Ko'p ota-ona «chaqaloqning bosh miyasini tekshiramiz» degan gapdan cho'chiydi, chunki bu og'ir va og'riqli muolajani eslatadi. Amalda neyrosonografiya (нейросонография) — bosh miyaning oddiy ultratovush tekshiruvi: asbob chaqaloq kalla suyaklari orasidagi yumshoq joy, ya'ni liqildoq orqali miyani ko'radi. Quyida tekshiruv nima ekanini, qachon tayinlanishini, qanday o'tishini va natijadan nima bilib olish mumkinligini tushuntiramiz.
Neyrosonografiya nima
Chaqaloqda kalla suyaklari hali bir-biriga tutashmagan va ular orasida liqildoq bor. Ultratovush shu oyna orqali miya tuzilmalarini ko'rsatadi: suyuqlik yo'llarini, miya yarim sharlarini va qon aylanishini. Bola kattalashib liqildoq bitganda bu usul ishlamaydi va boshqa tekshiruvlar tanlanadi.
- liqildoq orqali miya tuzilmalarini real vaqtda ko'radi;
- nurlanish bermaydi va uyqu dorisi kerak bo'lmaydi;
- asosan bir yoshgacha, liqildoq bitmagan davrda bajariladi;
- suyuqlik to'planishi va qon quyilishini aniqlashga yordam beradi;
- tomirlardagi qon oqimini ham baholash mumkin;
- natija tezda beriladi va dinamikada takrorlanadi;
- MRT yoki kompyuter tomografiyasining o'rnini bosmaydi, lekin ularga ehtiyoj borligini ko'rsatadi.
Chaqaloqqa qachon tayinlanadi
Tekshiruv ko'p joyda birinchi oylardagi rejali ko'rikka kiritilgan. Qo'shimcha ko'rsatma bo'lsa, u ertaroq yoki tez-tez takrorlanadi.
- bir oyga to'lganda o'tkaziladigan rejali tekshiruv;
- muddatidan oldin yoki kichik vazn bilan tug'ilgan bolalar;
- tug'ruq og'ir kechgan, kislorod yetishmovchiligi bo'lgan holatlar;
- tug'ilgandan keyin reanimatsiya kerak bo'lganda;
- bosh aylanasi tez o'sayotgan yoki liqildoq do'ppayib turgan bo'lsa;
- mushak tonusi aniq oshgan yoki pasaygan bo'lsa;
- titrash, tirishishga o'xshash holatlar, g'ayritabiiy tinimsiz yig'i;
- bola sust emsa, ko'p qusaversa va vazn qo'shmasa;
- bosh jarohati yoki infeksiyadan keyin.
Qanday o'tadi va og'riydimi
Bu og'riqsiz tekshiruv: sensor faqat teriga tegib turadi, hech narsa sanchilmaydi va tanaga yuborilmaydi. Chaqaloq odatda tekshiruv davomida uxlab yotishi ham mumkin.
- bolaning boshidagi qalpoq yoki ro'mol olinadi;
- chaqaloq orqasi bilan yotqiziladi yoki onaning qo'lida ushlab turiladi;
- liqildoq sohasiga iliq gel surtiladi;
- shifokor sensorni yumshoq bosib, turli burchakdan tasvir oladi;
- kerak bo'lsa chakka va ensa sohasidan ham qaraladi;
- tomirlardagi qon oqimi baholanganda asbob ovoz chiqaradi;
- tekshiruv o'n-o'n besh daqiqa davom etadi;
- keyin gel artiladi va bolani darhol emizish mumkin.
Qanday tayyorlanish kerak
Alohida tayyorgarlik kerak emas, lekin tinch bola uchun tasvir ancha aniq bo'ladi.
- tekshiruvdan oldin bolani emizish yoki ovqatlantirish;
- uchrashuvni uyquga yaqin vaqtga belgilash;
- boshga gel tegishini hisobga olib, zaxira kiyim va sochiq olib borish;
- bolani o'rab qo'yilgan bo'lsa, oldindan yechib qo'yish;
- tug'ilganlik ma'lumotlari va oldingi xulosalarni olib borish;
- agar avval shunday tekshiruv bo'lgan bo'lsa, uning natijasini albatta ko'rsatish;
- bolani qattiq ushlab turmaslik, boshini erkin qoldirish.
Natija nimani ko'rsatadi, cheklov va xavfsizlik
Xulosada o'lchovlar va tuzilmalarning holati yoziladi. Bu raqamlarni mustaqil o'qib tashxis chiqarish mumkin emas — ularni nevrolog bolaning belgilari bilan birga baholaydi.
- miya suyuqlik yo'llarining o'lchami va kengayish bor-yo'qligi;
- qon quyilishi yoki uning asoratlari izlari;
- miya tuzilmalarining simmetriyasi;
- kistaga o'xshash hosilalar, ularning ko'pi o'z-o'zidan yo'qoladi;
- tomirlardagi qon oqimi ko'rsatkichlari;
- cheklov: xulosadagi kichik o'zgarish davolash kerakligini bildirmaydi;
- cheklov: toza natija kelgusida muammo chiqmasligiga dalil emas;
- cheklov: liqildoq bitgandan keyin usul qo'llanmaydi;
- xavfsizlik: nurlanish yo'q, tekshiruv zarur bo'lsa qayta-qayta o'tkaziladi.
Rejali muddatlarni aniqlashtirish uchun bolalar UZI xizmatlari bo'limiga qarash mumkin, tekshiruv kerakmi yoki yo'qligini esa shifokor ko'rikdan keyin aytadi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Chaqaloqqa bosh miya ultratovush tekshiruvini bajartirish va nevrolog ko'rigidan o'tish uchun «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallariga borish mumkin. Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Yozilayotganda chaqaloqning yoshini va avval shunday tekshiruv bo'lgan-bo'lmaganini aytib qo'ying, oldingi xulosani esa albatta olib boring. Natijani nevrolog bolaning belgilari bilan birga baholaydi.