Tug'ruqxonadan chiqarish xulosasida "perinatal MNS zararlanishi" degan yozuvni ko'rgan ota-ona ko'pincha dahshatga tushadi. Aslida bu bitta kasallik nomi emas, balki chaqaloqning nerv tizimi tug'ilish atrofidagi davrda noqulay ta'sirga uchraganini bildiruvchi umumiy ibora. Holatning jiddiyligi juda turlicha bo'ladi, shuning uchun uni shifokor bilan aniqlashtirish kerak.
Bu nimani bildiradi
Perinatal davr — homiladorlikning oxirgi haftalaridan chaqaloq hayotining birinchi kunlarigacha bo'lgan vaqt. Markaziy nerv tizimi (MNS) — miya va orqa miya. Shu davrda miyaga kislorod yetishmasligi, infeksiya, tug'ruq jarohati, uzoq va kuchli sariqlik ta'sir qilishi mumkin. Shu ta'sirlarning natijasi perinatal MNS zararlanishi deb umumlashtiriladi.
Muhim nuqta: bu yozuv kelgusida albatta muammo bo'ladi degani emas. Chaqaloq miyasi juda moslashuvchan va ko'p holatda birinchi yil ichida holat barqarorlashadi. Shu bilan birga, bu belgi bolani e'tiborsiz qoldirmaslik va preventiv nevrolog qabuli jadvalini saqlash kerakligini ko'rsatadi.
Qanday belgilarga qarab baholanadi
- bezovtalik: sababsiz uzoq yig'lash, qiyin tinchlanish;
- uyquning buzilishi: tez-tez cho'chib tushish, qisqa va beqaror uyqu;
- mushak tonusining o'zgarishi: qo'l-oyoqning kuchli taranglashishi yoki bo'shashishi;
- iyag va qo'llarning titrashi, ayniqsa yig'lagandan keyin;
- emizishda qiynalish, tez-tez qaytarish;
- bosh aylanasining juda tez yoki juda sekin o'sishi;
- yoshiga mos ko'nikmalarning kechikishi.
Bu belgilarning bir-ikkitasi alohida holda ko'p chaqaloqda uchrab turadi va har doim muammoni bildirmaydi. Ularni bola rivoji dinamikasida baholash kerak — buni faqat shifokor qiladi.
Qachon kechiktirmaslik kerak
Chaqaloqda talvasa, qotib qolish, nafasning to'xtab qolishi, emishdan voz kechishi, holsizlanib qolishi, bosh aylanasining keskin kattalashishi yoki liqildog'ining shishib turishi kuzatilsa — shoshilinch yordam kerak. Egallab bo'lgan ko'nikmani yo'qotish ham kechiktirilmaydi.
Tekshiruv qanday o'tadi
Nevrolog homiladorlik va tug'ruq tarixini, Apgar bahosini, tug'ruqdan keyingi davrni, emizish va uyquni batafsil so'raydi. Keyin ko'rik: reflekslar, mushak tonusi, tana simmetriyasi, bosh aylanasi, nigohni ushlashi va ovozga javobi baholanadi.
Qo'shimcha tekshiruvlardan eng ko'p ishlatiladigani — neyrosonografiya, ya'ni liqildoq orqali miyani ultratovush bilan ko'rish. Ko'rsatmaga qarab EEG, miya MRT, eshitishni tekshirish, qon tahlillari buyuriladi. Hamma tekshiruvni birdan o'tkazish shart emas.
Kuzatuv, yordam va uydagi tartib
Asosiy tamoyil — muntazam kuzatuv. Shifokor ko'rik jadvalini belgilaydi (ko'pincha 1, 3, 6, 9 va 12 oyliklarda) va har safar yangi ko'nikmalarni tekshiradi. Kerak bo'lsa harakat mashqlari, davolash massaji, suvdagi mashg'ulotlar tavsiya etiladi. Dorili davo faqat shifokor tayinlovi bilan qo'llanadi.
- emizish va uyqu tartibini barqaror saqlash;
- chaqaloqni kuniga bir necha marta qorni bilan yotqizish;
- beshikdagi va ko'tarib yurgandagi holatni almashtirib turish;
- bola bilan ko'p gapirish, ko'ziga qarab muomala qilish;
- erkin harakat uchun joy berish, qattiq o'rab qo'ymaslik;
- yangi ko'nikmalar sanasini yozib borish — ko'rikda asqotadi;
- belgilangan ko'rik muddatlarini o'tkazib yubormaslik.
Xulosada yozilgan ibora bolaga "yorliq" emas. Uni to'g'ri o'qish va kuzatuvni davom ettirish uchun bolalar nevrologi qabuliga yozilish kerak.
Toshkentda qayerda qabul qilishadi
Qabul «Здоровые дети» (Sog'lom bolalar) klinikasi filiallarida o'tkaziladi — Toshkent va Namangan:
- «Здоровые дети» — Chilonzor filiali — Muqimiy ko'chasi 144/1, Chilonzor tumani, Toshkent (mo'ljal: «Novza» metrosi, Ziraat bank)
- «Здоровые дети» — Yunusobod filiali — Mirzayev ko'chasi 50, Yunusobod 17, Yunusobod tumani, Toshkent ()
- «Здоровые дети» — Mirzo Ulug'bek filiali — Parkent ko'chasi, 89-uy, Mirzo Ulug'bek tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Sergeli filiali — Uzgarish massivi, 61-uy, Sergeli tumani, Toshkent
- «Здоровые дети» — Namangan filiali — Namangan viloyati, Namangan shahri, Hamroh (Ohunboboyev) ko'chasi, 72-uy
Yozilish uchun telefon: +998 55 055 10 02. Qo'ng'iroq qilib qabul vaqtini aniqlashtirib olish qulay.