O'quvchida emotsional charchash: darsga ham, o'yinga ham kuch yetmasa

«Ertalab turish uchun yarim soat uyg'otaman», «darsga o'tirsa boshi og'riydi, to'garakka borgisi yo'q», «hamma narsa menga nima keragi bor deydi» — bu gaplar ortida ko'pincha oddiy dangasalik emas, emotsional charchash turadi. Bu holat kattalarda ham, maktab yoshidagi bolalarda ham uchraydi: uzoq zo'riqish va dam olishning yetishmasligi bolaning kuchini tugatadi. Bunday holatni sezish qiyin emas, lekin unga yolg'iz qolmaslik kerak.

Bolada nima bo'lyapti

Bolaning kuchi ham cheklangan. Agar u uzoq vaqt talab, baho, musobaqa va topshiriq oqimida yashasa, miyasi o'zini himoya qila boshlaydi: qiziqish pasayadi, hislar «o'chadi», tanada doimiy charchoq paydo bo'ladi. Bu holatni odatda quyidagilar hozirlaydi:

  • maktab, qo'shimcha darslar va to'garaklarning bir vaqtda to'planishi;
  • dam olish va bo'sh o'yin uchun vaqtning deyarli qolmasligi;
  • uyqu yetishmasligi — kech yotish, ertalab erta turish;
  • natijaga bo'lgan doimiy talab, boshqa bolalar bilan taqqoslash;
  • maktabdagi nizolar, ustoz yoki sinf bilan noqulay munosabat;
  • o'zidan ko'p narsa talab qiladigan bola tabiati — «hammasini a'lo qilishim kerak» fikri.

Bu holat ota-onaning sevgisi yetmaganidan emas. Ko'pincha u yaxshi niyatdan — bolaning kelajagi uchun qilingan ko'p harakatdan ham kelib chiqadi.

Shu yoshda nima normal

Charchoqning ba'zi ko'rinishlari o'quv yilining tabiiy qismi:

  • chorak oxirida kayfiyatning pasayishi va darsga qarshilik;
  • imtihondan keyingi bir-ikki kunlik sustlik;
  • yangi fan yoki yangi o'qituvchiga moslashish davridagi keskinlik;
  • o'smirlikda kayfiyatning keskin o'zgarishi va yolg'iz qolish istagi.

Bunday holatlar odatda dam olishdan keyin yengillashadi: bola uxlab oladi, do'stlari bilan ko'rishadi, biror narsaga yana qiziqadi. Agar dam olish yordam bermayotgan bo'lsa, boshqa sabablarni ko'rib chiqish kerak.

Xavotirli belgilar: qachon mutaxassisga murojaat qilish kerak

Quyidagi belgilar bir necha hafta saqlansa, bolalar psixologi bilan gaplashish paytidir:

  • bola dam olish kunlaridan keyin ham charchagan holda turadi;
  • uyqu buzilgan: uzoq uxlay olmaydi yoki kun bo'yi uxlagisi keladi;
  • sababsiz bosh va qorin og'rig'i, ko'ngil aynishi takrorlanadi — pediatr tekshiruvida jiddiy sabab topilmasa;
  • diqqat keskin pasaygan, oddiy topshiriqni ham bajarishga kuch yetmaydi;
  • bola avval yoqtirgan mashg'ulotlarini tashlab qo'ygan;
  • «men bo'sh odamman», «mendan hech narsa chiqmaydi» degan gaplarni takrorlaydi;
  • maktabga borishdan butunlay bosh tortadi, do'stlar bilan muloqotni to'xtatadi.

Bolalar psixologi qanday yordam beradi

Mutaxassis bolani «yumshoq tarbiya ko'rgan» deb ayblamaydi va yorliq qo'ymaydi. Uning ishi — kuch qayerga ketayotganini topish va bolaga o'zini tiklashni o'rgatish:

  • bolaning haqiqiy yuklamasi va dam olish vaqti birga hisoblab chiqiladi;
  • uyqu rejimini tiklash bo'yicha aniq qadamlar beriladi;
  • «a'lo bo'lmasam, hech kimga kerak emasman» kabi fikrlar bilan ishlanadi;
  • ota-ona bilan talab va qo'llab-quvvatlash muvozanati ko'rib chiqiladi;
  • maktab va o'qituvchi bilan muloqot bo'yicha tavsiyalar beriladi;
  • tana belgilari bo'lsa — pediatr va nevrolog ko'rigiga yo'llanadi.

Emotsional charchash haqidagi batafsil ma'lumot holatni oila a'zolari bilan muhokama qilishni osonlashtiradi.

Qabul qanday o'tadi va uyda nima qilish mumkin

Birinchi uchrashuv ko'p vaqt suhbatga ketadi va bolaga tanbeh berilmaydi:

  • bolaning haftalik jadvali ko'rib chiqiladi: darslar, to'garaklar, repetitor, uy ishlari;
  • o'smir bilan alohida gaplashish taklif qilinadi, bu uning ishonchi uchun muhim;
  • kerak bo'lsa pediatr ko'rigi va umumiy tahlillar tavsiya etiladi;
  • natijada yuklamani qayta taqsimlash rejasi va keyingi uchrashuv belgilanadi.

Uyda ota-ona qiladigan ishlar:

  • jadvalni qayta ko'rib chiqing: hozir eng muhim bo'lgan ikki-uch mashg'ulotni qoldiring;
  • har kunda hech narsa talab qilinmaydigan bo'sh vaqt bo'lsin;
  • uyqu vaqtini barqarorlashtiring, kechqurun telefonni xonadan olib chiqing;
  • bahoni emas, harakatni e'tirof eting: «qanday qilganingni ko'rdim»;
  • bolani boshqalar bilan taqqoslashdan va natija haqida doimiy so'roqdan saqlaning;
  • bola bilan birga natija talab qilinmaydigan oddiy mashg'ulot toping.

Toshkentda qayerda qabul qilishadi

Charchoq sababini aniqlash uchun pediatr ko'rigi va bolalar psixologi maslahati bir joyda bo'lsa qulay. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:

Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Maqola umumiy ma'lumot beradi — bolaning holatini mutaxassis ko'rigi baholaydi.

Отзывы пациентов о врачах, клиниках и медицинских центрах

Умарова Мафтуна 20.06.2026
Юсупова Д. М.
Ассалому алейкум хурматли доктор менга сизни маслахатингиз керакменда кувим Билан белимда кучли огрик буляпди гникологга онкологов уролога хирурга учрадим хаммаси яхши деяпди хатто стен куйдирдик лекин фойдаси булмаяпди охири вирус бормикин деган фикрга келяпман шунинг учун хатто туберкулёз га текширтирдим Энди Нима килшини билмай колдим ердам Беринг 34га кирдим 3та фарзанди бор хурмат Билан Мафтуна
Rano Saidova 03.06.2026
Парсегова А. Р.
Хочу написать честный отзыв,в первую очередь для того, чтобы люди не тратили свои деньги, нервы и здоровье зря.Не хочу, чтобы кто-то пережил то, что пережила я. Врач Парсегова А.Р. не знает ничего о врачебной этике и нормальном человеческом отношении к людям. Если хотите попасть в психбольницу или повесится, смело идите.Я не знала, что врач, тем более женщина, может так унижать женщин, убивать в них надежду, грубить и высокомерно относится к пациентам. Плюс ко всему после осмотра на кресле и грубом ощупывании и т.д.,придя домой я заметила кровяные выделения. Женщинам старше 30 она выносит вердикт и ставит крест на них как на женщинах и их желании стать матерью. Долго писать не буду. Бог ей судья. Мне даже искренне её жаль. Потому что она несчастный человек, раз в ней столько жестокости и зла.Идите лучше в обычную поликлинику или куда угодно, только не к ней.
Mohidil 02.06.2026
Арипова В. Х.
Assalomu alaykum yoshim 35 beshda o'qituvchiman menda asabiylik issiq havo shovqin kabi sabablarga kora tez tez bosh ogrigi kuzatiladi. Bazan dorilar ham dam olish ham foyda bermaydi. Kopincha 2 kun 3 kunda otib ketadi. Bu migrenmi. Bu holda nima qilsam boladi.
Dildora 15.05.2026
Якубов А. Т.
6 oylik chaqaloq korasizlarmi