Homiladorlik hisobiga qo'yilayotganda onaning qoni Rh-manfiy ekani aniqlansa, shifokor buni alohida eslatib, qo'shimcha tahlillar belgilaydi. Buning sababi bor: ona va chaqaloq qoni bir-biriga mos kelmasa, bolaning qizil qon tanachalari parchalanib ketishi mumkin. Shu holat chaqaloqlarning gemolitik kasalligi deb ataladi va uning asosiy belgisi — juda erta boshlanadigan, tez kuchayadigan sariqlik. Bugun bu holat oldindan aniqlanadi va nazoratda olib boriladi.
Chaqaloqlarning gemolitik kasalligi nima
Agar chaqaloqning qonida onada bo'lmagan belgi mavjud bo'lsa, ona organizmi uni «begona» deb qabul qilib, himoya zarrachalari ishlab chiqaradi. Bu zarrachalar yo'ldosh orqali bolaga o'tib, uning qizil qon tanachalarini parchalaydi. Natijada ikki muammo yuzaga keladi: kamqonlik va qonda bilirubin moddasining ko'payishi, ya'ni sariqlik.
- Rh omili bo'yicha moslik buzilishi: ona Rh-manfiy, chaqaloq Rh-musbat;
- qon guruhi bo'yicha moslik buzilishi;
- oldingi tug'ish, homilaning to'xtashi yoki qon quyish bo'lgan bo'lsa, xavf oshadi;
- keyingi homiladorliklarda holat og'irroq kechishi mumkin.
Qanday ko'rinadi va qanday kechadi
Bu holatdagi sariqlik oddiy sariqlikdan vaqti bilan ajralib turadi: u ancha erta boshlanadi va tez kuchayadi.
- sariqlik tug'ilgandan keyingi birinchi sutkada ko'rina boshlaydi;
- sarg'ishlik kundan kunga to'qlashib, pastga tarqaladi;
- teri va shilliq pardalar oqarib ketadi;
- chaqaloq sust, emishi susayadi, ko'p uxlaydi;
- og'ir holatlarda tanada shish paydo bo'ladi.
Davolash boshlangandan keyin sariqlik bir necha kun ichida chekinadi. Kamqonlik esa sekinroq tiklanadi, shuning uchun chaqaloq uyga chiqqandan keyin ham bir necha hafta davomida tahlillar bilan nazoratda bo'ladi. Bu nazoratni o'tkazib yuborish mumkin emas.
Qachon normal, qachon normal emas
Yengil shakllarda holat deyarli sezilmaydi va faqat tahlillarda ko'rinadi. Og'irlashish belgilari esa har doim aniq bo'ladi.
- kutilgan holat: yengil sariqlik, chaqaloq yaxshi emadi, uyg'oq paytlari bor;
- kutilgan holat: nazorat tahlillari pasayish tomon o'zgaradi;
- tashvishli: sariqlik birinchi sutka ichida paydo bo'lishi;
- tashvishli: sarg'ishlikning kaft va tovonga tushishi;
- tashvishli: terining kuchli oqarishi va nafasning tezlashishi;
- tashvishli: uyga chiqqandan keyin sariqlikning qaytib kuchayishi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Quyidagi belgilarda kutish xavfli — shoshilinch yordamga murojaat qilinadi:
- sariqlik tug'ilgandan keyingi birinchi kunda ko'rindi;
- sarg'ishlik tez to'qlashib, kaft va tovonni egalladi;
- chaqaloqni uyg'otish qiyin, emishdan bosh tortadi;
- g'ayritabiiy, o'tkir yoki tinmagan yig'i;
- boshni orqaga tortib tanani taranglashtirish, tirishish;
- teri rangi oqarib, nafas tezlashdi;
- qorin va qo'l-oyoqda shish paydo bo'ldi;
- isitma yoki aksincha tananing sovib ketishi.
Qanday kuzatiladi, davolanadi va uyda qanday parvarish kerak
Bu holat ko'pincha homiladorlik davridayoq taxmin qilinadi, shuning uchun tug'ruqqa tayyorgarlik boshqacha olib boriladi.
- onaning qon guruhi, Rh omili va himoya zarrachalari bo'yicha tahlillari;
- chaqaloqdan kindik qoni tahlili: qon guruhi, Rh, bilirubin va gemoglobin;
- mos kelmaslikni tasdiqlaydigan maxsus qon sinovi;
- jigar va taloqni ultratovush bilan tekshirish.
Davolashda asosiy usullar fototerapiya, ya'ni maxsus nur ostida yotqizish va ko'rsatma bo'lganda qon almashtirish muolajasi hisoblanadi. Kamqonlik chuqur bo'lsa, qon tarkibini to'ldirish masalasi ko'riladi. Rh-manfiy onalarda profilaktik chora ham qo'llanadi — uning zarurligini va vaqtini faqat shifokor belgilaydi. Qarorlar tahlil natijalariga qarab qabul qilinadi; gemolitik kasallik haqidagi bo'lim ko'rikdan oldin savollarni tartibga solishga yordam beradi.
- nazorat tahlillari va qayta ko'rik kunlarini o'tkazib yubormang;
- chaqaloqning terisi va ko'z oqini kuniga tabiiy yorug'likda ko'rib chiqing;
- tez-tez emizing: bu moddaning tanadan chiqishini osonlashtiradi;
- nam va najasli tagliklar sonini sanab boring;
- chaqaloqning rangi oqarsa yoki sustligi oshsa, keyingi ko'rikni kutmang;
- keyingi homiladorlikda shifokorni Rh omili va bu holat haqida ogohlantiring.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bu savollar bilan «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi shifokorlariga murojaat qilish mumkin. Yozilish va jadval: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Diqqat: bu filial Toshkentda emas, Namanganda ishlaydi.
Qo'ng'iroq qilganda chaqaloqning yoshini va nima bezovta qilayotganini ayting, administrator eng yaqin filial va bo'sh vaqtni aytadi. Tekshiruv rejasini shifokor ko'rikda belgilaydi.