Disgrafiya: bolaning yozuvidagi xatolar nimadan dalolat beradi

«Qizim qoidani yoddan aytadi, diktantda esa harflarni tashlab ketadi, so'zlarni bir-biriga ulab yozadi, «u»ni «yu» qilib qo'yadi. O'qituvchi e'tiborsiz deydi, lekin men ko'raman — u juda urinadi». Bu holat bolaning harakatiga emas, yozuv jarayonining o'ziga tegishli bo'lishi mumkin. Bunday buzilish disgrafiya (дисграфия) deb ataladi.

Disgrafiya nima va nega paydo bo'ladi

Yozish uchun bola bir vaqtda bir necha ishni bajaradi: so'zni eshitadi, tovushlarga bo'ladi, har tovushga harf tanlaydi, harfni to'g'ri yozadi va qatorni kuzatadi. Shu zanjirning bir bo'g'ini bo'shashsa, daftarda barqaror, bir xil takrorlanadigan xatolar paydo bo'ladi.

  • fonematik eshitishning yetarli shakllanmagani — yaqin tovushlar quloqda ajralmaydi;
  • nutq ilgari kechikkani yoki tovushlar noto'g'ri talaffuz qilinayotgani;
  • qo'l mayda harakatlari va ko'z-qo'l muvofiqligining yetishmasligi;
  • fazoviy tasavvurning yetarli emasligi — o'ng-chap, yuqori-past aralashadi;
  • diqqatning tez charchashi, ish tempining pastligi.

Yosh mo'ljallari: qachon xato o'rganish bosqichi

Yozuv ko'nikmasi bir necha yil shakllanadi, shuning uchun boshlang'ich sinfdagi xatolarning bir qismi tabiiy. Quyidagi mo'ljallar shartli — har bola o'z tezligida o'rganadi:

  • 5–6 yosh: harflarni ko'chirib yozish, chiziqdan chiqib ketish — bu davrda odatiy;
  • 1-sinf: harf almashtirish, oyna kabi teskari yozish ko'p uchraydi;
  • 2-sinf: xatolar kamayib, yozuv barqarorlashishi kutiladi;
  • 3-sinf va undan keyin ham bir xil xatolar takrorlansa — logoped ko'rigi kerak;
  • og'zaki javobi yaxshi, yozma ishi esa doim past baho olsa — bu ham signal.

Xavotirli belgilar

  • so'zdan harf yoki bo'g'in tushib qoladi, qo'shimcha harf qo'shiladi;
  • yaqin tovushlar almashadi: «b-p», «d-t», «s-z», «sh-ch»;
  • so'zlar qo'shib yoki noto'g'ri joyda bo'lib yoziladi;
  • harflar oyna aksi kabi teskari yoziladi;
  • qatorga sig'maydi, daftarda joy taqsimlanmaydi;
  • yozishdan qochadi, daftarni yashiradi, uy ishi uzoq cho'ziladi.

Tekshiruv qanday o'tadi

Logoped-defektolog avvalo xatolarning turini aniqlaydi — bu ish rejasini belgilaydi.

  • bolaning daftarlari ko'riladi, xatolar guruhlanadi;
  • diktant va ko'chirib yozish sinovi o'tkaziladi;
  • fonematik eshitish, tovush-bo'g'in tahlili tekshiriladi;
  • qo'l mayda harakatlari va fazoviy tasavvur baholanadi;
  • o'qish ko'nikmasi ham tekshiriladi — ikki buzilish ko'pincha birga keladi;
  • zarur bo'lsa nevrolog, oftalmolog yoki psixolog maslahati tavsiya etiladi.

O'qishda ham qiyinchilik bo'lsa, disgrafiya haqidagi sahifadagi ma'lumot qanday savollar berish kerakligini tushunishga yordam beradi.

Mashg'ulotlar va uyda nima qilish mumkin

Mashg'ulotda ko'p yozdirish emas, zanjirning bo'sh bo'g'inini mustahkamlash asosiy o'rin tutadi: tovushni eshitish, bo'g'inga bo'lish, harf tanlash, keyin yozish. Grafik mashqlar, karta o'yinlari, chizmalar ishlatiladi. Odatda haftada 2–3 mashg'ulot tavsiya etiladi. Uyda:

  • har kuni qisqa — 10–15 daqiqa ishlang, uzoq o'tirishdan foyda kam;
  • bolaga xatosini o'zi topish imkonini bering, qizil siyoh bilan to'ldirmang;
  • yozishdan oldin so'zni ovoz chiqarib bo'g'inlab aytdiring;
  • plastilin, konstruktor, qaychi bilan ishlash qo'lni mashq qiladi;
  • yorug'lik, to'g'ri o'tirish va stolda tartib — ular haqiqatan ta'sir qiladi;
  • harakatni maqtang, faqat natijani emas.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Yozuv qiyinchiliklarida logoped-defektolog ko'rigi, kerak bo'lganda esa nevrolog va psixolog maslahati birga olib boriladi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish uchun: +998 55 055 10 02. Bu maqola umumiy ma'lumot uchun — bolangizdagi xatolarning sababini mutaxassis ko'rigi aniqlaydi.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi