O'qituvchi «bola darsni eshitmaydi, diqqati tarqoq» desa, ota-ona nima qilishni bilmay qoladi: tarbiya masalasimi, dangasalikmi yoki tibbiy sabab bormi? Shunday holatlarda bolani nevrolog va neyropsixolog ko'rigidan o'tkazish taklif qilinadi. Quyida neyropsixolog aslida nima bilan shug'ullanishi, qanday shikoyat bilan murojaat qilishlari va mashg'ulotlar qanday qurilishi haqida gaplashamiz.
Neyropsixolog kim va nima bilan shug'ullanadi
Neyropsixolog — bolaning diqqati, xotirasi, nutqi, harakat nazorati va o'qish-yozish ko'nikmalari qanday ishlayotganini tekshiradigan mutaxassis. U tibbiy davolash tayinlamaydi, ammo qaysi funksiya «yetishmayotganini» aniqlab, shuni mashq bilan mustahkamlashga yordam beradi.
- diqqatni ushlab turish va bir ishdan boshqasiga o'tish qobiliyatini baholash;
- ko'rib va eshitib eslab qolish imkoniyatini tekshirish;
- fazoda yo'nalish olish, chap-o'ngni ajratish ko'nikmasini ko'rish;
- harakat muvofiqligi va qo'l mayda harakatlarini kuzatish;
- natijalarni nevrolog, logoped va defektolog xulosalari bilan birlashtirish.
Qanday shikoyat bilan murojaat qilishadi
Ko'pincha ota-onani maktab yoki bog'cha tarbiyachisining gapi olib keladi.
- bola darsda diqqatini yig'olmaydi, tez chalg'iydi;
- uy vazifasini bir o'tirishda bajarib bo'lmaydi;
- she'r va qoidalarni qiyin eslab qoladi, tez esdan chiqaradi;
- harflarni va raqamlarni almashtirib yozadi, satrda chalkashadi;
- o'qishda so'zni cho'zib, oxirini taxmin bilan aytadi;
- o'rindiqda o'tirolmaydi, qo'l-oyog'i tinmaydi;
- charchoq tez keladi, kayfiyat keskin o'zgaradi.
Tashxis va birinchi uchrashuv qanday o'tadi
Birinchi uchrashuv test emas, suhbat va o'yin bilan birga o'tadigan kuzatuvdir.
- ota-ona bilan suhbat: homiladorlik, tug'ruq, rivojlanish va kasalliklar tarixi;
- maktab daftarlari va o'qituvchi izohlari ko'rib chiqiladi;
- bolaga yoshiga mos topshiriqlar beriladi: rasm, naqsh, so'z takrorlash;
- natijalar yoziladi va kuchli-kuchsiz tomonlar xaritasi tuziladi;
- zarur bo'lsa nevrolog, oftalmolog yoki audiolog ko'rigiga yo'naltiriladi;
- xulosa va mashg'ulot rejasi alohida uchrashuvda tushuntiriladi.
Ko'rish va eshitishni tekshirish ortga suriladigan narsa emas: bola doskani ko'rmasa yoki o'qituvchini eshitmasa, hech qanday mashg'ulot yordam bermaydi.
Mashg'ulotlar qanday quriladi
Mashg'ulot «qo'shimcha dars» emas: bu yerda matematika yoki imlo o'rgatilmaydi, bolaning ishlash mexanizmi mashq qilinadi.
- harakatli mashqlar: muvozanat, kesishgan harakatlar, ritm;
- diqqat o'yinlari: belgini topish, shartni eslab ishlash;
- xotira topshiriqlari: ketma-ketlikni takrorlash, rasm bo'yicha hikoya;
- fazoviy mashqlar: naqsh ko'chirish, xarita bilan ishlash;
- qiyinlikni asta oshirish va har safar natijani qayd qilish;
- bir mashg'ulot odatda 40-50 daqiqa, haftada 2 marta.
Kurs qancha davom etadi
Bu tez tugaydigan ish emas, chunki ko'nikma takrorlash bilan mustahkamlanadi.
- boshlang'ich kurs odatda 2-3 oy, haftada 2 mashg'ulot;
- 8-10 mashg'ulotdan keyin oraliq baholash o'tkaziladi;
- reja o'zgaradi: bir yo'nalish yopilib, boshqasi qo'shiladi;
- o'zgarish bo'lmasa, nevrolog ko'rigi va qayta tekshiruv kerak;
- uyda bajarish bo'lmasa, mashg'ulot samarasi kamayadi.
Ota-ona uyda nima qilishi mumkin
Uyda kundalik tartib va kichik, muntazam mashqlar eng ko'p natija beradi.
- uyqu va uy vazifasi vaqtini kundan-kunga bir xil qilish;
- vazifani 15-20 daqiqalik qismlarga bo'lib, orasida harakat qilish;
- stolda faqat kerakli narsani qoldirish, telefonni olib qo'yish;
- har kuni ovoz chiqarib o'qish va o'qiganini aytib berish;
- harakatli o'yin: koptok, velosiped, suzish, raqs;
- bolani boshqa bolalar bilan solishtirmaslik, kichik qadamni ham sezish.
Agar mavzuni kengroq ko'rmoqchi bo'lsangiz, neyropsixologiya bo'limiga qarab chiqing. Mashg'ulot rejasini esa nevrolog ko'rigi va tashxisdan keyin tuzish to'g'ri bo'ladi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani neyropsixolog va nevrolog ko'rigidan o'tkazish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga murojaat qilish mumkin. Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Yozilayotganda bolaning yoshini, sinfini va o'qituvchi aytgan shikoyatlarni administratorga aytib qo'ying — tashxis uchun ko'proq vaqt ajratiladi. Maqola umumiy ma'lumot, mutaxassis ko'rigi o'rnini bosmaydi.