Birinchi-ikkinchi sinfda ko'p bola o'qish va yozishda qiynaladi, bu tabiiy. Lekin vaqt o'tgani bilan ham matn bo'g'inlab o'qilsa, harflar o'rin almashsa va satr adashsa, buni «e'tiborsizlik» deb qoldirib bo'lmaydi. Bunday qiyinchiliklar ko'nikmaning rivojlanmagani bilan bog'liq bo'lishi mumkin va ular bilan maqsadli ishlanadi. Quyida sabablarni qanday aniqlash va qanday yordam berish haqida yozdik.
Qiyinchilik qanday ko'rinadi
Ota-ona va o'qituvchi odatda bir xil narsalarni sezadi, lekin har xil nomlaydi.
- o'qish sekin, bo'g'inlab, so'z oxiri taxmin bilan aytiladi;
- o'qigan matnni qayta so'zlab bera olmaydi;
- harflar va bo'g'inlar o'rin almashadi, tushib qoladi;
- harflar oyna aksi kabi teskari yoziladi;
- satr va hoshiya saqlanmaydi, yozuv tartibsiz;
- bir xil so'z bir betda har xil yoziladi;
- yozishga bo'lgan qarshilik va yig'i paydo bo'ladi.
Sabab nimada bo'lishi mumkin
Sabablar bir nechta bo'lishi odatiy hol, shuning uchun ularni birma-bir tekshirish kerak.
- ko'rish yoki eshitishning pasayishi;
- nutq rivojlanishining kechikishi va tovushlarni ajratmaslik;
- fazoviy tasavvurning yetishmasligi: chap-o'ngni ajratish qiyin;
- qo'l mayda harakatlarining rivojlanmagani;
- diqqatning tarqoqligi va tez charchash;
- o'qishga erta yoki tartibsiz o'rgatish;
- ikki tilda bir vaqtda savodga o'rganishdagi chalkashlik;
- nevrologik holat bo'yicha mavjud xulosa.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak
Mashg'ulotdan oldin tibbiy tomonni yopish kerak bo'lgan holatlar bor.
- bola kitobni ko'ziga juda yaqin tutsa, ko'zini qisib qarasa;
- o'qiganda bosh og'rib, ko'zi tez charchasa;
- eshitishga shubha bo'lsa yoki quloq tez-tez og'risa;
- nutqda keskin o'zgarish paydo bo'lsa;
- jarohat yoki og'ir kasallikdan keyin boshlangan bo'lsa;
- talvasa yoki qisqa «qotib qolish» holatlari kuzatilsa.
Tashxis qanday o'tadi
Birinchi uchrashuvda bolaning haqiqiy yozuv namunalari eng qimmatli material bo'ladi.
- ota-ona bilan suhbat: rivojlanish, nutq, maktabdagi holat;
- daftarlar va diktant ishlari tahlil qilinadi;
- bolaga o'qish va yozish topshiriqlari beriladi;
- tovushlarni ajratish va fazoviy tasavvur tekshiriladi;
- diqqat va xotira bo'yicha sinovlar o'tkaziladi;
- logoped, oftalmolog, audiolog va nevrolog ko'rigiga yo'naltiriladi.
Mashg'ulotlar qanday quriladi va qancha davom etadi
Ish ikki yo'nalishda boradi: bolaning asosiy ko'nikmalarini mustahkamlash va o'qish-yozishni qayta, bosqichma-bosqich o'rgatish.
- tovushlarni ajratish va bo'g'in bilan ishlash mashqlari;
- fazoviy mashqlar: naqsh, chizma, yo'nalish bilan o'yinlar;
- qo'l mayda harakatlari uchun topshiriqlar;
- qisqa matnlar bilan ishlash va qayta so'zlash;
- bir mashg'ulot 30-45 daqiqa, haftada 2-3 marta;
- kurs odatda bir necha oy, oraliq baholash har 8-10 mashg'ulotda.
Ota-ona uyda nima qilishi mumkin
Uyda eng muhim narsa — bolaning o'qishdan qo'rqmasligi va kundalik qisqa mashq.
- kuniga 10-15 daqiqa ovoz chiqarib o'qish, uzoq o'tirishga majburlamaslik;
- o'qilganni o'z so'zi bilan aytib berishni so'rash;
- navbatlab o'qish: bir abzats bola, bir abzats ota-ona;
- xatolarni har safar tuzatib, o'qishni to'xtatmaslik;
- yozuv uchun qulay ruchka, yaxshi yorug'lik va to'g'ri o'tirish holati;
- qo'l uchun o'yinlar: loy, qaychi, konstruktor, rasm;
- bolani sinfdoshlari bilan solishtirmaslik.
Yo'nalish bilan tanishish uchun neyropsixologiya bo'limini ko'rib chiqing, tashxisni esa mutaxassis ko'rigi va shifokor xulosasi aniqlaydi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Bolaning diqqati, xotirasi va o'qishdagi qiyinchiliklari bilan «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi mutaxassislariga murojaat qilish mumkin. Yozilish va jadval: +998 55 055 10 02.
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali: Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali: Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali: Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali: Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali: Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas, Namanganda qabul qiladi.
Qabulga bolaning daftarlari va oldingi xulosalarini olib boring: haqiqiy yozuv namunalari suhbatdan ko'ra ko'proq ma'lumot beradi. Yakuniy xulosani mutaxassis ko'rigi va tekshiruvdan keyin beradi.