Davolash muvaffaqiyatining yarmi — preparatning o‘zi emas, uni qanchalik to‘g‘ri qabul qilishda. O‘tkazib yuborilgan dozalar, «biroz boshqacha» vaqtda ichish, o‘zboshimchalik bilan qisqartirilgan kurs — bularning bari dori foydasini nolga tushirishi mumkin. Shifokor tayinlovini qanday o‘qish, qabulda nimani so‘rash va uyda qaysi xatolardan qochish kerakligini ko‘rib chiqamiz.
Shifokorga berilishi kerak bo‘lgan beshta savol
Tayinlovni tushunib olishning eng yaxshi vaqti — hali shifokor xonasida ekaningizda. Quyidagilarni so‘rashdan tortinmang:
- preparat qanday nomlanadi va aynan sizga nima uchun tayinlandi;
- kuniga necha marta va qaysi vaqtlarda ichish kerak;
- ovqatdan oldinmi, ovqat paytidami yoki keyinmi — va bu qanchalik muhim;
- kurs necha kun davom etadi va quti tugagach nima qilish kerak;
- preparatni nimalar bilan birga qabul qilib bo‘lmaydi — ovqat, ichimlik va boshqa dorilardan.
Javoblarni shu yerning o‘zida telefon eslatmalariga yozib qo‘ygan foydali: tadqiqotlarga ko‘ra, qabuldan bir soat o‘tib bemorlar eshitganlarining katta qismini unutadi. Sxemada biror narsa tushunarsiz qolgan bo‘lsa, qayta so‘rang — bu tabiiy hol. Qabul qanday o‘tishi haqida terapevtning birinchi qabuli haqidagi maqolamizda yozganmiz.
«Ovqatdan oldin» va «ovqatdan keyin» — bu chindan muhim
Dorini ovqatga nisbatan qachon ichish haqidagi ko‘rsatma shunchaki rasmiyatchilik emas. Ayrim preparatlar oshqozonni ta’sirlantiradi va ovqatdan keyin ichiladi; boshqalari ovqat bilan yomonroq so‘riladi, shuning uchun och qoringa qabul qilinadi; uchinchilari istalgan vaqtda bir xil ishlaydi. Oraliqlar ham shunday: «kuniga uch marta» — bu taxminan har 8 soatda degani, ertalab, tushda va kechki ovqatdan so‘ng darhol degani emas. Qabul jadvali kun tartibingizga noqulay bo‘lsa, shifokorga ayting — ko‘pincha sxemani samarasini yo‘qotmasdan qulayroq tanlash mumkin.
Nima bilan ichish va nima bilan qo‘shmaslik kerak
- eng ishonchli variant — xona haroratidagi oddiy suv, taxminan yarim stakan;
- choy, kofe, sut va sharbatlar bir qator preparatlarning so‘rilishini o‘zgartirishi mumkin; ayniqsa greypfrut sharbati ko‘p dorilar ta’siriga aralashishi bilan mashhur;
- spirtli ichimliklar ko‘pchilik preparatlar bilan sig‘ishmaydi — antibiotiklardan tortib tinchlantiruvchilargacha;
- vitaminlar va biologik qo‘shimchalar ham «kimyo»: ularni shifokorga albatta ayting, ular tayinlangan davolash bilan o‘zaro ta’sirlashishi mumkin;
- qobiqli tabletkalarni bo‘lmang va kapsulalarni ochmang, agar shifokor ruxsat bermagan bo‘lsa: qobiq ko‘pincha ta’sir etuvchi moddani yoki oshqozonni himoya qiladi.
Dozani o‘tkazib yuborsangiz
Umumiy qoida shunday: o‘tkazib yuborganingizni tez orada eslasangiz — dozani qabul qiling; keyingi qabul vaqti yaqinlashib qolgan bo‘lsa — o‘tkazib yuboring va odatdagi sxema bo‘yicha davom eting. «O‘rnini to‘ldirish» uchun ikki baravar doza ichish mumkin emas. Ayrim preparatlar uchun qoidalar farq qiladi, shuning uchun aynan sizning doringiz o‘tkazib yuborilganda qanday yo‘l tutishni shifokordan oldindan so‘rab qo‘ygan ma’qul.
Nega kursni oxirigacha yetkazish kerak
O‘zini yaxshi his qilish — davolashni tashlash mumkinligining belgisi emas. Belgilar ko‘pincha kasallik sababidan oldinroq yo‘qoladi, chala qolgan kurs esa kasallikning qaytishi bilan, antibiotiklar holatida esa yana chidamli bakteriyalar shakllanishi bilan yakunlanadi. Dozani o‘zgartirish, davolashni «kuchaytirish» yoki bekor qilish faqat shifokor bilan birga hal qilinadi. Nojo‘ya ta’sirlar paydo bo‘lsa — indamay chidamang, shifokor bilan bog‘laning: sxemani deyarli har doim to‘g‘rilash mumkin.
Bir nechta maishiy qoida
- dorilarni asl qutisida, yo‘riqnomasi bilan, quruq va bolalar qo‘li yetmaydigan joyda saqlang;
- ichishdan oldin yaroqlilik muddatini tekshiring, muddati o‘tganlarini tashlab yuboring;
- bir nechta tayinlov bo‘lsa, tabletnitsa yoki telefonda eslatma qo‘ying;
- bolalarga dozani pediatr hisoblaydi — «kattalar tabletkasining yarmi» bolalar dozasi emas;
- qabul qilayotgan hamma narsangizning dolzarb ro‘yxatini yoningizda tuting — u siz murojaat qiladigan har bir shifokorga kerak bo‘ladi.
Uyingizga yaqin terapevt, pediatr yoki klinikani klinika.uz katalogidan topishingiz mumkin, salomatlik haqidagi boshqa materiallar esa yangiliklar bo‘limida. Ushbu matn ma’lumot uchun: dozalar, kurs davomiyligi va preparatlar mosligini faqat shifokor belgilaydi. Dorilarni o‘zboshimchalik bilan boshlamang va to‘xtatmang — terapevtning yuzma-yuz maslahatidan boshlang.
