Disleksiya: bola o'qishni nega eplay olmaydi

«O'g'lim harflarning hammasini biladi, lekin kitob o'qishga o'tirsa — so'zlarni bo'lib-bo'lib, bir xil joyni qayta-qayta o'qiydi. Oxiriga yetganda nima o'qiganini aytib bera olmaydi. Ikkinchi sinfda shunday bo'lishi normalmi?» Boshlang'ich sinf ota-onalaridan eng ko'p keladigan savol shu. Agar o'qish mashqi kundan-kunga ko'z-yoshga aylanayotgan bo'lsa, gap dangasalikda emas, disleksiyada bo'lishi mumkin.

Disleksiya nima va nega yuzaga keladi

Disleksiya — o'qish ko'nikmasining o'ziga xos buzilishi. Bolaning aqli, eshitishi va ko'rishi me'yorida bo'lishi mumkin, ammo bosh miya harf belgisini tovushga va tovushlarni butun so'zga qo'shish ishini qiyin bajaradi. Shuning uchun o'qish sekin, uzuq-yuluq va juda charchatadigan ish bo'lib qoladi.

  • nasliy moyillik — ota-ona yoki yaqin qarindoshda ham shunday qiyinchilik bo'lgani;
  • nutqning ilgari kechikkani, tovushlarni farqlashdagi muammolar;
  • fonematik eshitishning yetarli shakllanmagani — bola «s» va «sh», «j» va «z»ni quloqda ajratolmaydi;
  • diqqat va xotiraning tez charchashi;
  • maktabgacha davrda o'qishga tayyorgarlik ishlari kam bo'lgani.

Yosh bo'yicha mo'ljallar: qachon xato tabiiy

O'qishni o'rganish bosqichma-bosqich kechadi va har bola o'z tezligida boradi. Quyidagi ko'rsatkichlar taxminiy:

  • 5–6 yosh: harflarni tanish, qisqa bo'g'inlarni qo'shishga urinish;
  • 1-sinf: bo'g'inlab o'qish, harf almashtirish — bu davrda ko'p bolada uchraydi;
  • 2-sinf oxiri: o'qish silliqlashib, so'zni butun o'qishga o'tish kutiladi;
  • 3-sinf: o'qigan matn mazmunini o'z so'zi bilan aytib berish;
  • shu bosqichlardan sezilarli orqada qolish — logoped ko'rigi uchun asos.

Xavotirli belgilar

  • bir-biriga o'xshash harflarni almashtiradi: «b» va «d», «sh» va «ch»;
  • so'z oxirini o'zi «to'qib» qo'yadi yoki taxmin qilib o'qiydi;
  • qatorni yo'qotadi, bir so'zni ikki marta o'qiydi, satr tashlab ketadi;
  • o'qiydi, lekin mazmunini tushunmaydi — kuch harflarga ketadi;
  • o'qishdan ochiq qochadi, kitob ko'rsa asabiylashadi, yig'laydi;
  • og'zaki javob beradi, yozma topshiriqni esa tashlab qo'yadi.

Tekshiruv qanday o'tadi

Disleksiyani bir qarashda aniqlab bo'lmaydi — tekshiruv bir necha bosqichdan iborat.

  • ota-ona bilan suhbat: nutq qachon rivojlangani, maktabdagi vaziyat;
  • o'qish tezligi va xatolar turini aniqlash uchun matn o'qitib ko'rish;
  • fonematik eshitishni, bo'g'in va tovush tahlilini tekshirish;
  • lug'at boyligi va gap qurish darajasini baholash;
  • zarur bo'lsa nevrolog, oftalmolog yoki psixolog maslahati;
  • eshitish holatini tekshirish — ba'zan sabab shunchaki eshitishning pastligi bo'ladi.

Agar bola yozishda ham xato qilayotgan bo'lsa, ikki qiyinchilik birga tekshiriladi. Disleksiya bo'yicha sahifada belgilar va ish usullari batafsil berilgan.

Mashg'ulotlar va uyda nima qilish mumkin

Logoped-defektolog bilan ish o'qish ko'nikmasini qayta, to'g'ri ketma-ketlikda qurishga qaratiladi: tovush — harf — bo'g'in — so'z — gap. Mashg'ulotlar o'yin, karta, maxsus mashqlar orqali olib boriladi va odatda haftada 2–3 marta o'tkaziladi. Uyda:

  • kuniga 10–15 daqiqa, lekin har kuni o'qing — uzoq va kamdan-kam emas;
  • navbatlashib o'qing: bir gap siz, bir gap bola;
  • yirik shriftli, rasmli kitob tanlang;
  • xatoni darhol to'xtatib tuzatmang, gap tugagach qaytib ko'ring;
  • o'qilgan narsani qayta aytib berishni so'rang;
  • boshqa bolalar bilan taqqoslamang — bu faqat qarshilikni kuchaytiradi.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

O'qish qiyinchiligida logoped-defektolog, zarur bo'lganda esa nevrolog va psixolog ko'rigi birga kerak bo'ladi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish uchun: +998 55 055 10 02. Maqola umumiy ma'lumot beradi; bolangizdagi o'qish qiyinchiligining sababini mutaxassis ko'rigi aniqlaydi.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi