«Buvim o'tgan yili uyda yengil yiqilib, qo'l suyagini sindirdi. Bo'yi ham pasayib, bukchayib qolgandek». Ortoped qabulida bu holat ko'p uchraydi. Osteoporoz (остеопороз) — suyak to'qimasining siyraklashishi: suyak massasi kamayadi, tuzilishi bo'shashadi va shu sababli kichik zarbadan ham sinish xavfi ortadi. Kasallik uzoq vaqt bezovta qilmaydi, shuning uchun uni faqat ko'rik va maxsus tekshiruv aniqlaydi.
Osteoporoz nima va nega rivojlanadi
Suyak tirik to'qima: umr bo'yi yangilanib turadi. Yoshlikda suyak massasi to'planadi, keyin esa yangilanish tezligi o'zgaradi va zaxira kamayib boradi. Jarayonni tezlashtiradigan omillar:
- yosh va ayollarda menopauzadan keyingi gormonal o'zgarishlar;
- ovqatda kalsiy va D vitamini yetishmasligi;
- harakat kamligi, uzoq yotib qolish;
- chekish va spirtli ichimliklarni suiiste'mol qilish;
- qalqonsimon va paratireoid bezlar, ichak kasalliklari;
- ba'zi dorilarni uzoq muddat qabul qilish — bu haqda faqat shifokor xulosa beradi;
- nasliy moyillik, oilada erta suyak sinishlari bo'lgani.
Qanday bilinadi: belgilari
Osteoporozning «og'rig'i» yo'q, shuning uchun uni ko'pincha birinchi sinishdan keyin aniqlaydilar. Diqqat talab qiladigan belgilar:
- bo'y bir necha santimetrga pasaygan;
- qaddi bukchayib, yelkalar oldinga og'gan;
- bel yoki ko'krak qafasi sohasida surunkali noqulaylik;
- yengil yiqilishdan yoki ko'tarishdan suyak sinishi;
- tish va tirnoqlarning mo'rtlashuvi, soch holatining o'zgarishi;
- uzoq yurgandan keyin orqa mushaklarining tez charchashi.
Qachon shifokorga borish kerak
Suyak zichligini tekshirish og'riqsiz o'tadi va erta choralar ko'rish imkonini beradi. Ko'rikdan o'tish kerak, agar:
- bo'y pasayganini yoki qaddning o'zgarganini payqasangiz;
- kichik jarohatdan suyak singan bo'lsa;
- oilada osteoporoz yoki chanoq suyagi sinishi bo'lgan bo'lsa;
- menopauza erta boshlangan bo'lsa;
- uzoq muddat harakatsiz yotish davri bo'lgan bo'lsa;
- bolada tez-tez suyak sinishi kuzatilsa — bu alohida tekshiruvni talab qiladi.
Tekshiruv qanday o'tadi: densitometriya va tahlillar
Shifokor ovqatlanish, harakat tartibi, oldingi sinishlar va qabul qilinayotgan dorilar haqida so'raydi, so'ngra tekshiruvlarni tayinlaydi:
- ko'rik: qad-qomat, bo'y o'lchovi, umurtqa harakati baholanadi;
- densitometriya — suyak mineral zichligini o'lchash, asosiy tekshiruv usuli;
- umurtqa yoki chanoq rentgeni — sinish va deformatsiyalarni aniqlash uchun;
- qonda kalsiy, fosfor va D vitamini ko'rsatkichlari;
- gormonal tekshiruvlar — zarurat bo'lganda;
- yondosh kasalliklar aniqlansa, endokrinolog maslahati qo'shiladi.
Natijalar asosida xavf darajasi va reja aniqlanadi. Osteoporoz haqidagi batafsil ma'lumot ko'rikka tayyorlanishda qo'l keladi.
Davolash, mashqlar va uyda nima qilish mumkin
Davolashning maqsadi — suyak yo'qotilishini sekinlashtirish va sinish xavfini kamaytirish. Shifokor tanlaydigan yo'nalishlar:
- dori vositalari — faqat tekshiruv natijalariga ko'ra va shifokor tayinlovi bilan;
- kalsiy va D vitamini yetishmovchiligini to'ldirish — miqdorini shifokor belgilaydi;
- davolash gimnastikasi (LFK) — muvozanat va mushak kuchiga qaratilgan mashqlar;
- massaj — ehtiyotkorlik bilan, faqat ko'rsatma bo'lganda;
- yondosh kasalliklarni davolash;
- umurtqa deformatsiyasi bo'lsa, ushlab turuvchi vositalar tanlanadi.
Uyda qiladigan ishlar sinish xavfini kamaytiradi:
- uyni xavfsiz qilish: gilamlarni mahkamlash, hammomga tutqich o'rnatish, yorug'likni yaxshilash;
- har kuni yurish, iloji bo'lsa ochiq havoda;
- ovqatga sut mahsulotlari, baliq, ko'katlarni qo'shish;
- chekishdan voz kechish;
- bolalarga harakatli o'yinlar va muvozanatli ovqatlanishni odat qilish — suyak zaxirasi aynan o'sish davrida to'planadi.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Suyak holati bilan bog'liq savollarda ortoped ko'rigi kerak; bolalardagi tez-tez sinishlar esa alohida tekshiruvni talab qiladi. «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) bolalar klinikasi filiallari:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Toshkent.
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboev) ko'chasi, 72-uy. Bu filial Toshkentda emas.
Qabulga yozilish: +998 55 055 10 02. Suyak holatini va tekshiruv rejasini shifokor ko'rigi belgilaydi.