'rsatmasi bilan;
- maxsus yumshoq yoqa yoki moslama — faqat tayinlangan hollarda;
- kech aniqlangan yoki yumshoq usullarga bo'ysunmaydigan holatlarda jarrohlik masalasi ko'riladi.
Uyda ota-ona qiladigan ishlar davolashning bir qismi hisoblanadi:
- o'yinchoq va yorug'lik manbasini bola kam buriladigan tomonga qo'yib, boshni burishga undang;
- emizishda tomonni almashtirib turing;
- uyg'oq paytda bolani qorniga yotqizib, qisqa vaqt mashq qildiring;
- yotqizish tomonini har kuni o'zgartirib turing;
- mashqlarni shifokor ko'rsatgan tartibda, zo'rlamasdan bajaring.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Krivosheyada ortoped va nevrolog ko'rigi, massaj hamda LFK bir joyda bo'lsa qulay. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Qiyshayishning sababini faqat shifokor ko'rigi aniqlaydi.