Bog'cha yoki maktabda «bolani defektologga ko'rsatinglar» desa, ota-ona ko'pincha logopedni izlay boshlaydi — bu ikki mutaxassis ko'pchilikka bir xil ko'rinadi. Aslida ularning vazifasi boshqacha va ba'zan bola ikkisi bilan ham ishlaydi. Quyida farqni oddiy tilda tushuntirdik va qanday shikoyat bilan kimga murojaat qilish kerakligini yozdik.
Logoped va defektolog nima bilan shug'ullanadi
Qisqa ayting: logoped nutq bilan, defektolog esa bolaning umumiy bilish va o'quv ko'nikmalari bilan ishlaydi.
- logoped tovushlarni to'g'ri talaffuz qilishni o'rgatadi;
- logoped so'z boyligi, gap tuzish va ravon nutq ustida ishlaydi;
- defektolog idrok, tasavvur, sanoq va tartib ko'nikmalarini shakllantiradi;
- defektolog rivojlanish kechikishida kundalik ko'nikmalarni ham o'rgatadi;
- ikkisi ham mashg'ulotni o'yin shaklida olib boradi;
- ikkisi ham nevrolog va psixolog xulosalariga tayanadi.
Qanday shikoyat bilan qaysi mutaxassisga boradi
Shikoyatni ikki guruhga ajratish yordam beradi.
- logopedga: tovushlarni almashtirish, chaynab gapirish, duduqlanish;
- logopedga: so'z boyligining kamligi, gapni tuza olmaslik;
- defektologga: yoshiga mos o'yin va topshiriqni tushunmaslik;
- defektologga: rang, shakl, miqdor tushunchalarining shakllanmagani;
- defektologga: ko'rsatmani bajarmaslik, tartibni eslab qolmaslik;
- defektologga: bog'cha va maktab programmasini o'zlashtirmaslik.
Agar bola umuman gapirmayotgan yoki yoshiga mos ko'nikmalar orqada bo'lsa, birinchi qadam — pediatr va nevrolog ko'rigi, eshitish tekshiruvi. Shundan keyin mutaxassis tanlanadi.
Birinchi uchrashuv qanday o'tadi
Tanishuv uchrashuvida mashg'ulot boshlanmaydi: avval bolaning hozirgi darajasi aniqlanadi.
- ota-ona bilan suhbat: homiladorlik, tug'ruq, rivojlanish bosqichlari;
- mavjud xulosalar — nevrolog, LOR, audiolog — ko'rib chiqiladi;
- bola bilan o'yin shaklida topshiriqlar bajariladi;
- nutq, idrok, diqqat va kundalik ko'nikmalar baholanadi;
- bolaning qanday yordamni qabul qilishi kuzatiladi;
- yo'nalish va jadval bo'yicha taklif aytiladi.
Mashg'ulotlar qanday quriladi
Mashg'ulot bir necha qisqa qismdan tuziladi, chunki bola uzoq bir ishda o'tirmaydi.
- tanish salomlashuv va kun tartibini ko'rib chiqish;
- asosiy topshiriq: idrok, sanoq, tasavvur yoki nutq bo'yicha;
- harakatli tanaffus va barmoq mashqlari;
- o'tilganni o'yin bilan mustahkamlash;
- oxirida ota-onaga uyda nima qilishni ko'rsatish;
- bir mashg'ulot 30-45 daqiqa, haftada 2-3 marta.
Kurs qancha davom etadi
Muddat bolaning holatiga bog'liq va oldindan aniq aytilmaydi.
- yengil kechikishda bir necha oylik kurs yetishi mumkin;
- og'irroq holatda ish bir necha yilga cho'ziladi;
- har 2-3 oyda reja qayta ko'rib chiqiladi;
- bir vaqtda logoped va defektolog bilan ishlash mumkin;
- uyda takrorlash bo'lmasa, mashg'ulot sekin kechadi;
- natijani oldindan va'da qilish to'g'ri emas: har bola o'z tezligida boradi.
Ota-ona uyda nima qilishi mumkin
Mutaxassis haftada ikki marta ishlaydi, uy esa har kuni — asosiy mashq shu yerda bo'ladi.
- kun tartibini barqaror ushlab turish;
- bola bilan kun bo'yi gaplashish va qilayotgan ishni nomlab borish;
- ko'rsatilgan topshiriqlarni kuniga qisqa-qisqa takrorlash;
- ekran vaqtini cheklab, o'rniga birgalikda o'yin qo'yish;
- bolani kundalik ishlarga qo'shish: kiyinish, stol tuzatish;
- har kichik qadamni sezib, maqtab turish.
Qaysi mutaxassis kerakligini aniqlashdan oldin defektologiya bo'limini ko'rib chiqishingiz mumkin. Yakuniy xulosani esa shifokor ko'rigi va mutaxassis tashxisi beradi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Nutq va rivojlanish bo'yicha savollar bilan «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga murojaat qilish mumkin: defektolog, logoped va nevrolog bir joyda ishlaydi. Yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Birinchi uchrashuvga bolaning rivojlanish tarixi va mavjud xulosalarni olib boring, mashg'ulot vaqtini esa bola tetik bo'ladigan soatga belgilang. Maqola mutaxassis ko'rigi o'rnini bosmaydi.