«Bolaga neyropsixologik tashxis kerak» degan gapni eshitgan ota-ona ko'pincha uni qandaydir tibbiy tekshiruv deb o'ylaydi: qon olinadi, asbobga ulanadi. Aslida bu suhbat, topshiriq va kuzatuvdan iborat uchrashuv. Quyida tashxis qanday o'tishi, qanday topshiriqlar berilishi, xulosada nima yozilishi va natija bilan keyin nima qilish haqida yozdik.
Neyropsixologik tashxis nima uchun kerak
Maqsad — bolaning qaysi ko'nikmasi yoshiga mos, qaysi biri orqada qolganini aniqlash. Shunda «o'qimaydi», «dangasa» degan noaniq baho o'rniga aniq ro'yxat paydo bo'ladi.
- diqqatni ushlab turish va bir ishdan boshqasiga o'tish darajasi;
- ko'rib va eshitib eslab qolish imkoniyati;
- fazoviy tasavvur: chap-o'ng, yuqori-past, naqsh ko'chirish;
- nutqni tushunish va o'z fikrini bayon qilish;
- qo'l mayda harakatlari va umumiy harakat muvofiqligi;
- charchash tezligi va ish tempi.
Qanday shikoyat bilan tashxisga yuboradi
Yo'llanma nevrolog, logoped, defektolog yoki maktab psixologidan keladi.
- darsda diqqatini yig'olmaslik, vazifani oxirigacha bajarmaslik;
- she'r va qoidalarni eslab qolishdagi qiyinchilik;
- harf va raqamlarni almashtirib yozish, satrdan chiqib ketish;
- o'qish sekinligi va so'zlarni taxmin bilan aytish;
- bog'chaga yoki maktabga moslashishdagi muammolar;
- nutq rivojlanishining kechikishi bo'yicha mavjud xulosa.
Uchrashuv qanday o'tadi va nimani olib borish kerak
Tashxis odatda bir yoki ikki uchrashuvga bo'linadi, chunki bola bir o'tirishda charchaydi.
- avval ota-ona bilan suhbat: homiladorlik, tug'ruq, rivojlanish bosqichlari, kasalliklar;
- keyin bola bilan ishlash: topshiriqlar o'yin shaklida beriladi;
- daftarlar, rasmlar va o'qituvchi izohlari ko'rib chiqiladi;
- mavjud xulosalar — nevrolog, LOR, oftalmolog — o'qiladi;
- uchrashuv bola tetik bo'ladigan soatga belgilanadi;
- umumiy vaqt ko'pincha bir-bir yarim soat.
Qabulga bolaning ish daftarlarini olib boring: haqiqiy yozuv namunasi uzoq suhbatdan ko'proq ma'lumot beradi.
Qanday topshiriqlar beriladi
Topshiriqlar bilim emas, ishlash usulini ko'rsatadi. Bola javobni bilmasligi mumkin — qanday izlagani muhimroq.
- naqsh va shaklni ko'chirib chizish;
- so'zlar yoki raqamlar ketma-ketligini takrorlash;
- rasmlar bo'yicha hikoya tuzish va keyin uni eslash;
- shartga qarab belgilarni topish va chizish;
- harakat sinovlari: muvozanat, barmoqlar bilan mashqlar;
- sodda mantiq topshiriqlari va umumlashtirish.
Xulosada nima yoziladi va keyin nima bo'ladi
Xulosa — tashxis emas. U bolaning kuchli va kuchsiz tomonlari xaritasi va mashg'ulot yo'nalishi.
- qaysi ko'nikma yoshiga mos, qaysi biri orqada;
- bolaning ish tempi va charchash xususiyati;
- mashg'ulot yo'nalishlari va taxminiy jadval;
- o'qituvchi uchun amaliy tavsiyalar;
- kerak bo'lsa — nevrolog, oftalmolog, audiolog, logopedga yo'llanma;
- oraliq baholash muddati.
Tibbiy sabab gumon qilinsa, oxirgi so'z shifokorda bo'ladi: nevrolog ko'rigi va kerakli tekshiruvlardan keyin reja aniqlashtiriladi.
Ota-ona uyda nima qilishi mumkin
Tashxisdan keyingi oylar uyda qanday tartib borligiga ko'p bog'liq.
- uyqu va dars vaqtini har kuni bir xil soatda ushlab turish;
- uy vazifasini qismlarga bo'lish, orasida harakat qilish;
- ish stolida ortiqcha narsa qoldirmaslik;
- har kuni ovoz chiqarib o'qish va qayta so'zlab berish;
- harakatli o'yinni kundalik tartibga kiritish;
- topshiriqni bir vaqtda bitta berish, uzun ko'rsatmalardan voz kechish.
Mavzuni kengroq o'rganish uchun neyropsixologiya bo'limi bilan tanishib chiqishingiz mumkin. Yakuniy xulosani esa mutaxassis to'liq ko'rikdan keyin beradi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolani neyropsixolog va nevrolog ko'rigidan o'tkazish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga murojaat qilish mumkin. Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Yozilayotganda bolaning yoshini, sinfini va o'qituvchi aytgan shikoyatlarni administratorga aytib qo'ying — tashxis uchun ko'proq vaqt ajratiladi. Maqola umumiy ma'lumot, mutaxassis ko'rigi o'rnini bosmaydi.