Tug'ruqxonadan uyga chiqishga bir kun qolganda chaqaloqning yuzi va ko'z oqi sarg'ayib qolsa, ona qo'rqib ketadi. Chaqaloqlarda sariqlik — yangi tug'ilgan bolalarda ko'p uchraydigan holat va aksariyat hollarda o'z-o'zidan o'tadi. Lekin ba'zan ayni shu belgi jiddiy muammodan ogohlantiradi. Quyida sariqlik nega paydo bo'lishini, qachon o'tishini va qaysi belgida darhol shifokorga murojaat qilish kerakligini tushuntiramiz.
Chaqaloqlarda sariqlik nima va nega paydo bo'ladi
Sariqlik — mustaqil kasallik emas, balki qonda bilirubin degan modda ko'payganining tashqi belgisi. Bu modda qizil qon tanachalari parchalanganda hosil bo'ladi va jigar orqali ichakka chiqariladi. Chaqaloqda ikki holat bir vaqtda to'g'ri keladi: qon tanachalari tez yangilanadi, jigar esa hali to'liq kuchiga kirmagan.
- qon tanachalarining bir qismi tug'ilgandan keyin parchalanadi;
- jigar bu moddani chiqarishni ilk kunlarda sekin bajaradi;
- najas kech ketsa, modda ichakdan qayta so'riladi;
- chaqaloq kam emsa va suvsizlansa, sariqlik kuchliroq ko'rinadi;
- qon guruhi mos kelmasligi, erta tug'ilish va infeksiya holatni og'irlashtiradi.
Qanday ko'rinadi va qachon o'tadi
Sariqlik yuzdan boshlanadi: avval ko'z oqi va peshona, keyin ko'krak, qorin, oxirida qo'l-oyoq sarg'ayadi. Rangni tabiiy kunduzgi yorug'likda baholang — sariq lampa ostida ko'z aldaydi.
- terini bosib qo'yib tez olsangiz, ostida sarg'ish iz qoladi;
- chaqaloq sustroq emishi va ko'p uxlashi qo'shilishi mumkin;
- siydikning to'qlashishi va najasning oqarishi oddiy sariqlikka xos emas.
Fiziologik sariqlik ikkinchi-uchinchi kunda boshlanadi, to'rtinchi-beshinchi kunlarda eng kuchli bo'ladi, so'ng susayib ikkinchi hafta oxirlariga borib yo'qoladi. Ko'krak suti bilan oziqlanadiganlarda u cho'zilishi mumkin, lekin bunda ham shifokor nazorati kerak.
Qachon normal, qachon normal emas
Asosiy mo'ljal — sariqlik qachon boshlangani, qanchalik pastga tushgani va chaqaloqning umumiy holati.
- kutilgan holat: ikkinchi kundan keyin paydo bo'lgan, faqat yuz va ko'krakda;
- kutilgan holat: chaqaloq yaxshi emadi, tagligi nam bo'lib turadi, vazn qo'shadi;
- tashvishli: sariqlik birinchi sutkada ko'rina boshlasa;
- tashvishli: sarg'ishlik kaft va tovonga tushsa;
- tashvishli: ikki-uch haftadan oshsa yoki kamayib, yana kuchaysa;
- tashvishli: najas oqarib, siydik to'q sariq bo'lsa.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilar kutib turishni ko'tarmaydi — navbat kunigacha kutmasdan murojaat qiling:
- sariqlik tug'ilgandan keyingi birinchi kunda paydo bo'ldi;
- chaqaloq uyquchan, uyg'otish qiyin, emishdan bosh tortadi;
- boshni orqaga tortib tanani taranglashtirish, tirishish;
- g'ayritabiiy, o'tkir yoki tinmagan yig'i;
- isitma yoki tananing sovib ketishi;
- najas oq-kulrang, siydik to'q va hidli;
- kaft va tovonning ham sarg'aygani;
- ikki haftadan keyin ham sariqlik ketmagani.
Qanday kuzatiladi, davolanadi va uyda qanday parvarish kerak
Shifokor sariqlikni «ko'z bilan» emas, o'lchov bilan baholaydi.
- teri orqali o'lchaydigan asbob yordamida tezkor baholash;
- qondagi bilirubin miqdorini laboratoriyada aniqlash;
- umumiy qon tahlili, qon guruhi va Rh omilini aniqlash;
- uzoq davom etgan sariqlikda jigar va o't yo'llarini tekshirish.
Asosiy davolash usuli — fototerapiya: chaqaloq maxsus nur ostida yotqiziladi va moddaning tanadan chiqishi osonlashadi. Og'ir holatda qon almashtirish muolajasi ko'rib chiqiladi. Eng oddiy, lekin muhim yordam esa onaning qo'lida: tez-tez emizish ichakni ishga soladi. Davolash hajmini faqat shifokor belgilaydi, chaqaloqlar sariqligi haqidagi ma'lumot esa qabulda nimani so'rashni tartibga solishga yordam beradi.
- chaqaloqni kechasi ham, tez-tez emizing;
- nam va najasli tagliklar sonini kuzatib boring;
- har kuni tabiiy yorug'likda terini va ko'z oqini ko'rib chiqing;
- «davolash» uchun quyoshga olib chiqish yaramaydi: kuyish va suvsizlanish xavfi bor;
- suv, choy yoki o'tlarni o'z boshingiz bilan bermang;
- nazorat ko'rigi va takroriy tahlil kunini o'tkazib yubormang.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Chaqaloqni neonatolog va pediatr ko'rigidan o'tkazish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga murojaat qilish mumkin. Qabulga yozilish va jadvalni aniqlash: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Yozilayotganda administratorga chaqaloqning tug'ilgan kunini va shikoyatlarni aytib qo'ying — shunda qulay vaqt tanlanadi. Xulosani esa shifokor ko'rikdan keyin chiqaradi: maqola uning o'rnini bosmaydi.