Chaqaloq kutilgan muddatdan ancha oldin tug'ilsa, ota-ona uchun eng qiyini — noaniqlik. Bolakayning vazni kichik, nafasi notekis va har bir tahlil natijasi yurakni hovuchlab kuttiradi. Muddatidan oldin tug'ilgan chaqaloq kasal bola degani emas: u tashqi dunyoga tayyor bo'lishdan oldin tug'ilgan va yetilishni endi onaning yonida davom ettiradi. Quyida bunday chaqaloq qanday rivojlanishi, qaysi belgilar kutilgan va qachon shoshilinch yordam kerakligini ko'rib chiqamiz.
Muddatidan oldin tug'ilgan chaqaloq kim hisoblanadi
Homiladorlik o'rtacha qirq hafta davom etadi. O'ttiz yetti haftaga to'lmasdan tug'ilgan chaqaloq muddatidan oldin tug'ilgan deb hisoblanadi. Qancha erta tug'ilsa, shuncha ko'p qo'llab-quvvatlash kerak bo'ladi: muddatga yaqin tug'ilgan bola ko'pincha onasi bilan birga bo'ladi, juda erta tug'ilganlar esa maxsus bo'limda kuzatiladi.
- ko'p homilalilik — egizak va uchtalik tug'ilish;
- onada qon bosimining ko'tarilishi, buyrak va siydik yo'llari kasalliklari;
- suvning erta ketishi va infeksiya qo'shilishi;
- oldingi homiladorlikda ham erta tug'ish bo'lgani.
Qanday ko'rinadi va qanday rivojlanadi
Chala tug'ilgan chaqaloqning ko'rinishi muddatida tug'ilgan boladan farq qiladi va bu farqlar vaqt bilan yo'qoladi.
- terisi yupqa, qizg'ish, ostidan tomirlari ko'rinib turadi;
- so'rish va yutish ko'nikmalari sust: emish paytida tez charchaydi;
- ko'p uxlaydi, uyg'oq paytlari qisqa;
- tana haroratini o'zi ushlab turishi qiyin;
- nafasi notekis, ba'zan qisqa pauzalar bilan.
Rivojlanish «tuzatilgan yosh» bilan baholanadi: chaqaloq muddatidan necha hafta oldin tug'ilgan bo'lsa, shuncha vaqt haqiqiy yoshidan chiqariladi. Ya'ni ikki oylik, lekin bir yarim oy oldin tug'ilgan bola yarim oylik boladek ko'nikmalar ko'rsatadi va bu kechikish emas. Ko'pchilik chaqaloq ikki yoshga borib tengdoshlari bilan bir qatorga chiqadi.
Qachon normal, qachon normal emas
Bunday chaqaloqda asosiy mo'ljal — barqarorlik: nafas, harorat, oziqlanish va vazn.
- kutilgan holat: vazn sekin, lekin to'xtovsiz qo'shilib boradi;
- kutilgan holat: ko'nikmalar tuzatilgan yoshga mos keladi;
- kutilgan holat: terisi asta ochiladi, uyg'oq paytlari uzayadi;
- tashvishli: vazn qo'shmaslik yoki kamayish;
- tashvishli: nafas pauzalarining ko'payishi va uzayishi;
- tashvishli: mushaklarning juda bo'sh yoki juda qotgan bo'lishi.
Qachon zudlik bilan shifokorga murojaat qilish kerak
Bu belgilarda vaqt yo'qotmasdan shoshilinch yordamga murojaat qilinadi:
- nafas qiyinlashdi: qovurg'alar orasi ichkariga tortiladi, nafas chiqarganda ingillash eshitiladi;
- lab, til yoki yuz terisi ko'kardi;
- nafas o'n besh-yigirma sekunddan ortiq to'xtab qoldi;
- tana sovib ketdi yoki isitma chiqdi;
- chaqaloq kun bo'yi uyquchan, chaqirsangiz sust javob beradi;
- qayta-qayta qusish, qorinning dam bo'lishi, najasda qon;
- sariqlik kuchaydi yoki kaft-tovonga tushdi;
- qo'l-oyoqning ritmik silkinishi, tirishish.
Qanday kuzatiladi, davolanadi va uyda qanday parvarish kerak
Kuzatuv bir necha mutaxassis ishtirokida olib boriladi va uyga chiqqandan keyin ham davom etadi.
- neonatolog nazorati, zarur bo'lsa maxsus bo'limda davolanish;
- vazn, bo'y va bosh aylanasini jadval bo'yicha o'lchab borish;
- ko'z pardasini oftalmolog tekshirishi va eshitish tekshiruvi;
- nevrolog ko'rigi va boshning ultratovush tekshiruvi.
Qo'llab-quvvatlash holatga qarab tanlanadi: issiqlikni ushlash uchun inkubator, kislorod yoki nafasni qo'llab-quvvatlash, zond orqali oziqlantirish va ona bilan teri-teriga kontakt — «kenguru usuli». Onaning suti bunday chaqaloq uchun ayniqsa qadrli, shuning uchun emizish hali boshlanmagan bo'lsa ham sut sog'ib olinadi. Rejani shifokor tuzadi, muddatidan oldin tug'ilgan chaqaloqlar haqidagi bo'lim esa keyingi qadamlarni oldindan tasavvur qilishga yordam beradi.
- xonani iliq va tinch ushlang, chaqaloqni qalin o'rab tashlamang;
- oz-oz va tez-tez oziqlantiring, jadvalni shifokor bilan kelishing;
- qo'l yuvish qoidasiga qattiq rioya qiling, ilk oylarda mehmonni cheklang;
- tamaki tutuni, kuchli hid va changdan saqlang;
- vazn va emizishni daftarga yozib boring — qabulda bu qo'l keladi;
- emlash va nazorat ko'riklari jadvalini shifokor bilan alohida tuzing.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bu savollar bilan «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi shifokorlariga murojaat qilish mumkin. Yozilish va jadval: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Diqqat: bu filial Toshkentda emas, Namanganda ishlaydi.
Qo'ng'iroq qilganda chaqaloqning yoshini va nima bezovta qilayotganini ayting, administrator eng yaqin filial va bo'sh vaqtni aytadi. Tekshiruv rejasini shifokor ko'rikda belgilaydi.