«Chaqalog'imning oyoq orasidagi teri burmalari bir xil emas, bir oyog'i qiyinroq ochiladi. Shifokor UTT qilish kerak dedi». Bu bolalar ortopedi qabulidagi odatiy holat. Chanoq-son bo'g'imi displaziyasi (дисплазия тазобедренных суставов) — bo'g'imning tug'ma to'liq shakllanmaganligi, ya'ni son suyagi boshchasi chanoq kosachasida mustahkam joylashmasligi. Chaqaloq bundan og'riq sezmaydi, shuning uchun uni faqat vaqtida o'tkazilgan ko'rik aniqlaydi.
Displaziya nima va nega yuzaga keladi
Bo'g'im son suyagining dumaloq boshchasi va chanoqdagi kosachadan tashkil topgan. Chaqaloqda bu tuzilmalar hali yetilmagan: kosacha yassiroq, boylamlar bo'shroq. Xavf ortadigan holatlar:
- oilada chanoq-son bo'g'imi muammolari bo'lgani;
- chaqaloqning dumba bilan kelishi (tos kelishi);
- birinchi homiladorlik, egizaklar, suv kamligi;
- yirik vazn bilan tug'ilish, qiz bolalarda ko'proq uchrashi;
- oyoqlarni tik va zich qilib mahkam o'rash odati — bo'g'im uchun noqulay holat.
Darajalari turlicha: bo'g'imning oddiy yetilmaganidan boshcha joyidan chiqib ketgan holatgacha.
Qanday bilinadi: nimalarga qarash kerak
Belgilar har doim aniq bo'lmaydi, bir tomondagi o'zgarish ko'proq ko'zga tashlanadi. Chaqaloqni almashtirish paytida e'tibor bering:
- son va dumbadagi teri burmalari o'ng va chapda bir xil emas;
- oyoqlar tizzadan bukilganda teng ochilmaydi, biri qarshilik beradi;
- oyoqni ochganda yoki yopganda sezilarli «qarsillash» bo'ladi;
- oyoqlar uzunligi farq qilayotgandek ko'rinadi, tizza sathlari teng emas;
- kattaroq bolada: kech yura boshlash, oqsab yoki qiyshayib yurish.
Qachon shifokorga borish kerak
Displaziyada eng muhimi — vaqt. Chaqaloq qancha kichik bo'lsa, bo'g'im shakli shunchalik oson to'g'rilanadi. Shu sababli:
- bolalar ortopedining birinchi profilaktik ko'rigini hayotning birinchi oylarida o'tkazing;
- yuqoridagi belgilardan bittasini payqasangiz ham navbatdan tashqari murojaat qiling;
- chaqaloq dumba bilan tug'ilgan yoki oilada shunday holat bo'lsa, ko'rikni kechiktirmang;
- bola yura boshlagach oqsasa yoki bir oyog'ini ayasa, albatta ortopedga ko'rsating;
- tashxis qo'yilgan bo'lsa, nazorat ko'riklarini o'tkazib yubormang.
«Katta bo'lganda o'zi tuzaladi» degan maslahatga tayanmang: farqini faqat shifokor ajratadi.
Tekshiruv qanday o'tadi: UTT va rentgen
Ortoped homiladorlik va tug'ruq qanday kechgani, oilada shunday holat bor-yo'qligini so'raydi, so'ng chaqaloqni ko'radi:
- oyoqlarning ochilish darajasi, burmalar simmetriyasi va oyoq uzunligi tekshiriladi;
- maxsus ko'rik sinovlari bilan boshchaning siljishi baholanadi;
- bo'g'im ultratovush tekshiruvi (UTT) — birinchi oylarda asosiy usul, nurlanishsiz va og'riqsiz;
- bola kattalashgach, suyaklar yetilgandan keyin chanoq rentgeni tavsiya etiladi;
- zarurat bo'lsa nevrolog ko'rigi qo'shiladi, chunki mushak tonusi bo'g'imga ta'sir qiladi.
Tekshiruv natijasi vositani tanlash imkonini beradi. Chanoq-son bo'g'imi displaziyasi haqidagi batafsil ma'lumot ko'rikdan oldin o'qishga qulay.
Davolash: moslamalar, LFK, massaj va uyda nima qilish mumkin
Maqsad — son suyagi boshchasini kosacha ichida to'g'ri holatda ushlab turish, shunda bo'g'im normal shakllanadi. Ortoped tanlaydigan usullar:
- oyoqlarni ochilgan holatda ushlovchi maxsus moslamalar (uzangi, shina, yumshoq tasma) — rejimi shifokor tomonidan belgilanadi;
- keng o'rash — oyoqlar orasiga yumshoq to'siq qo'yib, ularni ochilgan holatda qoldirish;
- davolash gimnastikasi (LFK) va dumba, son mushaklariga qaratilgan massaj;
- fizioterapiya muolajalari — ko'rsatma bo'lganda;
- kech aniqlangan og'ir holatlarda gips moslamalari, ba'zan jarrohlik usullari zarur bo'ladi.
Uyda ota-onaga tushadigan vazifa ham sodda, ham muhim:
- oyoqlarni zich qilib mahkam o'ramang, keng o'rash qoidasiga amal qiling;
- moslama kiyish rejimini o'zingizcha o'zgartirmang, muddatidan oldin yechmang;
- chaqaloqni ko'tarib yurganda oyoqlari ikki yoniga ochilgan holatda bo'lsin;
- bola o'zi turmaguncha oyoqqa turg'izish mashqlaridan saqlaning;
- massaj va mashqlarni ko'rsatilgan tartibda bajarib, nazorat ko'rigiga o'z vaqtida boring.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Displaziyada bolalar ortopedi ko'rigi va bo'g'im UTT tekshiruvi bir joyda bo'lsa qulay. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Bo'g'im holatini va davolash tartibini shifokor ko'rigi belgilaydi.