Dizartriya: bolaning nutqi nega tushunarsiz va loyqa chiqadi

«Bolam gapiradi, lekin uni men ham ba'zan tushunmayman. So'zlari loyqa, bir-biriga qo'shilib ketadi, ovozi burundan chiqayotganga o'xshaydi. Ovqat yeyayotganda so'lagi oqadi». Agar ota-ona shunday deyayotgan bo'lsa, logoped birinchi navbatda dizartriyani (дизартрия) tekshirib ko'radi.

Dizartriya nima va nega yuzaga keladi

Dizartriya — til, lab, tanglay va ovoz boylamlari mushaklarini boshqarish buzilganda yuzaga keladigan talaffuz nuqsoni. Bolaning lug'ati yaxshi, gap qurishi to'g'ri bo'lishi mumkin, lekin tovushni aniq hosil qilish uchun mushaklar yetarli kuch va aniqlik bilan ishlamaydi. Shuning uchun bu holat logoped bilan birga nevrolog ko'rigini talab qiladi.

  • homiladorlik davridagi asoratlar, kislorod yetishmasligi;
  • og'ir yoki muddatidan oldin tug'ilish;
  • chaqaloqlik davrida bosh miyaga ta'sir qilgan kasalliklar;
  • nerv tizimining rivojlanishiga bog'liq holatlar;
  • bosh jarohati yoki og'ir infeksiyadan keyingi oqibatlar.

Yosh mo'ljallari: qachon talaffuz noaniqligi tabiiy

Kichik yoshda talaffuzning to'liq aniq bo'lmasligi odatiy hol. Quyidagi mo'ljallar taxminiy, har bola o'z tezligida rivojlanadi:

  • 2 yosh: ko'p tovush noaniq, nutqni asosan yaqinlar tushunadi;
  • 3 yosh: nutq oiladagilarga tushunarli bo'lishi kutiladi;
  • 4 yosh: notanish odam ham bolaning gapini tushunadi;
  • 5 yosh: «r», «l», «sh» kabi qiyin tovushlar ham shakllana boshlaydi;
  • 5–6 yoshda nutq umumiy loyqaligi saqlansa — ko'rik zarur;
  • yoshi qanday bo'lishidan qat'i nazar so'lak oqishi, chaynashdagi qiyinchilik — ko'rik uchun asos.

Xavotirli belgilar

  • nutq loyqa, bir ohangda, ifodasiz;
  • so'zlar bir-biriga qo'shilib ketadi, oxirgi bo'g'inlar tushib qoladi;
  • ovoz juda tinch yoki burundan chiqadi;
  • gapirayotganda nafas yetmaydi, gap bo'linib qoladi;
  • til harakatlari aniq emas: tilni yuqoriga ko'tarolmaydi, yonga burolmaydi;
  • qattiq ovqatni chaynashda, ichishda qiyinchilik, so'lak oqishi;
  • umumiy harakatlari ham noshud: egilish, sakrash qiyin.

Tekshiruv qanday o'tadi

Dizartriyada tekshiruv faqat nutqni emas, mushaklar ishini ham qamrab oladi.

  • nevrolog ko'rigi — mushak tonusi, reflekslar baholanadi;
  • logoped-defektolog qabuli: artikulyatsiya a'zolari harakati tekshiriladi;
  • nafas olish va ovoz chiqarish holatini ko'rish;
  • har bir tovushning talaffuzi va nutqning umumiy tushunarliligini baholash;
  • eshitish tekshiruvi;
  • zarur bo'lsa nevrolog tomonidan qo'shimcha tekshiruvlar tavsiya etiladi.

Tashxis qo'yilgach, logoped va nevrolog ishi birga olib boriladi. Dizartriya haqidagi sahifada holatning turlari va yordam yo'nalishlari yoritilgan.

Mashg'ulotlar va uyda nima qilish mumkin

Mashg'ulot asosini artikulyatsiya gimnastikasi tashkil etadi: til, lab va yuz mushaklarini oyna oldida mashq qilish. Unga nafas mashqlari, ovoz mashqlari, logopedik massaj elementlari va tovushlarni bosqichma-bosqich qo'yish ishi qo'shiladi. Natija sekin, lekin barqaror shakllanadi — odatda haftada 2–3 mashg'ulot tavsiya etiladi. Uyda:

  • gimnastikani kuniga 2 marta, 5–7 daqiqa bajaring — qisqa va muntazam;
  • mashqni o'yinga aylantiring: «otcha», «soatcha», «murabbo yalaymiz»;
  • qattiq sabzi, olma kabi ovqatlarni chaynash mushaklarni mashq qiladi;
  • bola gapirayotganda shoshirtirmang, qayta so'ramang;
  • o'zingiz aniq, sekin va qisqa gaplar bilan gapiring;
  • bolaning har kichik siljishini sezib, maqtab turing.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Dizartriyada logoped va nevrolog ko'rigi bir joyda bo'lishi bolani olib yurish yukini kamaytiradi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish uchun: +998 55 055 10 02. Maqola umumiy ma'lumot beradi; nutq loyqaligining sababini mutaxassis ko'rigi aniqlaydi.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi